Ілан Маск

Ілан Маск
англ.: Elon Musk
Імя пры нараджэнні	англ.: Elon Reeve Musk
Род дзейнасці	праграміст, інжынер, прадпрымальнік, інвестар, палітык, дзяржаўны службовец, technology entrepreneur, вынаходнік, акцёр дубляжа, фінансіст
Дата нараджэння	28 чэрвеня 1971(1971-06-28)[…] (54 гады)
Месца нараджэння	Прэторыя, Гаўтэнг[d], ПАР
Грамадзянства	ПАР  Канада  ЗША
Веравызнанне	тэізм
Бацька	Errol Musk[d]
Маці	Maye Musk[d]
Жонка	Justine Musk[d], Talulah Riley[d] і Talulah Riley[d]
Дзеці	Nevada Musk[d], Vivian Jenna Wilson[d], Griffin Musk[d], Damian Musk[d], Saxon Musk[d], Kai Musk[d], Exash Musk[d], Strider Musk[d], Azure Musk[d], Exa Musk[d], Tau Musk[d], Seldon Musk[d], Romulus Musk[d] і Arcadia Musk[d]
Месца працы	PayPal SpaceX Tesla, Inc. SolarCity OpenAI The Boring Company[d] Neuralink[d] Дэпартамент эфектыўнасці ўрада (ЗША)
Альма-матар	Smith School of Business[d] (1992) Уортанская школа бізнесу[d] (1995) Пенсільванскі ўніверсітэт (1995) Pretoria Boys High School[d] (1989) Waterkloof House Preparatory School[d] Універсітэт Куінс у Кінгстане Стэнфардскі ўніверсітэт Bryanston High School[d] Прэтарыйскі ўніверсітэт[d]
Партыя	America Party[d]
Член у	The Planetary Society[d] Лонданскае каралеўскае таварыства PayPal Mafia[d] Network of the Department of Government Efficiency[d]
Узнагароды і прэміі	член Лонданскага каралеўскага таварыства (2018) Gold Medal of the Royal Aeronautical Society[d] (2012) Асоба года па версіі часопіса «Time»[d] (2021) Time 100[d] (2021) Чалавек года паводле Financial Times[d] (2021) Time 100[d] (2018) NSS Wernher Von Braun Memorial Award[d] (2009) Great Immigrants Award[d] (2010) Axel Springer Award[d] (2020) Stephen Hawking Medal For Science Communication[d] (2019) Edison Awards[d] (2014) Heinlein Prize for Advances in Space Commercialization[d] (2011) Living Legends of Aviation[d] (2010) Member of the National Academy of Engineering[d] (2022) honorary doctor of Yale University[d] (2015) ганаровы доктар honoris causa Rusty Razor Award[d] (2024) Time 100[d] (2025)
Аўтограф
Сайт	Афіцыйны сайт Ілана Маска
Медыяфайлы на Вікісховішчы
Творы ў Вікікрыніцах

Ілан Рыў Маск (англ.: Elon Reeve Musk; нар. 28 чэрвеня 1971(1971-06-28)^[…], Прэторыя, Гаўтэнг^[d], ПАР) — канадска-амерыканскі інжынер, прадпрымальнік, вынаходнік і інвестар; міліярдэр.

Біяграфія

Бацька — інжынер-будаўнік Эрал Маск, маці — мадэль Мэй Маск. Яго бацькі развяліся, калі Ілану было каля 10 гадоў.

Ілан з дзяцінства захапляўся праграмаваннем. У 12-гадовым узросце распрацаваў відэагульню пад назвай Blastar, якую прадаў камп’ютарнаму часопісу за 500 долараў.

У 1989 годзе атрымаў канадскі пашпарт (яго маці была родам з Канады), з’ехаў з ПАР і паступіў у Каралеўскі ўніверсітэт у Кінгстане (Антарыа).

У 1992 годзе ён перавёўся ў Пенсільванскі ўніверсітэт (Філадэльфія, ЗША), дзе праз пяць гадоў атрымаў ступень бакалаўра фізікі і эканомікі. Затым вырашыў працягнуць адукацыю ў аспірантуры пры Стэнфардскім універсітэце ў Каліфорніі, але пакінуў яе праз два дні пасля паступлення.

