Т-64БМ

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Т-64БМ
T-64BM pre parade.jpg
Т-64БМ «Булат»
Тып АБТ
Баявая маса, т 45,0
Кампанавальная схема класічная
Экіпаж, чал. 3
Гісторыя
Вытворца Украіна ХЗТМ
Гады эксплуатацыі з 2005
Асноўныя аператары Украіна
Габарыты
Даўжыня, мм 6540
Даўжыня з гарматай наперад, мм 9295
Шырыня, мм 3560
Вышыня, мм 2184
Дарожны прасвет, мм 500
Браніраванне
Тып брані камбінаваная супрацьснарадная
Дынамічная абарона убудаваная, «Нож»
Узбраенне
Калібр і марка гарматы 125-мм КБАЗ
Тып гарматы гладкаствольная
Даўжыня ствала, калібраў 48
Боекамплект гарматы 36 (28 у МЗ)
Далёкасць стральбы, км БОПС: 2,8
ОФС і БКС: 2,6
ПТУР: 5,0
Прыцэлы 1Г46М, ПНК-4СР, ПЗУ-7
Іншае ўзбраенне ПТУР «Камбат»
Рухомасць
Тып рухавіка 5ТДФМ [1][2]
Магутнасць рухавіка, к. с. 850
Хуткасць па шашы, км/г 60
Хуткасць па перасечанай мясцовасці, км/г 40
Удзельная магутнасць, к. с./т 18,9
Тып падвескі тарсіённая
Удзельны ціск на грунт, кг/гл2 0,98

Т-64БМ «Булат» — украінскі асноўны баявы танк[4].

Уяўляе сабою глыбокую мадэрнізацыю савецкіх танкаў Т-64А/Б/БВ. Распрацаваны Харкаўскім канструктарскім бюро па машынабудаванні імя А. А. Марозава і мадэрнізуецца заводам ЗТМ імя Малышава[5].

У параўнанні з папярэднімі мадыфікацыямі Т-64 у новай машыны істотна палепшаны асноўныя характарыстыкі, у тым ліку агнявая моц, рухомасць і абарона[5].

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Пасля распаду СССР у перыяд з 1991 па 1999 год у ХКБМ быў распрацаваны шэраг праектаў мадэрнізацыі танкаў Т-64. Мэтай мадэрнізацыі было давядзенне баявых характарыстык танка да ўзроўня Т-84У з дапамогай усталёўкі ўніфікаванай СКО 1А45 «Іртыш», ДА «Нож» і іншых мерапрыемстваў[6].

Упершыню Т-64У («аб'ект 447АМ-1», прататып танка Т-64БМ «Булат») быў паказаны 24 жніўня 1999 года — на парадзе ў гонар незалежнасці Ўкраіны[6].

У снежні 2003 года міністэрства абароны Ўкраіны вылучыла ў вайсковым бюджэце на 2004 год 40 млн грыўняў на мадэрнізацыю танкаў Т-64 да ўзроўня Т-64БМ «Булат»[7]. На мяжы 2003—2004 гг. завод імя Малышава пачаў мадэрнізацыю савецкіх танкаў Т-64Б да ўзроўня Т-64БМ «Булат»[8]. Першапачаткова, праект мадэрнізацыі танкавага парку прадугледжваў мадэрнізацыю да ўзроўня «Булат» для ўзброеных сіл Украіны каля 400 Т-64Б/БВ[9].

У 2004 годзе «Булат» быў прыняты на ўзбраенне узброеных сіл Украіны[4] і міністэрства абароны Ўкраіны замовіла мадэрнізацыю 85 танкаў Т-64Б/БВ да ўзроўня «Булат». Як паведаміў генеральны канструктар танка, генерал-лейтэнант М. Д. Барысюк, першы серыйны танк выраблялі на працягу васьмі месяцаў, а агульны кошт прац па мадэрнізацыі склаў 500 тыс. долараў ЗША[10]. У гэтым жа годзе на ЗТМ імя Малышава пачалося выкананне першага кантракту коштам 8 млн. долараў ЗША на мадэрнізацыю 17 танкаў (пры гэтым, кошт мадэрнізацыі аднаго танка складаў каля 470 тыс. долараў ЗША). У далейшым, да канца 2008 года былі выпушчаны яшчэ дзве партыі (19 і 20 шт.), у выніку да пачатку 2009 года агульная колькасць пастаўленых танкаў «Булат» склала 56 адзінак, пры гэтым усе 56 танкаў былі пастаўлены з усталяваным камплектам дынамічнай абароны «Нож»[5].

У 2009 годзе быў складзены кантракт на мадэрнізацыю яшчэ 29 танкаў[5].

