Грэчаская мова

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Грэчаская мова
Саманазва:

Ελληνικά [e̞ˌliniˈka]

Краіны:

Грэцыя, Кіпр; абшчыны ў Абхазіі, Аўстраліі, Албаніі, Арменіі, Вялікабрытаніі, Германіі, Грузіі, Егіпце, Ізраілі, Італіі, Казахстане, Канадзе, Расіі, ЗША, Турцыі, Украіне, Швецыі

Афіцыйны статус:

Flag of Greece.svg Грэцыя
Flag of Cyprus.svg Кіпр
Flag of Europe.svg Еўрапейскі саюз
Рэгіянальная ці лакальная афіцыйная мова:
Flag of Armenia.svg Арменія[1]
Flag of Albania.svg Албанія
Flag of Italy.svg Італія
Flag of Ukraine.svg Украіна

Агульная колькасць носьбітаў:

звыш 13 млн[2]

Класіфікацыя
Катэгорыя:

Мовы Еўразіі

Індаеўрапейская сям'я

Палеабалканская галіна
Грэка-фрыгійска-армянская група
Грэчаская група
Пісьменнасць:

грэчаскі алфавіт

Моўныя коды
ISO 639-1:

el

ISO 639-2:

gre (B); ell (T)

ISO 639-3:

ell

Гл. таксама: Праект:Лінгвістыка

Індаеўрапейцы

Індаеўрапейскія мовы
Албанская  · Армянская
Балтыйскія  · Кельцкія
Германскія  · Грэчаская
Арыйскія  · Італійскія
Славянскія  

мёртвыя: Анаталійскія · Палеабалканскія
(Дакская, Фрыгійская, Фракійская· Тахарскія

Індаеўрапейцы
Албанцы · Армяне
Балты · Кельты · Германцы
Грэкі · Індаарыйцы
Іранцы · Раманцы · Славяне

гістарычныя: Хеты · Кельты  · Германцы  · Скіфы
Ілірыйцы · Італікі  · Фракійцы  · Тахары 

Протаіндаеўрапейцы
Мова · Грамадства · Рэлігія
 
Прарадзіма індаеўрапейцаў
Курганная гіпотэза
Анаталійская гіпотэза
Армянская гіпотэза
Індыйская гіпотэза
Тэорыя палеалетычнай бесперапыннасці
 
Індаеўрапеістыка

Грэчаская мова - індаеўрапейская мова грэчаскай падгрупы. Уваходзіць у заходнюю зону індаеўрапейскай дыялектнай вобласці, мае найбольш цесныя генетычныя сувязі з старажытнамакедонскай мовай[3].

Распаўсюджанне: Грэцыя, Кіпр, Егіпет, Расія, Украіна, Албанія, Італія і інш. Колькасць носьбітаў у свеце: 12,26 млн.ч.; у т.л., 9,86 млн.ч. у Грэцыі (1986)[4].

Статус афіцыйнай або нацыянальнай мовы: Грэцыя, Кіпр.

Пісьменнасць[правіць | правіць зыходнік]

Пісьменнасць на аснове грэчаскай графікі. Найстарэйшыя помнікі пісьменнасці адносяцца да 14—12 ст. да н. э., і напісаныя складовым крыта-мікенскім пісьмом. Першыя помнікі алфавітнага грэчаскага пісьма адносяцца да 8—7 ст. да н. э.

Дыялекты[правіць | правіць зыходнік]

Апроч новагрэчаскага койне, выдзяляюцца 4 новагрэчаскія дыялекты: панційскі (старажытна-іанічныя рысы і сярэднегрэчаская марфалогія), кападакійскі (блізкі да панційскага, але моцна закрануты турэцкім уплывам), цаконскі (адзіны дыялект, які працягвае традыцыю старажытнага дарыйскага дыялекту); ніжнеіталійскі.

Новагрэчаская літаратурная мова існуе ў дзвюх адменах: кафарэвуса, «ачышчаная», якая працягвае традыцыйную атычную норму, і дымоціка, «народная», створаная на аснове гаворак Цэнтральнай Грэцыі.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Выдзяляюцца перыяды развіцця: старажытнагрэчаскі (14 ст. да н.э. — 4 ст.), сярэднегрэчаскі (5—15 ст.), новагрэчаскі (з 15 ст.).

Рад змяненняў, пераважна ў фанетыцы, якія адбыліся ў позні старажытнагрэчаскі і сярэднегрэчаскі перыяды, паклалі пачатак новагрэчаскай мове. Новагрэчаскае койне было створанае на аснове паўднёвых дыялектаў і шырока распаўсюдзілася ў гарадах на працягу 18—19 ст.

Зноскі

  1. European Charter for Regional or Minority Languages
  2. Ethnologue report for language code: ell
  3. Гэтая сувязь аспрэчваецца ў Македоніі
  4. Этналог, 15-ы вып.

Літ.:

В. П. Нерознак. Греческий язык // Лингвистический энциклопедический словарь. — М., 1990. С. 118, 119  Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Online version: http://www.ethnologue.com.

Сцяг Еўрасаюза Афіцыйныя мовы Еўрапейскага Саюза Сцяг Еўрасаюза
англійская | балгарская | венгерская | іспанская | грэчаская | дацкая | ірландская | італьянская | латышская | літоўская | мальтыйская | нідэрландская | нямецкая | партугальская | польская | румынская | славацкая | славенская | фінская | французская | чэшская | шведская | эстонская