Кубак Святой Ядвігі з Навагрудка

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Кубак Святой Ядвігі з Навагрудка

Кубак Святой Ядвігі[en] з Навагрудка — унікальны артэфакт, знойдзены пры раскопках на Малым замку ў Навагрудку пад кіраўніцтвам Ф. Д. Гурэвіч. Лічыцца, што гэта быў падарунак Міндоўгу ад візантыйскага імператара ў гонар яго каранацыі. Знаходзіцца на пастаянным захоўванні ў сховішчы Эрмітажа.

Значэнне[правіць | правіць зыходнік]

Кубак выкарыстоўваўся падчас каранацыі і прызначаўся піцця. Усяго вядома 14 такіх кубкаў. Падобныя пасудзіны захоўваюцца ў саборах і музеях Польшчы, Германіі, Галандыі, Англіі і носяць нямецкую назву Hedwigsglaser(англ.) бел.. Брытанскі музей адносіць чашы гэтага тыпу да ста самых важных твораў агульначалавечай матэрыяльнай культуры. На думку Ю. Л. Шчапавай, толькі навагрудскі кубак з'яўляецца сапраўднай сярэдневяковай знаходкай, у той час як астатнія «кубкі Ядвігі», з'яўляюцца падражаннямі такім пасудзінам і зроблены ў XVIIXVIII стст. Абломкі зпаянага дымчатага шкла з Малага Замка, дазваляюць мяркаваць, што на вакольным горадзе Навагрудка мог быць яшчэ адзін «келіх Ядвігі»[1].

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Паводле легенды, гэтыя кубкі належалі жонцы герцага Сілезіі Ядвізе, кананізаванай пасля смерці, у іх вада ператваралася ў віно. Даследчыкі кубкаў і чаш гэтага тыпу звязваюць іх з'яўленне ў Еўропе з імем імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Атонам II.

Шматлікія падражанні кубку ў XVIIXVIII стст., на думку Ю. Л. Шчапавай, могуць сведчыць на карысць таго, што вялікая партыя такіх пасудзін была вывезена ў Сярэднявеччы з Канстанцінопаля, на што паказвае вялікая колькасць металічныў апраў «кубкаў Ядвігі» мяжы XIII i XIV, а таксама XIV стст. Магчыма, гэтыя кубкі сталі здабычай крыжакоў. Зыходзяцы з таго, што сапраўдны навагрудскі кубак аказаўся ў пабудове другой паловы XII ст., найбольш верагодным прадстаўляецца, што ўся партыя была вывезена з Канстанцінопаля падчас крыжовага походу 1147—1149 гг., калі крыжакі двойчы рабавалі візантыйскую сталіцу. Адзін з келіхаў праз Заходнюю Еўропу i Польшчу трапіў у Навагрудак. Астатнія кубкі не ацалелі[2].

Апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Кубак Святой Ядвігі ўяўляе сабой тоўстасценную пасудзіну з дымчатага шкла, декараваную разьбой i шліфоўкай[2]. На сценах кубка выразаны фігуры льва, грыфона і дрэва жыцця. Кубак Святой Ядвігі з Навагрудка быў знойдзены разбітым, некаторых яго частак недастае.

Зноскі

  1. Щапова Ю. Л. Op. cit. С. 213—214. Фрагмент яшчэ аднаго «келіха Ядвігі» XII ст. знайдзены пры раскопках палаца ў Вудзе (Венгрыя) — Hell-Gyurky K. The use of glass in medіeval Hungary // JGS. 1986. 28. P. 71., fіg. 2.
  2. 2,0 2,1 Гурэвіч Ф. Д. Летапісны Новгородок

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]