Паўночнакітайская мова

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Паўночнакітайская мова
Саманазва:

官話/官话 Guānhuà

Краіны:

КНР і кітайская дыяспара ў іншых краінах

Рэгіёны:

КНР: уся поўнач, захад і паўднёвы захад

Афіцыйны статус:

КНР, КР

Агульная колькасць носьбітаў:

845 мільёнаў (2000, перапіс)

Рэйтынг:

1

Класіфікацыя
Катэгорыя:

Мовы Еўразіі

Сино-тыбецкая сям'я

Кітайская галіна
Пісьменнасць:

кітайскі пісьменнасць, лацініца

Моўныя коды
ISO 639-3:

hak

Гл. таксама: Праект:Лінгвістыка
Гл. таксама артыкул «Путунхуа» пра афіцыйную кітайскую мову, у аснове якой ляжаць паўночныя дыялекты.

Паўночнакітайская мова («паўночныя дыялекты кітайскай мовы», таксама бэйфанхуа (кіт. трад. 北方話, спр. 北方话 , піньінь: Běifānghuà, літаральна: «паўночныя дыялекты») або гуаньхуа (кіт. трад. 官話, спр. 官话 , піньінь: Guānhuà, літаральна: «афіцыйная гаворка») — найбуйнейшая кітайская мова або асноўная дыялектная група кітайскай мовы (у залежнасці ад вызначэнні статусу кітайскіх ідыёмаў), якая аб'ядноўвае блізкія адзін да аднаго кітайскія дыялекты, распаўсюджаныя на большай частцы паўночнага і паўднёва-заходняга Кітая.

На аснове пекінскага дыялекту гэтай групы стварылі ў 50-60 гг. ХХ ст. маўленчы стандарт путунхуа, які стаў афіцыйнай вусновай мовай краіны. Уключае ў тым ліку дунганскую мову, якая вылучаеццы выключна этна-сацыялінгвістычна.

У заходняй літаратуры паўночнакітайскую мову звычайна завуць мандарынскай, або мандарынскай кітайскай (англ.: Mandarin Chinese). Назва ўзнікла як калька c кіт. гуаньхуа (літар. — афіцыйная гаворка), ад заходняй назвы вышэйшых кітайскіх чыноўнікаў (гуань) — мандарынаў.

Пад кітайскай мовай, як правіла, маюць на ўвазе менавіта яго паўночную разнавіднасць або стандартную форму — путунхуа.

Дыялекты[правіць | правіць зыходнік]

Распаўсюджванне васьмі асноўных паўночнакітайскіх дыялектных падгруп у КНР

Асноўныя дыялектныя групы паўночнакітайскай:
东北 = Паўночна-усходняя галіна
北京 = Пекінская галіна
冀鲁 = Галіна Цзі-Лу (хэбэйска-шаньдунская галіна)
胶辽 = Галіна Цзяа-ляа (ляадунска-шаньдунская галіна)
中原 = Чжун'юаньская галіна (раёны раўніны Чжун'юань: СюйчжоуЧжэнчжоуСіяньСінін і паўднёвыя раёны Сіньцзян-Уйгурскага аўтаномнага раёна)
兰银 = Галіна Лань-інь (раёны ЛаньчжоуІньчуань і ўсходнія раёны Сіньцзян-Уйгурскага аўтаномнага раёна)
江淮 = Цзянхуайская галіна (левабярэжнае нізоўе ракі Янцзы: УханьХэфэйТайчжоуЯньчэн)
西南 = Паўднёва-заходняя галіна

Часам у склад паўночнакітайскай уключаюць таксама цзіньскую мову (цзінь; 45 млн чал.), распаўсюджаны ў правінцыі Шаньсі, на поўначы правінцый Шэньсі і Хэбэй, і ў часткі аўтаномнага раёна Унутраная Манголія.

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Завьялова О. И. Диалекты китайского языка. М., 1996.
  • Коряков Ю. Б. Китайские языки // Большая российская энциклопедия. Том. XIV. М.: Изд-во БРЭ, 2009.
  • Language atlas of China / Ed. Wurm S.A. etc. Hong Kong, 1988.
  • Yan M.M. Introduction to Chinese Dialectology. Munich, 2006.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Лагатып «Вікіслоўнікі»
У Вікіслоўніку спіс слоў гуаньхуа утрымліваецца ў катэгорыі «Гуаньхуа»

Шаблон:Кітайская мова