Барзан Ібрагім ат-Тыкрыці

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Барзан Ібрагім ат-Тыкрыці
Дата нараджэння 17 лютага 1951(1951-02-17)[1]
Месца нараджэння
Дата смерці 15 студзеня 2007(2007-01-15)[2][1] (55 гадоў)
Месца смерці
Пахаванне
Грамадзянства
Партыя
Род дзейнасці палітык, дыпламат, ваенны

Барзан Ібрагім Хасан ат-Тыкрыці (араб. برزان إبراهيم الحسن التكريتي‎‎; 17 лютага 195115 студзеня 2007) — палітычны дзеяч Ірака, брат па маці былога прэзідэнта Садама Хусейна. Кіраўнік іракскай разведкі (19791983) і прадстаўнік Ірака пры ўстановах ААН у Жэневе (19881998). Арыштаваны пасля падзення Багдаду падчас ўварвання войскаў кааліцыі ў Ірак у 2003 годзе і адданы суду. Пакараны па рашэнні іраксага трыбуналу.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Раннія гады[правіць | правіць зыходнік]

Барзан нарадзіўся ў Аль-Аўджа, блізу Тыкрыту ў сям’і Субхі Тульфах (маці Садама) і Ібрагіма аль-Хасана ў Басры. Ад гэтага шлюбу таксама нарадзіліся родныя браты Барзана Ібрагіма Ватбан і Сабаві. Лічыцца, што Барзан быў самым любімым сынам сваёй маці. Ён скончыў факультэт паліталогіі ў універсітэце Аль-Мустансірыя ў Багдадзе[3].

У 1968 г. 17-гадовы Барзан прыняў актыўны ўдзел побач з іншымі маладымі баасістамі ў перавароце, у выніку якога да ўлады прыйшла партыя Баас з яе лідарамі Ахмедам аль-Бакрам і Садамам Хусейнам.

На дзяржпасадах[правіць | правіць зыходнік]

У 79-м ён становіцца дырэктарам службы іракскай разведкі «Мухабарат». З-за шэрагу рознагалоссяў Хусейн вывеў яго са складу ўрада і пасадзіў пад хатні арышт. Усе браты Садама — Сабаві, Барзан і Ватбан былі зрушаныя са сваіх пастоў у 1983 годзе. Што менавіта адбылося паміж Хусейнам і яго братамі па матчынай лініі невядома. Адна з здагадак тое, што яны былі замяшаныя ў змове супраць свайго старэйшага брата. Згодна з гэтай версіяй, да Барзану звярнулася група афіцэраў, якія прапанавалі яму прэзідэнцтва, і яго браты далучыліся да яго. Іншая версія складаецца ў тым, што ўсе трое, асабліва Барзан, былі выгнаныя за тое, што не змаглі раскрыць змову супраць Садама. Аднак некаторыя аглядальнікі мяркуюць, што ўсе трое патрапілі ў няласку не з-за нейкіх замоў або непакорлівасьці, а ў выніку буйнога сямейнага скандалу. Існуюць здагадкі, што да апала Барзана, Ватбана і Сабаві прывяла смерць маці Садама ў жніўні 1983 года, паколькі яна была іх галоўнай «абаронцай»[4].

У 1988 годзе Барзан зноў запаў у няласку. Ён выступіў супраць шлюбу дачкі Садама з Хусейнам Камелем. У пакаранне ён быў сасланы ў Жэневу. Па дадзеных міжнародных арганізацый на пасадзе кіраўніка іракскай разведкі Барзан нясе адказнасць за рэпрэсіі супраць рэлігійных і этнічных меншасцей, у тым ліку прымусовую дэпартацыю, знікнення і забойства людзей. Пры ім агенты Мухабарат знішчалі іракскіх дысідэнтаў на тэрыторыі замежных дзяржаў. Пасля адстаўкі брат Садама стаў прадстаўніком Ірака пры арганізацыі Аб’яднаных Нацый у Жэневе, у тым ліку ААН па правах чалавека — у 1989 годзе. Лічыцца, што ў гэты час ён адказваў за стварэнне таемных рахункаў іракскай верхавіны ў швейцарскіх банках. Многія СМІ прыпісвалі ў свой час яму ролю «асабістага банкіра» Садама Хусэйна. Сам Барзан заўсёды адпрэчваў гэтыя сцвярджэнні як незаможныя[5][6].

У 1998 годзе з’явіліся звесткі аб тым, што аль-Тыкрыці адмовіўся выканаць распараджэнне Багдаду і вярнуцца на радзіму па заканчэнні камандзіроўкі ў Жэневе, падчас якой у яго ад раку памерла жонка. Хадзілі чуткі, што ён мае намер прасіць палітычнага прытулку ў адной з заходніх краін. За ім быў пасланы спецыяльны эмісар прэзідэнта, і ў рэшце рэшт ён усё ж такі вярнуўся ў Ірак, але рэгулярна ездзіў у Жэневу да сваіх шасцярым дзецям, якія вучыліся там.

27 снежня 1999 г. Садам Хусейн ўручыў шэраг вышэйшых узнагарод ўсім сваім братам. Барзан аль-Тыкрыці ўдастоіўся пяці медалёў «За мужнасць» і двух медалёў «За заслугі перад краінай». У верасні 2001 года супраць аль-Тыкрыці быў пададзены пазоў у Швейцарыі членамі Савета племя Барзані, за злачынствы, учыненыя ў 1983 годзе. Але Барзана Ібрагіма не арыштавалі.

