Беатус Фердынанда і Санчы

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
B Facundus 135.jpg
Беатус Фердынанда і Санчы. 1047
пергамент
Нацыянальная бібліятэка Іспаніі

Беатус Фендынанда і Санчы (ісп.: Beato de Fernando I y doña Sancha, вітрына 14-2 у Нацыянальнай бібліятэцы Іспаніі), ілюмінаваны рукапіс-беатус(фр.) бел. сярэдзіны XI стагоддзя, названы так па імені данатара(руск.) бел. Фернынанда I Вялікага(руск.) бел. і яго жонкі Санчы Леонскай(англ.) бел.. Другія назвы рукапісу Беатус-дэ-Факунда (ісп.: Beato de Facundo) па імені перапісчыка(англ.) бел., Беатус Сан-Ісідра-дэ-Леон (ісп.: Beato de San Isidoro de León) па назве Базілікі Сан-Ісідра-дэ-Леон(ісп.) бел. - месца, дзе рукапіс знаходзіўся першапачаткова, або Другі Беатус Нацыянальнай Бібліятэкі (ісп.: Segundo Beato de la Biblioteca Nacional) па Нацыянальнай бібліятэцы Іспаніі ў Мадрыдзе, дзе ён захоўваецца ў цяперашні час.

Апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Беатус Фернанда і Санчы змяшчае Каментарый да Апакаліпсіса(англ.) бел. ад Беата Ліебанскага(руск.) бел.. Рукапіс складаецца з 312 фоліа з пергаменту (624 старонкі ў 2 слупка) з 35 радкамі вестгоцкага шрыфта(укр.) бел. на кожным і праілюстраваны 98 мініяцюрамі.

Яго мініяцюры працягваюць традыцыі папярэдніх беатусаў, паўтараючы стэрэатыпную схему сімвалізму, з цвёрдым і дакладным малюнкам. Тое, што яго адрознівае, гэта, галоўным чынам, спектр яркіх колераў, асабліва іх выдатна захаваны стан, і вытанчанасць формаў, дзе стылізаваныя фігуры страцілі свой іератызм[1], а ў малюнку з’явіўся рух, что павялічвае дынамізм выяў. Належыць да так званага трэцяга стылю Беатусаў, раманскага(укр.) бел., з вялікім інтэрнацыянальным уплывам.

Беатус-дэ-Факунда старанна пакідае структуру мініяцюр Уржэльскага Беатуса, створанага ў Ла-Рыёсе або Леоне(руск.) бел. ў 975 годзе. Таксама маецца ўплыў Валькавадскага Беатуса, створанага Авека ў 970 годзе, і Беатуса Моргана, напісанага каля 958 года ў масарабскім манастыры Сан-Мігель-дэ-Эскалада(англ.) бел. ў Леоне.

Хоць няма ніякіх указанняў акрамя імені перапісчыка (Facundus scripsit), цалкам верагодна, што ён быў створаны ў спецыялізаваным скрыпторыі, які мог знаходзіцца ў Саагуне(руск.) бел. ў Леоне.

Гэта самы раскошны сярэднявечны ілюмінаваны рукапіс з мініяцюрамі ў калекцыі Нацыянальнай Бібліятэкі Іспаніі.

Кодэкс быў перапісаны ў Леоне у 1047 майстрам па імені Факунда, лічыцца, што ён працаваў без памочнікаў, паколькі агульны стыль тэксту вытрыманы аднолькавым, у тым ліку і ў буквіцах і загалоўках. Не вядома імя аўтара ілюмінавання, які выканаў сваю задачу пасля завяршэння капіявання тэксту.

Існуе факсімільнае выданне Беатуса Фернанда і Санчы, у суправаджэнні тома даследаванняў, выпушчанае іспанскім выдавецтвам M. Moleiro Editor(англ.) бел..

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Рыцар, верны і праўдзівы. Нябесныя войскі. Адкр. XIX.

Створаны па замове караля Фернынанда I Вялікага(руск.) бел. і яго жонкі Санчы Леонскай(англ.) бел., кодэкс, верагодна, захоўваўся ў Aula regia да 1063 года, калі ён быў перавезены ў базіліку Святога Іаана Хрысціцеля(ісп.) бел. ў Леоне, якую пазней пераасвяцілі ў гонар Ісідора Севільскага.

У чэрвені 1572 года рукапіс па-ранейшаму знаходзіўся ў базіліцы Сан-Ісідра-дэ-Леон(ісп.) бел., як сведчыць Амбросіа дэ Маралес(руск.) бел.. Але неўзабаве ён стаў пераходзіць з рук у рукі.

У другой палове XVII стагоддзя, рукапіс знаходзіўся ў распараджэнні маркіза дэ Мандэхар(ісп.) бел.. У час вайны за іспанскую спадчыну бібліятэка маркізату была захоплена Філіпам V і ў першым дзесяцігоддзі XVIII стагоддзя манускрыпт патрапіў у Нацыянальную бібліятэку Іспаніі. Там у XIX стагоддзі ён атрымаў скураны пераплёт.

Падчас свайго візіту ў Леон Амбросіа дэ Маралес(руск.) бел. адзначаў, што там знаходзіўся Валькавадскі Беатус (цяпер у Вальядалідскім універсітэце(руск.) бел.). Гэта копія амаль напэўна змяшчае першыя пяць фоліа Беатуса Фердынанда і Санчы. Гэта некалькі радаслоўных з адсутнымі мініяцюрамі, якія ніколі не былі намаляваныя.