  • Першыя 10 з гэтых 29 танкаў былі перададзены міністэрству абароны 28 кастрычніка 2010 года, яны былі прызначаны для 169-га навучальнага цэнтра «Дзясна»[11]. Усе 10 танкаў былі пастаўлены без камплекта дынамічнай абароны[5]
  • наступныя 10 танкаў былі выраблены да 1 снежня 2011 года[12] і перададзены міністэрству абароны Ўкраіны 13[13]-28 снежня 2011 года, яны паступілі ў 1-ю асобную танкавую брыгаду[14]. Усё 10 танкаў былі пастаўлены без камплекта дынамічнай абароны[5]
  • апошнія 9 танкаў планавалі паставіць у першым паўгоддзі 2012 года[13][15], аднак фактычна танкі былі адпраўлены ў 1-ю асобную танкавую брыгаду толькі 28 сакавіка 2014 года[16], пры гэтым усе 9 танкаў былі пастаўлены без камплекта дынамічнай абароны (камплекты ДА «Нож» для гэтых дзевяці танкаў былі замоўлены толькі 7 ліпеня 2014 года)[5].

Па стане на 2011 год, кошт мадэрнізацыі аднаго Т-64Б да ўзроўня «Булат» складаў 7,2 млн грыўняў (каля 900 тыс. долараў ЗША)[17], у далейшым кошт мадэрнізацыі павялічываўся і па стане на кастрычнік 2014 года кошт мадэрнізацыі аднаго танка Т-64Б да ўзроўня «Булат» складаў 14-16 млн грыўняў[5].

2 студзеня 2013 года падчас праверкі 1-й асобнай танкавай брыгады спецыялістамі Тэрытарыяльнага Паўночна-усходняга кіравання ўнутранага аўдыту і кантролю Дэпартамента ўнутранага аўдыту і фінансавага кантролю Міністэрства абароны была выяўлена нястача 56 прыбораў начнога назірання ТВН-5 з танкаў Т-64БМ «Булат» агульным коштам звыш 1,3 млн грыўняў[18], у выніку расследавання было ўсталявана, што прыборы выкраў камандзір адной з танкавых рот брыгады. У жніўні 2013 усе выкрадзеныя прыборы былі вернутыя[19].

У чэрвені 2014 года паводле замовы міністэрства абароны Ўкраіны быў выкананы рамонт некалькіх камплектаў артылерыйскага ўзбраення для танкаў «Булат» (36 тармазоў адкату і 10 накатнікаў для танкавай гарматы Т-64БМ)[20].

Падчас баявых дзеянняў на ўсходзе Ўкраіны некаторая колькасць танкаў была знішчана і звыш за дзесяць атрымалі пашкоджанні, але ў далейшым былі эвакуяваны і адноўлены. 6 снежня 2014 на палігоне ў Чугуеве[21][22] узброеным сілам перадалі больш за дзесяць адрамантаваных танкаў Т-64БМ «Булат»[23]

15 снежня 2014 спікер Міністэрства абароны Ўкраіны Вікторыя Кушнір паведаміла, што войскі атрымалі 29 дадатковых камплектаў актыўнай абароны для ўсталёўкі на танкі Т-64БМ «Булат»[24]

Апісанне канструкцыі[правіць | правіць зыходнік]

У выніку мадэрнізацыі рэсурс танка павялічваецца на 11 000 км, а тэрмін эксплуатацыі — на 15 гадоў.

Сістэма кіравання агнём і прыцэльныя прыборы[правіць | правіць зыходнік]

СКА «Булата» забяспечвае істотна лепшую дакладнасць вядзення агню ў параўнанні з Т-64Б за кошт стабілізацыі поля зроку і аўтаматычнага ўводу кутоў прыцэльвання і апярэджання. У некалькі разоў скарочаны час на прыцэльванне ў начных умовах. Эфектыўная далёкасць стральбы снарадамі ў параўнанні з Т-64Б павялічылася з 2000 да 2500 м днём і з 600 да 1500 м уначы.

СКА «Іртыш» (1А45) мадэрнізаванага танка ўключае:

