Караль Станіслаў Альшэўскі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Караль Станіслаў Альшэўскі
польск.: Karol Stanisław Olszewski
Karol Olszewski.jpg
Дата нараджэння

29 студзеня 1846(1846-01-29)[1]

Месца нараджэння

Бранішаў[d], Гміна Веляполе Скшыньске, Рапчыцка-Сэндзішоўскі павет[d], Падкарпацкае ваяводства, Польшча

Дата смерці

24 сакавіка 1915(1915-03-24)[1] (69 гадоў)

Месца смерці

Кракаў, Аўстра-Венгрыя[2]

Месца пахавання

Ракавіцкія могілкі

Грамадзянства

Flag of Austria-Hungary (1869-1918).svg Аўстра-Венгрыя
Flag of Poland.svg Польшча

Род дзейнасці

фізік, хімік, урач, прафесар універсітэта, матэматык

Навуковая сфера

фізіка, хімія

Месца працы

Ягелонскі ўніверсітэт

Альма-матар

Гайдэльбергскі ўніверсітэт (1872)

Узнагароды і прэміі
Ордэн Адраджэння Польшчы 3-й ступені
[3]
Commons-logo.svg Караль Станіслаў Альшэўскі на Вікісховішчы

Караль Станіслаў Альшэўскі (польск.: Karol Stanisław Olszewski; 29 студзеня 1846, Бранішаў-Тарноўскі(польск.) бел. — 24 сакавіка 1915, Кракаў) — польскі фізік і хімік. З 1888 года быў членам Польскай (Кракаўскай) акадэміі навук.

Нарадзіўся ў сям'і памешчыка, забітага неўзабаве пасля нараджэння сына ў ходзе Галіцыйскага паўстання. Пасля заканчэння сярэдняй школы, з 1866 па 1872 год вучыўся ў Ягелонскім ўніверсітэце ў Кракаве, потым паступіў у Гайдэльбергскі ўніверсітэт, які скончыў у 1876 годзе. Пасля вяртання ў Кракаў адразу ж стаў дацэнтам у Ягелонскім універсітэце і ўжо ў тым жа 1876 годзе атрымаў вучонае званне прафесара; загадваў спачатку кафедрай агульнай, а потым — неарганічнай хіміі. У 1888 годзе стаў членам-карэспандэнтам Кракаўскай Акадэміі навук, а ў 1869 годзе — акадэмікам.

Большая частка даследаванняў вучонага была прысвечана фізіцы нізкіх тэмператур. У 1883 годзе ён разам з Зыгмунтам Урублеўскім першым атрымаў у вымяральных колькасцях вадкі кісларод. У 1895 годзе першым скандэнсаваў звадкаваны аргон, здолеў таксама атрымаць звадкаваны азот і вадарод, але не здолеў захаваць апошні ў звадкаваным стане. Вызначыў таксама крытычную кропку тэмпературы і ціск пры звадкаванні вадароду, ўдасканаліў абсталяванне для працэса звадкавання. з 1896 па 1905 г. зрабіў некалькі спроб атрымаць звадкаваны гелій, дасягнуў пры гэтым тэмпературы ў некалькі градусаў Кельвіна, займаўся вывучэннем фізічных асаблівасцяў разнастайных скандэнсаваных газаў — метану, цвёрдага азоту. Зрабіў унёсак таксама ў развіццё рэнтгеналогіі — у 1869 годзе, праз год пасля адкрыцця Рэнтгена, атрымаў разам з прафесарам Абалінскім рэнтгенаўскі здымак.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #119045710 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 4 мая 2014.
  2. Ольшевский Кароль Станислав // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
  3. пасмяротна

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Zdisław Wojtaszek. Olszewski Karol Stanisław. / Polski Słownik Biograficzny/ — T/ XXIV/ — 1979/ — S. 27-30.