Радашковіцкая беларуская гімназія

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Радашковіцкая беларуская гімназія
Радашковічы 1924.jpg
Першы выпуск Радашковіцкай беларускай гімназіі (1923/24 н.г.; А. Уласаў чацвёрты злева ў другім радзе)
Заснавана 1922
Тып гімназія

Радашковіцкая беларуская гімназія імя Ф. Скарыны — навучальная ўстанова сярэдняга тыпу, гуманітарнага кірунку. Існавала ў мяст. Радашковічы ў 19221928 гг.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Гімназія заснавана Радашковіцкім Таварыствам Беларускай школы (ТБШ) па ініцыятыве беларускага грамадска-палітычнага дзеяча А. Уласава і педагога П. Крачкоўскага. У пачатку 1922 г. атрымана канцэсія на ўтрыманне гімназіі, дырэктарам яе бьіў ксёндз Ф. Абрантовіч. Пазней дырэктарамі гімназіі выбіраліся А. Вернікоўскі і Ф. Стацкевіч. У гімназіі вучылася моладзь з навакольных вёсак і мястэчак. У 1925/26 навучальным годзе ў 1—7-м і падрыхтоўчым класах займалася 150 вучняў. Меўся інтэрнат для хлопцаў і дзяўчат, закладзены пры падтрымцы місіі амерыканскіх і беларускіх метадыстаў. Настаўнікі і вучні сумесна з Радашковіцкім ТБШ праводзілі работу па прапагандзе беларускай культуры сярод жыхароў мястэчка і навакольных вёсак. 3 лістапада 1923 г. вучні пастаянна ладзілі тэатральныя прадстаўленні, выдавалі рукапісныя часопісы «Да сонца!» і «Гудок». На базе гімназіі ў час летніх канікул 1926/27 і 1927/28 навучальных гадах праводзіліся курсы для настаўнікаў беларускіх пачатковых школ. Уздым нацыянальна-вызваленчага руху ў сярэдзіне 1920-х г. у Заходняй Беларусі садзейнічаў радыкалізацыі поглядаў педагогаў і вучняў гімназіі, што прывяло да закрыцця яе ў верасні 1928 па загадзе Маладзечанскага старасты з прычыны «небяспекі публічнага спакою». Большасць навучэнцаў Радашковіцкай беларускай гімназіі прадоўжылі вучобу за мяжой, пераважна ў БССР; некаторыя скончылі вышэйшую школу ў Чэхаславакіі.

Пэўны час у гімназіі вучыўся Я. Скурко (Максім Танк).

Сучасны стан[правіць | правіць зыходнік]

Ад гімназіі на сёння захаваўся будынак былога інтэрната, які знаходзіцца па Віленскай, 1. На мясцовых могілках маецца недагледжаная магіла выкладчыка Мікалая Чараняўскага. Помнік з надпісам «Сьветлай памяці вучыцель Радашкаўскае беларускае гімназіі Мікалай Іванавіч Чэрняўскі. Радзіўся 22.05.1883 г., памёр 02.03.1926 г. Вечная памяць дарагому настаўніку і другу» — павалены.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Ліс, А. Радашковіцкая беларуская гімназія / Арсень Ліс // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 50. — ISBN 985-11-0214-8.