Трасуха

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Трасуха
Кірунак: народны
Памер: 2/4
Тэмп: хуткі
Вытокі: беларускія
Месца і час узнікнення: беларускія

Трасуха — старадаўні беларускі народны танец[1], які, на думку К. Галяйзоўскага(руск.) бел., з'яўляўся правобразам полькі[2][3].

Назва[правіць | правіць зыходнік]

Мяркуецца, што назва танца цягнецца з часоў Старажытнай Русі, калі двенадцать сясцёр-пляскавіц штомесяц прымалі ўдзел у абрадах культу багіні Мокаш і веснавых святых Лады(руск.) бел. і Лелі(руск.) бел.[2]. Як лічыў вядомы даследчык славянскай старажытнасці Б. А. Рыбакоў(руск.) бел., у народнай памяці гэтыя сёстры трансфармаваліся, зліўшыся з русалкамі-берагінямі(руск.) бел.[4]. З-за сваёй туманна-воднай сутнасці яны ператварыліся ў трынаццаць ліхаманак(руск.) бел. — сталі «трасавіцамі-плясавіцамі». Вось ад слова трасавіца і пайшла назва тыпавога беларускага танца, які пазней пад моцным уплывам полькі стаў сучаснай «Трасухай»[1][2].

Харэаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Музычны памер 2/4[1][5].

К. Галяйзоўскі(руск.) бел. ў канцы 30-х гадоў XX стагоддзя пры адборы матэрыялу для Дэкады беларускага мастацтва убачыў і апісаў «Трасуху», якая складалася з 12 самастойных танцавальных эпізодаў, якія выконвалі па чарзе 12 дзяўчат. Адна з іх была ў вобразе кульгавай і сагнутай старой і капіявала яе рухі. Сола чаргаваліся з масавымі прыпляскамі[2].

П. В. Шэйн запісаў варыянт «Трасухі», у якім праглядвае кампазіцыя старажытнага двухшарэнгавага карагода[2].

З прыходам у Беларусь полькі ў сярэдзіне XIX стагоддзя, сфармаваўся гібрыд полькі і «Трасухі», які аб'яднаў кручэнне полькі і патрэсванне верхняй часткі корпуса з традыцыйнага танца. Не гледзячы на існаванне мноства варыянтаў «Трасухі» ў іх заўсёды прысутнічае гэта характэрнае патрэсванне рук, плячэй ці корпуса, якое дазваляе адразу пазнаць гэты танец. Паэт адзначыў гэта такім радком: «Нават сівай барадзе не сядзіцца, як плячамі павядзе маладзіца»[2]. Нагамі выконваюцца тэхнічна складаныя спружыністыя рухі[5]. Танец можа выконвацца і сола, і парамі[1].

У культуры[правіць | правіць зыходнік]

Беларуская «Трасуха» часта апісвалася этнографамі. Вось як апісвае танец «Трасучка» ці «Пацяруха» П. Шпілеўскі, які ён назіраў у в. Сіняўка[1][2][6]:

" Звычайна становяцца дзве пары дзяўчат і хлопцаў: пакланіўшыся адзін аднаму, пара дзяўчат, трасучыся ўсім целам і размахваючы рукамі, на пятках вытварае розныя па і потым сапраўды плыве насустрач пары хлопцаў, якія, у сваю чаргу, тупаюць наскамі ботаў, неяк скоса, з-пад казырка пазіраючы на папярэдніх дам; калі сыдуцца дзве пары, пляснуць адзін аднаму над вухам у далонькі і паасобку разыходзяцца ў розныя бакі, тупаючы нагамі і прыгаворваючы: «Вух я, ды вух я»!. Потым групуюцца ўсе пары разам і, пераплятаючыся рукамі, робяць кругі то ў адзін, то ў іншы бок; нарэшце, раскланьваюцца адзін з адным і хаваюцца ў натоўпе, як бы чакаючы выкліку або новага запрашэння з боку хлопцаў "

«Трасуха» разам з «Лявоніхай» набылі такую ​​вядомасць і папулярнасць за межамі краіны, што сталі своеасаблівай знакамі нацыянальнага харэаграфічнага мастацтва[1][2].

Польцы-трасухе прысвечана песня «Полька беларуская» Ігара Лучанка i Леаніда Дранько-Майсюка[7].

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя / Рэд.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1989.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Чурко Ю. М. Вянок беларускіх танцаў.- Мн.: Беларусь, 1994. — 88 с. ISBN 5-33801097-8
  3. Голейзовский К. Я. Образы русской народной хореографии.- М.: Искусство, 1964.
  4. Б. А. Рыбаков. «Язычество древней Руси» — М.: София, Гелиос, 2001. — ISBN 5-220-00452-2, 5-344-00092-8
  5. 5,0 5,1 Полька-трасуха (руск.) 
  6. Падарожжа па Палессі і Беларускім краі. Спб., 1858. с. 42
  7. Полька беларуская

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]