Цэнтральная Азія

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Тры варыянту меж рэгіёна: 1 — Сярэднеазіяцкі эканамічны раён СССР; 2 — Сучасны рэгіён СНД; 3 — вызначэнне ЮНЕСКА

Цэнтральная Азія (каз.: Орталық Азия, туркм.: Merkezi Aziýa, узб.: Markaziy Osiyo, кырг.: Орто Азия, тадж.: Осиёи Марказӣ, перс.: آسیای مرکزی, урду: وسط ایشیا, кіт.: 中亚) — вялізны рэгіён Азіі, які не мае выхаду да акіяна, які ўключае (не па геаграфічнай прыкмеце) Узбекістан, Рэспубліку Туву, Туркменістан, Таджыкістан, Кыргызстан, а таксама Казахстан. (Геаграфічна Казахстан размяшчаецца апроч Цэнтральнаазіяцкага рэгіёна (пераважна паўднёвыя вобласці Казахстана) ва ўсходнееўрапейскай зоне (Атыраўская, Заходне-Казахстанская вобласці, частка Акцюбінскай і Мангістаўскай абласцей), на Урале (часткова Акцюбінская і Кастанайская вобласці), Сібіры (паўночныя вобласці Казахстана)

Па вызначэнні ЮНЕСКА, рэгіён уключае Манголію, Заходні Кітай, Пенджаб, паўночную Індыю і паўночны Пакістан, паўночна-усходні Іран, Афганістан, раёны азіяцкай Расіі паўднёвей тайговай зоны і пяць былых савецкіх рэспублік Сярэдняй Азіі.

Існуе і іншы метад вызначэння меж Цэнтральнай Азіі — зыходзячы з этнічнага складу насельніцтва (за аснову бяруцца раёны, населеныя усходне-цюркскімі народамі, манголамі і тыбетцамі). Сюды ўваходзяць Сіньцзян, цюркамоўныя рэгіёны поўдня Сібіры, пяць былых савецкіх сярэднеазіяцкіх рэспублік (хоць Таджыкістан населены іранамоўнымі народамі) і поўнач Афганістана.

Упершыню вылучыў Цэнтральную Азію ў якасці асобнага рэгіёна свету географ Аляксандр Гумбальт (1843).

Цэнтральная Азія гістарычна заўсёды асацыявалася з качавымі народамі, якія насяляюць яе абшары, і Вялікім шаўковым шляхам. Цэнтральная Азія заўсёды выступала як месца, дзе сыходзіліся людзі, тавары і ідэі з розных канцоў Еўразійскага кантынента — Еўропы, Блізкага Усходу, Паўднёвай і Усходняй Азіі.

Гл. таксама Сярэдняя Азія

Рэгіёны свету
LocationAmericas.png Амерыка Паўночная · Карыбы · Лацінская · Цэнтральная · Паўднёвая
Location of Europe.svg Еўропа Паўночная · Заходняя · Цэнтральная · Усходняя · Паўднёвая
LocationAsia.png Азія Заходняя  · Цэнтральная · Усходняя · Паўднёвая · Паўднёва-Усходняя ·
Блізкі Усход · Сярэдні Усход · Далёкі Усход
LocationAfrica.png Афрыка Паўночная · Заходняя · Цэнтральная · Усходняя · Паўднёвая
LocationOceania.png Акіянія Аўстралія · Новая Зеландыя · Меланезія · Мікранезія · Палінезія

LocationPolarRegions.png Палярныя вобласці Арктыка · Антарктыка
LocationOceans.png Акіяны Атлантычны · Індыйскі · Паўночны · Ціхі  · Паўднёвы