Адуванчык лекавы

Адуванчык лекавы
Навуковая класіфікацыя
прамежныя рангі Дамен:  Эўкарыёты Царства:  Расліны Аддзел:  Кветкавыя Клас:  Двухдольныя Парадак:  Астракветныя Сямейства:  Астравыя Падсямейства:  Cichorioideae Трыба:  Cichorieae Падтрыба:  Crepidinae Род:  Дзьмухавец Від:  Адуванчык лекавы
Міжнародная навуковая назва
Taraxacum officinale Webb
Даччыныя таксоны
Taraxacum officinale var. lapponicum Kihlm.
Сістэматыка на Віківідах Выявы на Вікісховішчы ITIS   36213 NCBI   50225 EOL   578234 GRIN   t:80051 IPNI   1003018-2 TPL   gcc-1916

Адуванчык лекавы, дзьмухавец лекавы (Taraxacum officinale) — шматгадовая травяністая расліна сямейства складанакветных (астравых).

Назва

Родавая назва Taraxácum паходзіць ад лацінізацыі арабскай (tharakhchakon) або персідскай (talkh chakok) назвы іншай складанакветнай расліны.

Відавую назву officinále — лекавы — расліна атрымала ад лац.: officína — майстэрня, аптэка — з-за ўжывання расліны ў якасці лекавага сродку.

Народныя назвы: адуванчык лекавы, малачай, адуванчык, багатка, коцікі, папок, дмухавец, дмухель, дзьмухавец, жоўтая цыкор’я, зубнік, ксёндз, ксяндзоў плеш, папкі, пупок.

Батанічнае апісанне

Расліна вышынёй 10—30 см. Корань тоўсты вертыкальны. Лісце стругападобна-перыстае, звужанае ў крылаты чаранок, часта з ружовай сярэдняй жылкаю, у разетцы. Кветкі двухполыя, язычковыя, залаціста-жоўтыя, у кошыках на верхавінках бязлістых, пустых усярэдзіне сцяблоў (стрэлак). Абгортка званочкавая, з некалькіх радкоў лісцікаў. Плод — сямянка з носікам і чубком. Усе часткі расліны з белым млечным сокам.

Пылок

• 
  Zoom 4
• 
  Zoom 10
• 
  Zoom 40
• 
  Zoom 60

Экалогія

На Беларусі расце на лугах, палянах, газонах, уздоўж дарог, цвіце ў маі — жніўні.

Значэнне і выкарыстанне

Лекавая (жаўцягонны сродак і ўзбуджальнік апетыту), кармавая, харчовая расліна (маладое лісце спажываецца на салату), мае ў сабе трытэрпенавыя злучэнні, стэрыны, інулін і інш. 3 лекавымі мэтамі выкарыстоўваюцца карані (збіраюцца восенню і вясной).

Літаратура

• Кудрашова М. Адуванчык // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с., іл. — 10 000 экз. — С. 40-41.