Разам з братам заснаваў кампанію Zip2, якая распрацоўвала электронныя карты і бізнес-даведнікі для сродкаў масавай інфармацыі. У прыватнасці, кліентамі Zip2 былі The New York Times і Chicago Tribune. У 1999 годзе Zip2 была набыта Compaq Computer Corporation за 307 мільёнаў долараў гатоўкай і 34 мільёны каштоўнымі паперамі (сам Маск атрымаў $22 млн). Zip2 стала часткай пошукавай сістэмы AltaVista, якую Compaq набыла раней.

У 1999 годзе на грошы, атрыманыя ад продажу Zip2, Ілан і Кімбал Маск заснавалі кампанію X.com, якая прадастаўляла фінансавыя паслугі і ажыццяўляла плацяжы ў інтэрнэце. Зліццё X.com з кампаніяй Confinity прывяло ў выніку да стварэння сістэмы плацяжоў PayPal, якая ў 2002 годзе была набыта eBay за 1,5 мільярда долараў. Маск, як найбуйнейшы акцыянер, атрымаў 165 мільёнаў долараў.

У 2002 годзе Ілан Маск стаў грамадзянінам ЗША. У гэтым жа годзе ён заснаваў Space Exploration Technologies (SpaceX) — кампанію, якая дэкларавала сваёй мэтай зрабіць асваенне космасу больш даступным. Застаючыся саўладальнікам SpaceX, Маск займае ў кампаніі пасады генеральнага дырэктара і галоўнага інжынера.

У 2003 годзе прадпрымальнік стаў адным з асноўных інвестараў Tesla Motors, пазней пераназванай у Tesla — кампаніі па вытворчасці электрамабіляў. Як сузаснавальнік і генеральны дырэктар Tesla, Ілан Маск кіруе праектаваннем і вытворчасцю электрамабіляў, акумулятарных батарэй і прадуктаў для сонечнай энергіі.

З 2015 па 2018 год знаходзіўся ў савеце дырэктараў OpenAI, арганізацыі-распрацоўшчыку штучнага інтэлекту. У 2023 годзе ён заснаваў уласную кампанію штучнага інтэлекту — xAI. Ён таксама генеральны дырэктар кампаніі Neuralink, якая распрацоўвае тэхналогію, што дазваляе звязаць цела чалавека з камп’ютарам.

Ілан Маск заснаваў і кампанію The Boring Company, якая займаецца стварэннем транспартнай сістэмы на аснове спецыяльных тунэляў для больш хуткага перамяшчэння аўтамабіляў і грузаў. У 2013 годзе Маск апублікаваў праект звышхуткаснага пасажырскага цягніка, які рухаецца ў тунэлі з разраджаным паветрам, названага Hyperloop.

У 2016—2017 гадах Ілан Маск быў членам форуму па стратэгіі і палітыцы пры прэзідэнце ЗША Дональдзе Трампе, кансультацыйнага эканамічнага органа, які складаецца з 18 прадпрымальнікаў. Пакінуў форум з-за рашэння Трампа, каб ЗША выйшлі з Парыжскага пагаднення па клімаце.

25 красавіка 2022 Ілан Маск купіў за 44 мільярды долараў сацыяльную сетку Twitter (з 2023 года – сацыяльная сетка X). Гэты актыў вылучаецца тым, што Маск не датычны ні да яго заснавання, ні да станаўлення.

На прэзідэнцкіх выбарах 2024 года прадпрымальнік падтрымаў Дональда Трампа і ўнёс вялікі ўклад у яго перамогу. У 2025 годзе Маск узначаліў Дэпартамент эфектыўнасці ўрада ЗША ў адміністрацыі Трампа. Праз 130 дзён працы ён пакінуў пасаду і вярнуўся да сваіх бізнес-праектаў.

Капітал Маска ў красавіку 2025 года — 342 млрд долараў, ён самы багаты чалавек у свеце.

Кампанія SpaceX афіцыйна выйшла на біржу Nasdaq 12 чэрвеня 2026 года, правёўшы самае буйное IPO ў гісторыі сусветнага фінансавага рынку. У выніку першаснага размяшчэння акцый кампанія прыцягнула рэкордныя $75 мільярдаў, а яе рынкавая капіталізацыя па выніках першага дня таргаў перавысіла $2,1 трыльёна. Гэта зрабіла SpaceX шостай па кошце публічнай кампаніяй у ЗША і ператварыла Ілана Маска ў першага ў свеце афіцыйнага трыльянера.