Мецэнацтва Фердынанда і Санчы[правіць | правіць зыходнік]

Беатус 14-2 Нацыянальнай бібліятэкі Іспаніі — гэта адзіны рукапіс гэтага жанру, які не быў скапіяваны для манастыра ў X або XI стагоддзях. Яго фундатарамі былі манарх Фердынанд I і яго жонка Санча, пад чыім валадараннем адбылося ўз’яднанне Леона і Кастыліі ў 1037 годзе, якія заказалі гэты твор сярод шэрагу іншых, што выклікалі рэлігійную і палітычную цікавасць.

Смерць Бермуда III(руск.) бел., сына Альфонса V(руск.) бел., перанесла правы на сталец Леона да яго сястры Санчы, і, такім чынам, і натуральным чынам да яе мужа Фердынанда. Іх сын, Санча(руск.) бел. атрымаў у спадчыну карону Кастыліі.

У Леоне Фердынанда ўсталяваў цэнтр сваёй улады, і горад атрымаў збудаванні і скарбы, якія ствараліся за кошт фінансаў ад уварвання сваіх войскаў на поўдзень ад Дуэры і да Каімбры. Валадаранне Фердынанда I было накіраванае на аднаўленне культуры Каралеўства Леон, пасля паўстагоддзя заняпаду ад разбурэння Аль-Мансурам(руск.) бел. і ўзяло за базу раманскі стыль.

Зняволенне Звера і ілжэпрарока. Адкр. XIX.

У 1063 маўрытанскаму каралю Севільі навязалі мір, які акрамя даніны ўключаў у сябе дастаўку моцаў Святой Хусты(ісп.) бел.. Але каралеўскія эмісары не здолелі знайці рэшткі святой і вырашылі ўзяць Святога Ісідора. Яго рэшткі змясцілі ў старажытным храме(ісп.) бел. манастыра Святога Іаана Хрысціцеля, які каралі аднавілі з выкарыстаннем матэрыялаў, больш цвёрдых, чым тыя, якія выкарыстоўваліся пры Альфонса V (кароль Леона)(руск.) бел.Альфонса V і, магчыма, дадалі каралеўскі пантэон(ісп.) бел., які стаў асновай таго, што рэалізавала пазней яго дачка Урака(руск.) бел..

З нагоды асвячэння, каралі ахвяравалі значныя творы раскошных мастацтваў, прадукты працы нанятых каронай майстроў мініяцюры і разьбы па слановай косці(англ.) бел.: распяцце са слановай косці(англ.) бел., каўчэг са слановай косці і золата(ісп.) бел., каб захоўваць мошчы Святога Іаана Хрысціцеля і Святога Пелагія(руск.) бел., іншыя каштоўныя рэчы захаваліся толькі ў запісах аб ахвяраванні і, магчыма, Беатус таксама быў сярод падарункаў. Творы ювеліраў і разьбяроў(англ.) бел. паказваюць уплыў атонаў(укр.) бел., што тлумачыцца сувязямі паміж Леонам і клюнійцамі(руск.) бел., якія падтрымлівалі кароль Фердынанд I і абат Гуга(руск.) бел..

Акрамя Альфонса III, які арганізаваў каралеўскую бібліятэку, ні адзін астурыйскі манарх не заказваў рукапісы, пакуль гэта не зрабілі Фердынанда I і Sancha, дзякуючы фундатарству якіх з’явіліся Беатус і Дзённік(ісп.) бел., што захоўваецца ва Універсітэце Сант’яга-дэ-Кампастэла(руск.) бел..

Цалкам магчыма, што роля каралевы ва ўсіх гэтых заказах была дастаткова вялікай. Згадкі ў лабірынце Беатуса, і яе партрэт на мініяцюры фоліа 6 Дзённіка сведчаць аб яе актыўным удзеле ў культурнай палітыцы Фердынанда. Санча не пагадзілася на легітымацыю кароны Леона для свайго мужа, але была яму добрым паплечнікам і пераканала ў мэтазгоднасці быць пахаваным у Леоне, а не ў Оньі(руск.) бел. або Арлансе(англ.) бел..

Як вынік, Фердынанда, чалавек глыбока рэлігійны, адчуваючы сябе хворым у Валенсіі, папрасіў быць дастаўленым у Леон, куды прыбыў 24 снежня 1065 года. Ён неадкладна наведаў Сан-Ісідра-дэ-Леон, дзе маліўся і наведаў калядную ютрань з манахамі. Праз два дні ён даверыўся Богу, павольна пазбавіўся ад атрыбутаў свайго праўлення, мантыі і кароны, і пасля двухдзённага пакаяння памёр, пакінуўшы бясцэнную спадчыну.

Іншы Беатус Нацыянальнай бібліятэкі[правіць | правіць зыходнік]

Носіць умоўнае абазначэнне Vitr. 14-1, і, верагодна, быў скапіяваны паміж 930 і 950. З’яўляецца адным з самых старых захаваных Беатусаў. Быў створаны, верагодна, у Каралеўстве Леон. У XVI стагоддзі знаходзіўся ў Сан-Мільян-дэ-Суса(ісп.) бел., і менавіта таму вядомы пад назвай Эміліянскі рукапіс.

Кодэкс сапсаваны, не хапае каля 18 лістоў у пачатку і столькі ж у канцы.

Зноскі

  1. Иератизм (руск.) 

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Wiki letter w.svg На гэты артыкул не спасылаюцца іншыя артыкулы Вікіпедыі,
калі ласка, карыстайцеся падказкай і пастаўце спасылкі ў адпаведнасці з прынятымі рэкамендацыямі.