Мэнская мова

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Мэнская мова
Саманазва:

Gaelg, Gailck

Краіны:

Востраў Мэн

Афіцыйны статус:

Часам выкарыстоўваецца ў Цінвальдзе (парламенце в. Мэн)

Арганізацыя, якая рэгулюе:

Coonseil ny Gaelgey (Савет па мэнскай мове)

Агульная колькасць носьбітаў:

невядома; 1689 чалавек заяўляюць пра некаторае веданне мовы (2001, перапіс)

Класіфікацыя
Катэгорыя:

Мовы Еўразіі

Індаеўрапейская сям'я

Кельцкая галіна
Гайдэльская група
Пісьменнасць:

лацініца

Моўныя коды
ISO 639-1:

gv

ISO 639-2:

glv

ISO 639-3:

glv

Гл. таксама: Праект:Лінгвістыка

Мэ́нская мо́ва (мэнск.: Yn Ghaelg альбо Yn Ghailck) адносіцца да гайдэльскай падгрупы кельцкай групы індаеўрапейскай моўнай сям'і. Паходзіць ад сярэднеірландскай, блізкі да ірландскай мовы, яшчэ бліжэй да шатландскай. Ужываецца поруч з англійскай на востраве Мэн.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Нічога невядома аб мовах, на якіх гаварылі жыхары вострава Мэн да прыходу кельтаў, бо невядомы нават перыяд, калі яны з'явіліся на востраве. На Мэне адсутнічаюць дахрысціянскія тапонімы - адсюль мяркуецца, што рэгіён быў заняты ірландцамі прыкладна ў той жа час, калі яны каланізавалі Шатландыю - значыць, у V-VI стст. Дагэтуль на востраве жылі брыцкя кельты, альбо ім яшчэ валодала дакельтскае насельніцтва.

У сярэдзіне ХІХ ст. большасць жыхароў Мэна яшчэ гаварыла толькі на мэнскай мове. Але эканамічныя складанасці прывялі да адтоку моладзі ў Англію, а бацькі перасталі вучыць дзяцей роднай мове, лічачы яго немэтазгодным з эканамічнага пункту гледжання. Нават сёння на востраве некаторыя пажылыя людзі лічаць мэнску мову сведкам адсталасці. Перапіс насельніцтва 1921 г. выявіў усяго аднаго чалавека, які гаварыў толькі на мэнскай мове, і 896 чалавек, якія валодалі мэнскай поруч з англійскай. У 1934 г. знайшоўся ўсяго адзін чалавек, дзеля якога мэнская мова было роднай. У сярэдзіне 20 стагоддзя заставалася ўсяго некалькі асобаў, для якіх мэнская мова была матчынай. Апошні з іх, Эд Мадрэл, памёр 27 снежня 1974 года, і ЮНЕСКА абвясціла мову мёртвай. Але на той момант мэнская ўжо актыўна выкладалася ў школах, і ў нядаўні час ізноў з'явіліся людзі, якія ведаюць гэтую мову з маленства ад бацькоў. Прыкладна 1900 чалавек сёння сцвярджаюць, што могуць свабодна карыстацца мэнскай мовай.

Асаблівасці[правіць | правіць зыходнік]

Адрозніваецца істотнымі зменамі ў інтэрвакальным кансанатызме: зыходныя глухія і звонкія ўзрыўныя ператварыліся ў фрыкатыўныя ці наогул зніклі, зыходныя фрыкатыўныя зычныя (за выключэннем g) выпалі. Першы пісьмовы помнік на мэнскай мове - пераклад малітвенніка 1625 г.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Вікіпедыя

Вікіпедыя мае раздзел, напісаны
Ard-ghuillag мэнскай