Юзаф Копаць

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Юзаф Копаць
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння: 15 мая 1758(1758-05-15)
Дата смерці: 1827[1][2]
Грамадзянства:
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці: мемуарыст, аўтар, пісьменнік
Мова твораў: польская
Узнагароды:

Юзаф Копаць (польск.: Józef Kopeć; 16 мая 17621827) — удзельнік вызваленчага руху на Беларусі і ў Польшчы, падарожнік, мемуарыст.

Біяграфічныя звесткі[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся на Піншчыне. Сын пінскага ротмістра Станіслава Копаця і яго жонкі Ганны з Гаслаўскіх. Першапачатковую адукацыю атрымаў дома. У 16 гадоў пайшоў на ваенную службу ў Пяцігорскую брыгаду ВКЛ. Даслужыўся да паручніка, перайшоў на службу ў расійскую армію.

У чыне брыгадзіра змагаўся ў шэрагах паўстанцаў (1794). Вызначыўся мужнасцю і талентам стратэга. У бітве пад Мацеёвіцамі быў паранены і трапіў у палон. Знаходзіўся ў турмах Кіева і Смаленска. Асуджаны як дэзерцір расійскай арміі і сасланы на Камчатку, дзе знаходзіўся каля 2 гадоў. Вярнуўшыся са ссылкі ў 1796, жыў на Валыні, у Нясвіжы, Варшаве.

Мемуары[правіць | правіць зыходнік]

Спатканне з чукчамі. Ілюстрацыя да кнігі Ю. Копаця

Свае ўражанні Ю. Копаць апісаў у «Дзённіку падарожжа ўздоўж усёй Азіі па сушы да порта Ахоцк, акіянам праз Курыльскія астравы да Ніжнекамчацка...» (Вроцлаў, 1817, на польскай мове). 3 павагай пісаў пра камчадалаў, чукчаў, якутаў, буратаў i прыводзіў пра ix этнаграфічныя звесткі. Яго кніга мае навукова-этнаграфічную каштоўнасць, некалькі разоў перавыдавалася (Берлін, 1863; Парыж, 1867; Львоў, 1867), была перакладзена на французскую і рускую мовы. Рукапіс зберагаецца ў бібліятэцы Чартарыйскіх у Кракаве.

Зноскі

  1. Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #121149064 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 17 кастрычніка 2015.
  2. Józef Kopeć // Faceted Application of Subject Terminology Праверана 9 кастрычніка 2017.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Маракоў Л. У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, 1794—1991. Энц. даведнік. У 10 т. — Т. 1. — Мн:, 2003. ISBN 985-6374-04-9
  • Ярмоленка В. А. Таямнічы вязень: (прыгоды генерала Юзафа Копаця) / Валерый Ярмоленка // Маладосць. 2010. № 11. - С. 124-129