Капуста

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Капуста
Brassica oleracea wild.jpg
Капуста агародная (Brassica oleracea) — тыпавы від роду Капуста. Агульны выгляд квітнеючай расліны (прыродная форма). Востраў Гельгаланд, Германія
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Brassica L., 1753

Сінонімы
Тыпавы від
Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на ВікіСховішчы
ITIS   23054
NCBI   3705
GRIN   g:1687
IPNI   12376-1

Капуста (Brassica) — род раслін сямейства капуставыя (Brassicaceae) (раней крыжакветныя (Cruciferae)), да якога адносяцца такія вядомыя расліны, як капуста агародная (Brassica oleracea), Brassica nigra, рэпа (Brassica rapa) і бручка (Brassica napobrassica var. napobrassica).

Этымалогія назвы[правіць | правіць зыходнік]

Навуковая назва роду паходзіць ад лацінскай назвы капусты — brassica, якая, у сваю чаргу, заснавана на кельцкім слове bresic — таксама капуста.

Распаўсюджанне і экалогія[правіць | правіць зыходнік]

Налічваюць да 50 відаў капусты, распаўсюджаных пераважна ў Міжземнамор'і, а таксама ў Сярэдняй Еўропе, Цэнтральнай і Усходняй Азіі. У Амерыцы яе няма: у культуры там маюцца толькі вывезеныя з Еўропы.

На Беларусі ў дзікай прыродзе 3 віды: свірэпіца (Brassica campestris), Brassica juncea і Brassica nigra[3].

Батанічнае апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Brassica flowerdiagram.png

Аднагадовыя, двухгадовыя і шматгадовыя травы з пёрыста-паасобным або лопасцевым лісцем.

Чашалісцікі растапыраныя або прыўзнятыя гарызантальна; пялёсткі доўганагатковыя, жоўтыя ці белыя, з адваротна-авальным адгінам, часам з фіялетавымі жылкамі. Тычынкі свабодныя, без зубцоў. Усярэдзіне ля аснавання кароткіх тычынак па адной большай часткай пупышкападобнай мядовай залозцы і па адной вялікай залозцы перад кожнай парай доўгіх тычынак. Завязь сядзячая. Слупок кароткі. Лычык вялікі, плоска-галоўчаты, больш-менш двухлопасцевы[4].

Плод — струк лінейнай формы з цыліндрычным слупком ці канчаецца канічным або шылападобным наканечнікам, пустым або з насеннем. Створкі струка з ясна выяўленай сярэдняй жылкай і менш яснымі бакавымі палоскамі, якія пераплятаюцца. Перагародка з тоўстымі хвалістымі сценкамі клетак эпідэрмісу[4]. Насенне шарападобнае або яйкападобныя, размешчанае ў адзін шэраг. Карэньчык зародка ляжыць у жалабку, утвораным складзенымі ўздоўж семядолямі[4].

Класіфікацыя[правіць | правіць зыходнік]

Род уключае каля 40 відаў[5]. Асноўныя віды, падвіды і разнавіднасці[6]:

  • Brassica oleracea var. alboglabra (L.H.Bailey) Musil
  • Brassica oleracea var. botrytis L.
  • Brassica oleracea var. capitata L.
  • Brassica oleracea var. costata DC.
  • Brassica oleracea var. gemmifera (DC.) Zenker
  • Brassica oleracea var. gongylodes L. — Кальрабі
  • Brassica oleracea var. italica Plenck
  • Brassica oleracea var. medullosa Thell.
  • Brassica oleracea var. oleracea
  • Brassica oleracea var. palmifolia DC.
  • Brassica oleracea var. ramosa DC.
  • Brassica oleracea var. sabauda L.
  • Brassica oleracea var. sabellica L.
  • Brassica oleracea var. viridis L.
  • Brassica rapa subsp. campestris (L.) A.R.Clapham
  • Brassica rapa subsp. chinensis (L.) Hanelt
  • Brassica rapa subsp. dichotoma (Roxb.) Hanelt
  • Brassica rapa subsp. japonica Shebalina
  • Brassica rapa subsp. narinosa (L.H.Bailey) Hanelt
  • Brassica rapa subsp. nipposinica (L.H.Bailey) Hanelt
  • Brassica rapa subsp. oleifera (DC.) Metzg.) Hanelt
  • Brassica rapa subsp. pekinensis (Lour.) Hanelt
  • Brassica rapa subsp. rapa
  • Brassica rapa subsp. rapifera — Турнэпс
  • Brassica rapa subsp. trilocularis (Roxb.) Hanelt

Зноскі

  1. Выкарыстоўваецца таксама назва Пакрытанасенныя.
  2. Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
  3. База Растения Беларуси
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Синская Е. Н. Род 649. Капуста — Brassica // Флора СССР / Ботанич. ин-т Акад. наук СССР; Гл. ред. акад. В. Л. Комаров; Ред. VIII тома Н. А. Буш — М.—Л.: Изд-во Академии наук СССР, 1939. — Т. VIII. — С. 459—466.
  5. The Plant List: Brassica
  6. Паводле сайта GRIN (гл. картку расліны)
  7. Оценка и создание исходного материала брюквы для селекции на хозяйственно-ценные признаки (руск.) 
  8. Brassica napus var. pabularia: інфармацыя на сайце GRIN
  9. NCU-3e. Names in current use for extant plant genera. Electronic version 1.0. Entry for Brassica L.(англ.)  (Праверана 27 лістапада 2009)

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]