Прас

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Вугальны прас, кан. XIX пач. XX ст.

Прас — прылада для разгладжвання складак на тканіне.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Прас быў вынайдзены вельмі даўно. У IV стагоддзі да нашай эры ў Старажытнай Грэцыі былі вынайдзены спосабы плісіроўкі адзення з палатна з дапамогай гарачага металічнага дубца, нагадваючага качалку. Для разглажвання адзення ў старажытнасці выкарыстоўваліся злёгку апрацаваныя нагрэтыя камяні. У XVIII—XIX стагоддзях прасы ўяўлялі сабой металічныя збудаванні формы, блізкай да сучаснай. Прасы награваліся на газе або ў печы.

У Расіі да ўвядзення ў ўжытак прасаў ў эпоху Смуты палякамі і літоўцамі адзенне не гладзілася. Кашулі і парты з натуральнай ільняной тканіны пасля мыцця і сушкі патрабавалася добра расцерці для надання мяккасці і варсістасці. Гэта ажыццяўлялася арыгінальным спосабам. Бялізна наматывалася на качалку, пасля чаго некалькі разоў старанна пракатывалася «рубелем» — доўгай драўлянай плашкай з рэбрамі на ніжняй паверхні і ручкай на канцы. Рубель з характэрным стукам перекатывал качалку, рэбры яго пры гэтым разміналі валокна тканіны. Гэта прыстасаванне называлася таксама «ребрак», «раскатка», «пральник» і да таго падобнае. Яно праіснавала ў рускіх вёсках некаторых рэгіёнаў да канца XX стагоддзя.

Існавалі таксама «гавки» — шкляныя шары, напоўненыя гарачай вадой металічныя кружкі. Да сярэдзіне XVIII стагоддзя з'явіўся прас з падпаленымі вуглямі(руск.) бел. ўнутры. Найбольш распаўсюджанымі былі награвальныя прасы — яны ставіліся ў печ і разаграваліся. Значна даражэй былі спіртавыя прасы — у XIX стагоддзі за яго давалі невялікую чараду авечак. Прас з электранагрэвам з'явіўся ў канцы XIX стагоддзя.

Электрычны прас[правіць | правіць зыходнік]

Электрычны прас

Электрычныя прасы выпускаюць з тэрмарэгулятарам, які аўтаматычна падтрымлівае небходную тэмпературу, і з параўвільгатняльнікам. Пры ўстаноўцы (паваротам ручкі) указальніка тэрмарэгулятара супраць адпаведных адзінак тэмпературы награвання ў цэнтры "падэшвы" праса будзе 75—205°С. Максімальная тэмпература награвання дасягаецца пры гранічным становішчы ручкі тэрмарэгулятара. Электрапрасы з параўвільгатняльнікам маюць бачок для вады (ёмістасцю звычайна 160—200 см³), уманціраваны ў корпус праса або размешчаны па-за ім. Вада, што паступае з бачка ў паравую камеру ўнутры корпуса, ператвараецца ў пару, якая, выходзячы з адтуліны ў "падэшве", увільгатняе тканіну. Адна запраўка бачка разлічана на бесперапыннае ўвільгатненне тканіны не менш як 20 мін. Такім прасам можна прасаваць і без падпарвання. Для таго, каб у бачку і паравых адтулінах праса не ўтварыўся накіп, яго рэкамендуецца напаўняць кіпячонаю вадой. Пасля прасавання рэшткі вады з бачка трэба выліць. Спажываная магутнасць прасаў з тэрмарэгулятарам звычайна 1000 Вт, маса 1,2—1,8 кг. Існуюць таксама малагабарытныя электрычныя прасы. Звычайна электрапрасы маюць сігнальную лямпачку. Прас нельга пакідаць уключаным у сетку без нагляду; ставіць яго трэба толькі на цеплаізаляцыйную падстаўку.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Е. В. Кузина, О. В. Ларина, Т. В. Титкова, О. А. Щеглова. Энциклопедия открытий и изобретений человечества. ООО «Дом Славянской книги», 2006, с. 695
  • Энцыклапедыя сельскага гаспадара. - Мн.: БелЭн, 1993.