Дыядор Сіцылійскі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Дыядор Сіцылійскі (грэч.: Διόδωρος Σικελιώτης, лац.: Diodorus Siculus, заўв. 90 — 30 гг. да н.э.) — старажытнагрэчаскі гісторык і міфаграф; родам з Агірыума на Сіцыліі.

Працы і гістарычная спадчына[правіць | правіць зыходнік]

Дыядор прысвяціў 30 гадоў стварэнню сваіх гістарычных зборнікаў (Bibliotheca Historia) і распачаў для гэтага шэраг падарожжаў. У 50-х гадах да н.э. ён наведаў пталамееўскі Егіпет, дзе стаў сведкам расправы натоўпу над адным рымскім грамадзянінам, які выпадкова забіў свяшчэннае ў тых краях жывёла — кошку. Толькі праз 25 гадоў, ужо пасля смерці Дыядора, імператар Актавіян ператворыць Егіпет у рымскую правінцыю. Практычна адначасова з Дыядорам, які пісаў на грэчаскай і галоўным чынам пра грэкаў, ствараў гісторыю свайго народа рымлянін Лівій.

«Гістарычная бібліятэка» Дыядора складалася з 40 кніг, падзеленых на 3 часткі:

  • Першыя 6 кніг аглядныя, апісваюць геаграфію, культуру і гісторыю старажытных дзяржаў: Егіпта (кніга I); Месапатаміі, Індыі, Скіфіі (кніга II); Паўночнай Афрыкі (кніга III); Грэцыі і Еўропы (кніга IV—VI).
  • У наступнай частцы (кнігі VII—XVII) Дыядор выкладае гісторыю свету ад Траянскай вайны да смерці Аляксандра Вялікага.
  • Апошняя частка мець дачыненне да эпохі дыядохаў (кнігі XVIII—XX) і да гальскай вайны Юлія Цэзара (захаваліся фрагменты да XXXIII кн.), гэта значыць да падзей, сведкам якіх быў сам Дыядор.

Дыядор сабраў звесткі ад шматлікіх аўтараў, вядомы Гекатэй Мілецкі, Герадот, Геранім з Кардыі, Дзіянісій, Дурыс, Клітарх, Ктэсій, Мегасфен, Палібій, Пасідоній, Тымей з Таўраменіі[1], Феопамп, Эфар і інш. — усяго вядома 87 імёнаў старажытнагрэчаскіх аўтараў, на якіх ён спасылаецца ў сваёй працы.[2] У сваім сачыненні ён хутчэй не аналізаваў, а манатонна пералічваў паслядоўнасць падзей, устаўляючы цэлыя фрагменты арыгінальных аўтараў. Але «Гістарычная бібліятэка» не з'яўляецца сачыненнем кампілятыўнага характару. Падчас вывучэння прац Дыядора было даказана, што ў большасці выпадкаў атрыманы з арыгінальных крыніц матэрыял падвяргаўся літаратурнай апрацоўцы.

Дыядор з'яўляецца адзінай крыніцай звестак пра працяглыя гістарычныя перыяды і служыць добрым дадаткам да перыядаў, асветленых іншымі аўтарамі. Эпоха дыядохаў у яго адлюстравана найбольш дакладна, як і гісторыя Старажытнай Грэцыі пасля персідскіх войн да Пелапанескай вайны. Дыядор дапушчае памылкі ў рымскай храналогіі, што не дзіўна для чалавека, для якога лацінская не была роднай мовай.

Публікацыі[правіць | правіць зыходнік]

Тэксты[правіць | правіць зыходнік]

«Гісторыя» Дыядора захавалася часткова, цалкам дашлі да нашага часу кнігі I—V і з XI па XX, а таксама фрагментарна кнігі IX і X. Апошні поўны збор сачыненняў знік, калі туркі разрабавалі візантыйскі Канстанцінопаль у 1453 годзе. Астатнія кнігі вядомы па фрагментах, якія цытавалі ў сваіх працах візантыйскія аўтары. Еўропа адкрыла для сябе Дыядора ў сярэдзіне XVI стагоддзя, калі яго кнігі (на мове арыгінала) былі надрукаваны ў Швейцарыі.

Беларускія пераклады[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Дыядор. Фрыдрых Любкер. Рэальны слоўнік класічных старажытнасцяў.
  2. Строгецкий В. М. Диодор Сицилийский и его «Историческая библиотека» в оценке историогра-фии. // ВДИ, 1983, № 4, с. 177—178.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон:Грэчаская міфаграфія