Цыбуліна

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Цыбуліна цыбулі рэпчатай (Allium cepa) L. Батанічная ілюстрацыя з кнігі Марціна Ціленшака(славенск.) бел. «Naše škodljive rastline», 1892

Цыбу́ліна (лац.: búlbus) — відазменены, звычайна падземны парастак раслін з патоўшчаным кароткім плоскім сцяблом (донцам) і разрослымі мясістымі або плёнчатымі бясколернымі асновамі лісця (лускі), якія назапашваюць ваду і пажыўныя рэчывы, а таксама служаць органам вегетатыўнага размнажэння. Плёнчатыя цыбуліны апрануты агульнай плёнчатай луской (цыбуля). Луска цыбулін утворана суцэльнымі лісцямі, пазбаўленымі хларафілу (лілея), асновамі асімілюючага лісця (цыбуля) ці спалучэннем тых і іншых (пралеска)[1]. У лускаватых, ці даховачных, цыбулін мясістае лускападобнае лісце сядзіць на донцы свабодна, а вонкавая луска драбней унутраных (лілея). У пазухах лускі знаходзяцца пупышкі, з якіх развіваюцца надземныя пабегі ці даччыныя цыбуліны — дзеткі.

Цыбуліны могуць быць аднагадовымі (цюльпан, цыбуля, кандык) і шматгадовымі (нарцыс, амарыліс), паводле спосаба нарастання — монападыяльнымі (аднаўленне ідзе з верхавіннай пупышкі, а кветаносны парасткі ўтвараюцца з пазушных пупышак, напрыклад, у нарцыса, пралескі), і сімпадыяльнымі (кветаносныя парасткі развіваюцца з верхавіннай пупышкі, а аднаўленне адбываецца з пазушнай, напрыклад, у цюльпана, рабчыка, цыбулі). Калі ў рост кратаюцца дзве ці некалькі пупышак, цыбуліна галінуецца, утвараючы дзеткі. У складаных цыбулін (часнок) у пазусе кожнай лускавінкі фарміруецца некалькі цыбулін-дзетак (так званых зубчыкаў)[1].

Цыбуліна характэрна для цыбульных, шматлікіх лілейных (цюльпан, гіяцынт, лілея), амарылісавых (пралеска, нарцыс).

Служыць для вегетатыўнага аднаўлення раслін. Увесну кветкавая пупышка і зародкі лісця развіваюцца ў квітнеючую расліну, карыстаючыся запасам вады і пажыўных рэчываў, назапашаным у мясістым лісці цыбуліны. Калі кветка адамрэ, лісце працягвае жыць і вырабляць пажыўныя рэчывы, якія пераносяцца да асноў лісця. Яны разбухаюць і ператвараюцца ў новыя цыбуліны. Пазушныя пупышкі могуць развіцца ў даччыныя цыбуліны, якія, аддзяліўшыся, даюць пачатак новым раслінам[2].

Расліны з характэрным спецыялізаваным органам — цыбулінай завуцца цыбульныя расліны. Цыбульныя шырока прадстаўлены сярод аднадольных у сямействах Лілейныя, Амарылісавыя, Ірысавыя; сярод двухдольных сустракаюцца радзей, толькі ў некаторых родах (напрыклад, Кісліца, Буйміна)[3].

У некаторых (наогул вельмі нешматлікіх) раслін цыбулінкі (лац.: bulbilli) утвараюцца і на надземных органах, так, напрыклад, у Lilium bulbiferum — у пазухах лісця[4].

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Commons