Леапольд Іозеф Даўн

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Леапольд Іозеф фон Даўн
ням.: Leopold Joseph von Daun
Wien Maria-Theresien-Denkmal Leopold Joseph von Daun.jpg
Помнік у Вене
Дата нараджэння 24 верасня 1705(1705-09-24)[1][2] ці 25 верасня 1705(1705-09-25)[3]
Месца нараджэння
Дата смерці 5 лютага 1766(1766-02-05)[1][2][…] (60 гадоў)
Месца смерці
Месца пахавання
Бацька Вірых Філіп фон Даўн
Прыналежнасць
Род войскаў Army of the Holy Roman Empire[d]
Званне Генералісімус
Камандаваў галоўнакамандуючы аўстрыйскімі войскамі
Бітвы/войны
Узнагароды і званні
Grand Cross of the Order of Maria Theresa рыцар ордэна Залатога руна
Аўтограф Signatur Leopold Joseph von Daun.PNG
Commons-logo.svg Леапольд Іозеф фон Даўн на Вікісховішчы

Граф Леапольд Іозеф фон Даўн, князь Тыяна (ням.: Leopold Joseph Graf Daun, Furst von Thiano; 24 верасня 1705, Вена, Аўстрыя — 5 лютага 1766, Вена) — аўстрыйскі военачальнік, фельдмаршал, прэзідэнт гофкрыгсрата (17621766). З 1758 па 1763гады — галоўнакамандуючы аўстрыйскімі войскамі ў Сямігадовай вайне. Цесць маркіза Памбала.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Насуперак жаданню бацькі, графа Вірыха Філіпа фон Даўна, таксама аўстрыйскага фельдмаршала, зрабіць з сына святара, паступіў на ваенную службу. Атрымаў баявое хрышчэнне на вайне супраць іспанцаў у Сіцыліі ў 1718 годзе. Роднасныя сувязі палегчылі хуткую кар’еру: у 1734—1735 гадах у Італіі ён ужо палкоўнік пад кіраўніцтвам уласнага бацькі, у вайне супраць турак 17371739 — генерал-маёр.

У Вайне за аўстрыйскую спадчыну здолеў адрозніцца ў бітвах пры Хохенфрыдбергу і Соары, быў узведзены ў генерал-фельдцэйхмайстары.

Пасля вайны ўзначаліў рэарганізацыю аўстрыйскай арміі, падарыўшы ёй у 1749 годзе адзіны статут, а ў 1751 годзе — Ваенную акадэмію, стаўшы яе першым дырэктарам. У 1753 годзе ўзнагароджваецца Ордэнам Залатога руна, у 1754 годзе быў узведзены ў фельдмаршалы. Праз сваю жонку, удаву графа Носціца, меў моцныя сувязі пры двары, карыстаўся нязменнымі прыхільнасцю і даверам Марыі Тэрэзіі.

Сямігадовую вайну сустрэў у Маравіі. Прыйдучы на дапамогу аўстрыйцам, абложаным у Празе, разбіў 18 чэрвеня 1757 года прусакоў пры Коліне. Фрыдрыху прыйшлося, пасля прайгранай бітвы, пакінуць Багемію. Перамога пры Коліне разбурыла міф пра непераможнасць прускага караля. У адзначэнне яе Марыяй Тэрэзіяй быў заснаваны ордэн, які атрымаў яе імя. Першым з 20 военачальнікаў, якія атрымалі Вялікі крыж гэтага ордэна за ўсю гісторыю Аўстрыі, стаў фельдмаршал Даўн. Пасля таго, як, у выніку разгромнага паражэння пры Лейтэне 5 снежня 1757 года, прынц Латарынгскі склаў з сябе камандаванне аўстрыйскімі войскамі, становіцца галоўнакамандуючым.

З імем Даўна звязана перамога над прускімі войскамі пры Хохкірсе 14 кастрычніка 1758 года, не выкарыстаная ім самім з-за ўласцівай яму празмернай асцярожнасці, паланенне корпуса Фінка ў бітве пры Максене 20 лістапада 1759 года. Апошняй бітвай, якой Даўн кіраваў асабіста, быў паранены і пацярпеў паражэнне, была бітва пры Торгау 5 лістапада 1760 года . Адбыўшы для папраўкі ў Вену, адсутнічаў у дзеючай арміі да 1762 года.

Стаўшы яшчэ падчас вайны прэзідэнтам гофкрыгсрата, пасля вайны і да самай смерці ў 1766 годзе, працягваў распачатую ім у 40-я гады працу па рэарганізацыі аўстрыйскай арміі.

Быў майстрам тактыкі, манеўравання, меў славу выдатнага арганізатара, вайскавода, чые рашэнні былі заўсёды ўзважаны і да апошніх дэталяў прадуманы. Адваротным бокам гэтых якасцей з’яўляліся нерашучасць і марудлівасць, якія прыводзілі нярэдка да невыкарыстання, як гэта здарылася, напрыклад, пры Хохкірсе, спрыяльных магчымасцей для развіцця поспеху. Сучаснікамі быў празваны аўстрыйскім Фабіем Кунктатарам. У асобе «непрадказальнага» Фрыдрыха, які прадстаўляў новую школу вайскаводніцкага мастацтва, меў небяспечнага праціўніка, перад якім нярэдка пасаваў. Рускімі саюзнікамі небеспадстаўна вінаваціўся ў імкненні выйграць вайну рускай крывёй. Зайздросцячы Лаўдану, чыя папулярнасць у аўстрыйскіх войсках была вышэйшай за яго ўласную, у процівагу ўсяляк спрыяў кар’еры і ўзвышэнню Ласі, які і стаў яго пераемнікам на пасадзе прэзідэнта гофкрыгсрата.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Count Leopold Joseph von Daun // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  2. 2,0 2,1 Leopold Joseph, Graf von Daun // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Dr. Constant v. Wurzbach Daun, Leopold Joseph Maria Graf, Fürst von Thiano // Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich: enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt habenWien: 1856. — Т. 3. — S. 168.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]