Амерыканскае ўварванне[правіць | правіць зыходнік]

5 сакавіка 2003 года, за некалькі дзён да ўварвання ў Ірак войскаў заходняй кааліцыі, Садам Хусейн загадаў змясціць брата пад хатні арышт у прэзідэнцкім палацы, западозрыўшы яго ў таямніцай падтрымцы мірнай ініцыятывы Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў. Яна прадугледжвала добраахвотны адмову кіраўніцтва Ірака ад улады і выезд на эміграцыю з адначасовай перадачай кантролю над краінай ААН і Лігі арабскіх дзяржаў. Гэтая ініцыятыва сустрэла падтрымку шэрагу арабскіх лідараў, аднак была адвергнутая Багдадам. Але не толькі гэта заахвоціла С. Хусейна арыштаваць брата. Барзан выступіў супраць рашэння перадаць у выпадку гібелі кіраванне краінай свайму малодшаму сыну Кусею. Гэта не магло не спадабацца прэзідэнту. Пасля пачатку вайны кааліцыйнае камандаванне не раз паведамляла аб гібелі брата іракскага лідара. Яго ўключылі ў спіс шуканых іракскіх лідараў, выкананага ў выглядзе калоды карт (у выглядзе пяцёркі крэсцяў). Пасля ўступлення ў сталіцу Ірака салдат кааліцыі ад мясцовых жыхароў была атрымана інфармацыя, што ў горадзе знаходзіцца адзін з братоў Садама. Увечары 17 красавіка пачалася аперацыя па яго захопу, якую правялі амерыканскія спецназаўцы пры падтрымцы марскіх пяхотнікаў. У выніку аперацыі ніхто не загінуў. Па сведчанні Цэнтральнага камандавання ВС ЗША, пры арышце Барзан аль-Тыкрыці быў адзін.

Трыбунал[правіць | правіць зыходнік]

Суд[правіць | правіць зыходнік]

Амерыканцы перадалі яго часоваму ўраду Ірака 30 чэрвеня 2004 г., а на наступны дзень ён паўстаў разам з былым прэзідэнтам і яшчэ дзевяццю баасістамі перад спецыяльным іракскім трыбуналам. 19 кастрычніка 2005 года Барзан паўстаў перад судом па справе Эд-Дуджэйль, дзе пасля замаху на Садама Хусейна ў 1982 г. былі пакараныя 148 чалавек, у асноўным мусульмане-шыіты. На першым судовым пасяджэнні Барзан аль-Тыкрыці не прызнаў сябе вінаватым. У ходзе ўсяго судовага разбору, ён быў вядомы сваім гнеўным выбліскам, з-за чаго не раз выганяўся з залы суда. 5 лістапада 2006 года Барзан Ібрагім аль-Тыкрыці быў прысуджаны да смяротнага пакарання праз павешанне разам з Садамам Хусейнам і Аўвадам аль-Бандарам.

Пакаранне смерцю[правіць | правіць зыходнік]

15 студзеня 2007 года ў Казімайне, блізу Багдаду ў 3 гадзіны раніцы аль-Тыкрыці і былы старшыня рэвалюцыйнага суда Ірака Авад Хамід аль-Бандар былі таемна павешаны ў тым жа месцы, што і былы прэзідэнт на вачах членаў урада, суддзі, пракурора, лекара і тэлеаператара. Абодва былых чыноўніка узышлі на эшафот адначасова. Пакаранне двух паплечнікаў Хусейна, як і пакаранне Садама Хусэйна, здымалася на відэа. Падчас пакарання Барзан быў фактычна абезгалоўлены, так як вяроўка, на якую павесілі палітыка, адарвала галаву ад тулава[6].

Дваіх асуджаных пахавалі ў вёсцы аль-Аўджа побач з магілай былога прэзідэнта, тым самым, выканаўшы іх апошнюю просьбу.

Рэакцыя[правіць | правіць зыходнік]

Афіцыйны прадстаўнік МЗС Расіі асудзіў пакаранне двух паплечнікаў Садама Хусэйна: «пакаранне двух паплечнікаў былога прэзідэнта Ірака, роўна як і пакаранне самога Садама, не спрыяе стабілізацыі сітуацыі ў гэтай краіне. Да нармалізацыі абстаноўкі ў Іраку можа прывесці толькі шырокі агульнаіракскі дыялог. У ім павінны ўдзельнічаць усе палітычныя і этнаканфесійныя групы пры падтрымцы суседніх дзяржаў, уключаючы Сірыю і Іран».

У адказ на пытанне аб тым, якая рэакцыя прэм’ер-міністра Вялікабрытаніі Тоні Блэра на няўдалае пакаранне ў Іраку, той заявіў: «што тычыцца смяротнага пакарання ў Іраку, наша пазіцыя па смяротным пакаранні добра вядомая, і мы ўнеслі гэтую пазіцыю да ведама іракскага ўрада зноў пасля смерці Садама Хусейна. Аднак Ірак з’яўляецца суверэннай дзяржавай, і таму ў яго ёсць права ў адпаведнасці з міжнародным правам вырашаць сваю палітыку ў дачыненні да смяротнага пакарання».

Кіраўнік Еўрапейскай камісіі Жазэ Мануэл Барозу, каментуючы апошнія падзеі, заявіў: «ні адзін чалавек не мае права адымаць жыццё ў іншага чалавека» — і заклікаў да ўсёабдымнай забароны смяротнага пакарання.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]