Міхал Восіпавіч Глушневіч

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Міхал Глушневіч
Дата нараджэння 1797[1]
Месца нараджэння
Дата смерці 21 ліпеня (2 жніўня) 1862[1]
Месца смерці
Грамадзянства
Род дзейнасці астраном
Навуковая сфера астраномія
Месца працы
Альма-матар Віленскі ўніверсітэт

Міхал Восіпавіч Глушневіч (1797, г. Мінск — 9 (21) ліпеня 1862, г. Вільня) — літоўскі і беларускі астраном. Магістр філасофіі (1818)[2].

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Пачатковую адукацыю атрымаў у Мінскай гімназіі[3]. У 1814—1818 гадах навучаўся ў Віленскім універсітэце, дзе вывучаў матэматыку і астраномію. У 1819 стаў магістрам філасофіі[3]. З 1819 ад'юнкт(руск.) бел. Віленскай астранамічнай абсерваторыі(руск.) бел., пазней намеснікам дырэктара. Па сваёй пасадзе Глушневіч удзельнічаў ва ўсіх працах і назіраннях абсерваторыі, як астранамічных, так і метэаралагічных, але у другіх больш, чым у першых, як гэта звычайна практыкавалася ў дачыненні да памочнікаў дырэктара ў абсерваторыях, падобных Віленскай[3].

Пасля выхаду П. Славінскага 21 чэрвеня 1843 года ў адстаўку Глушневіч быў прызначаны часова займаць пасаду дырэктара Віленскай абсерваторыі. У гэтым званні, акрамя вядзення бягучых работ абсерваторыі ў ранейшым аб'ёме, ён працягваў таксама і апрацоўку назіранняў папярэдніх гадоў, друкуючы іх у прадпрынятым для гэтага абсерваторыяй у 1838 годзе на ўласныя сродкі выданні пад назвай «Extrait des observations météorologiques 1834—35 par Slavinsky et Hlouchnewitch» (Vilna, 1838). Апошнім са штогодных выпускаў гэтага выдання быў «Extrait des observations faites, à l'observatoire de l'Académie Impériale des sciences à Vilna, pendant l'année 1843 par M. Hłuszniewicz» (Vilna, 1846)[3].

Выпраўляць пасаду дырэктара Глушневіч заставаўся да прызначэння ў пачатку 1848 на гэтую пасаду памочніка дырэктара Пулкаўскай абсерваторыі(руск.) бел. Я. М. Фуса, які ўступіў у адпраўленне сваіх новых абавязкаў з красавіка таго ж года. Пасля гэтага Глушневіч заставаўся ў Віленскай абсерваторыі нядоўга. 18 ліпеня 1848 ён быў звольнены ў адстаўку па пададзеным ім прашэнні ў чыне тытулярнага саветніка[3].

Памёр у Вільнюсе ў 1862 годзе[3].

Навуковая дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

Праца над вызначэннем Дугі Струвэ[правіць | правіць зыходнік]

У 1826 Глушневіч разам з сваім дырэктарам П. Славінскім дапамагаў генералу К. Тэнеру(руск.) бел. ў правядзенні ім астранамічных назіранняў для Літоўскага градуснага вымярэння, якое ўвайшло пазней у склад вымярэння 25-градуснай дугі мерыдыяна ад Ледавітага акіяна да Дуная. Галоўнымі пунктамі ў Літоўскім вымярэнні былі: паўночны — Брыстэн ў 28 вёрстах на паўночны захад ад горада Якабштадта, сярэдні — Немеж і паўднёвы — Белін блізу межаў Мінскай і Валынскай губернямі. П. Славінскі і М. Глушневіч вызначылі для Тэнера шырату Брыстэна, прычым Глушневіч усталяваў разам з іншым памочнікам дырэктара Віленскай абсерваторыі І. Жылінскім пасажныя трубы(руск.) бел. на каменных падмурках, вырабіў частку патрэбных назіранняў і ў заключэнне вылічыў і самую шырыню з дзевяці зорак Бесселя(руск.) бел. з верагоднасць памылкі 0,125’’[3]. У 1827 годзе для таго ж градуснага вымярэння ён назіраў у Немежы з 21 ліпеня па 1 кастрычніка на працягу 42 начэй праходжанне зорак праз першы вертыкал. У 1832 годзе з прычыны выяўлення рознасці ў 26,01’’ паміж азімутамі боку Крэйцбург(руск.) бел.-Дабарскальн, вылічаным па назіраннях В. Я. Cmpyвe ў г. Якабштадце і Тэнера ў Немежы, прыйшлося зноў вырабіць астранамічныя назірання ў Немежы для вызначэння азімута боку Немеж-Мяшканцы. Даручаныя Глушневічу, гэтыя назіранні вырабляліся ім з 1 ліпеня па 6 кастрычніка. Пры іх вылічэнні, зробленым В. Я. Cmpyвe, яны былі знойдзеныя ім вельмі добрымі[3].

За гэту працу М. Глушневіч у1837 годзе быў узнагароджаны ордэнам Святога Станіслава(руск.) бел. і кальцом з брыльянтам. Яна была апісана ў 8-9 тамах «Записок военно-топографического депо» ў 1843 годзе[4].

Іншая дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

У 1824 з геадэзістам Я. І. Ходзькам праводзіў градусныя вымярэнні на тэрыторыі Беларусі[2].

Вёў назіранні планет, Месяца, зацьменняў зорак Месяцам[2] і зацьменняў спадарожнікаў Юпітэра, а таксама астэроідаў у 1838-46 гадах (у 1838-43 разам з П. Славінскім)[4]. Вынікі даследаванняў друкаваліся ў 1833-46 у выданнях абсерваторыі, часопісе «Astronomische Nachrichten(руск.) бел.» («Астранамічныя навіны»)[2].

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Бобынин В. В. Глушневич, Михаил Осипович // Русский биографический словарьМ.: 1916. — Т. 5. — С. 339.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Глушневич Михал // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 152. — 737 с.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 Глушневич, Михаил Осипович // Русский биографический словарь : в 25-ти томах. — СПб.М., 1896—1918.
  4. 4,0 4,1 Stasė Matulaitytė(літ.) бел. Mykolas Hlušnevičius // Універсальная літоўская энцыклапедыя(руск.) бел. = Visuotinė lietuvių enciklopedija. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2005. — Т. VII (Gorkai-Imermanas). — 595 с.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • M. Гусев, «Столетнее существование Виленской Астрономической Обсерватории» (Памятная книжка Виленской губ. на 1853 год. Вильна, 1853)
  • M. Гусев, «Некролог Глушневича» («Виленский Вестник», 1862 г., № 57).
  • Глушневич, Михаил Осипович // Русский биографический словарь : в 25-ти томах. — СПб.М., 1896—1918.
  • Глушневич Михал // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 152. — 737 с.
  • Stasė Matulaitytė(літ.) бел. Mykolas Hlušnevičius // Універсальная літоўская энцыклапедыя(руск.) бел. = Visuotinė lietuvių enciklopedija. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2005. — Т. VII (Gorkai-Imermanas). — 595 с.