  • прыцэльны комплекс «Рось» (1А43У) — прызначаны для прыцэльвання гарматы наводчыкам, у тым ліку ПТУР, і спаранага кулямёта. Уключае дзённы прыцэл наводчыка «Промінь» (1Г46М) і танкавы балістычны вылічальнік 1В528-1.[25] Прыцэл «Промінь» мае кратнасць 2,7-12х, абсталяваны незалежнай стабілізацыяй у дзвюх плоскасцях, лазерным далямерам (да 9990 м з дакладнасцю ±10 м) і каналам паўактыўнага кіравання ПТУР Камбат.[26]
  • начны комплекс наводчыка «Шугавея-E» (Т01-К01ЕR) паляпшае ўдвая эфектыўнасць стральбы і ў 2-3 разы скарачае час на падрыхтоўку стрэлу за кошт замены механічнай сувязі галаўнога люстэрка з гарматай на электрычную, уводзіны стабілізацыі поля зроку і аўтаматычнага ўводу кутоў прыцэльвання і апярэджання.[27] Прадугледжана магчымасць усталёўкі замест яго цеплавізара «Шугавея-Кетрин»[28], аднак па фінансавых чынніках ён не з'яўляецца стандартным абсталяваннем.
  • стабілізатар асноўнага ўзбраення 2Э42М забяспечвае ў 2 разы лепшую дакладнасць прыцэльвання. Стабілізатар распрацаваны кіеўскім НДІ «Квант» і вырабляецца на ГП Харкаўскі машынабудаўнічы завод «ФЭД».[29]
  • прыцэльна-наглядальны комплекс камандзіра «Агат» (ПНК-4СР) стабілізаваны ў вертыкальнай плоскасці і забяспечвае дубляванне стральбы з гарматы і спаранага з ёй кулямёта, зенітнай усталёўкі днём і ўначы.[30]
  • прыцэл зенітнай усталёўкі ПЗУ-7[31] і прывад яе навядзення 1ЭЦ29М
  • комплекс кіраванага ўзбраення ТАКО-621 дазваляе весці агонь ПТУР «Камбат» на адлегласці да 5000 м.

Прыцэлы, якія ўсталёўваюцца на танк «Булат», з'яўляюцца мадэрнізаванымі варыянтамі савецкіх прыбораў і комплексаў «Иртыш», «Шугавея» і «Агат», у якіх скарыстаны новыя камплектавалыя, значна падвышальныя іх характарыстыкі і магчымасці. Усе прыцэлы і прыборы серыйна выпускаюцца на Ўкраіне на наступных прадпрыемствах:

  • Чаркаскі навукова-вытворчы комплекс «Фотоприбор»[32]
  • Феадасійскі казённы аптычны завод[33]
  • Изюмскі казённы прыборабудаўнічы завод[31]

У перспектыве плануецца замена прыцэльнага комплексу «Агат» на «Агат-СМ» (ПНК-5), у склад якога ўведзены ўласны лазерны далямер і прылада ўводу бакавога апярэджання.

Узбраенне[правіць | правіць зыходнік]

Асноўным узбраеннем танка з'яўляецца 125-мм гладкаствольная гармата КБАЗ ці 2А46М-1.[34][35] Ствол гарматы выкананы хутказ'ёмным і можа быць заменены ў палявых умовах без дэмантажу вежы з танка. Прывад кручэння вежы — электрычны, прывад гарматы — гідраўлічны. Пасля мадэрнізацыі вежа паварочваецца ў 2 разы хутчэй: на 180° за 5 секунд (хуткасць кручэння вежы адносна корпуса складае да 40 град/сек). На выпадак няштатнай сітуацыі прадугледжаны рэзервовыя механічныя прывады навядзення гарматы і вежы.

Боекамплект гарматы складаецца з 36 стрэлаў паасобна-гільзавага зараджання, з іх 28 змесцаваны ў механізме зараджання. «Булат» здольны весткі агонь бранябойна-падкалібарнымі, кумулятыўнымі, аскепкава-фугаснымі снарадамі і ПТУР «Камбат» з паўактыўнай сістэмай кіравання па лазерным прамяні.

Хуткастрэльнасць танка складае да 8 стрэлаў/хв. (7—12,5 сек. на зараджанне аднаго стрэлу), што дасягаецца за кошт аўтамата зараджання і тандэмнага досылання (снарад-зарад) за адзін цыкл. Выдаленне стрэлянага паддона ажыццяўляецца з дапамогай яго аўтаматычнага ўлоўлівання і кладкі ў пусты латок без разгерметызацыі баявога аддзялення.

Комплекс кіраванага ўзбраення

Адметнай асаблівасцю танка з'яўляецца наяўнасць ККУ (комплексу кіраванага ўзбраення), які дазваляе весткі агонь кіраванымі ракетамі з лазерным навядзеннем. ККУ «Кобра» заменены на «Камбат», што павялічыла максімальную далёкасць стральбы з 4000 да 5000 метраў і бронепрабівальнасць за дынамічнай абаронай з 600—700 да 750 мм.[36][37] ПТУРы мясцуюцца ў аўтамаце зараджання гэтак жа, як і звычайныя снарады.

Дапаможнае ўзбраенне

  • Дыстанцыйна кіраваная зенітная ўсталёўка на аснове кулямёта КТ-12,7 мм (боекамплект 300 патронаў).
  • Спараны з гарматай кулямёт КТ-7,62 мм (боекамплект 1250 патронаў).

Абароненасць і жывучасць[правіць | правіць зыходнік]

Падвышэнне ўзроўня жывучасці танка дасягнута за кошт усталёўкі дадатковай абароны на корпус і вежу танка. Камплект дадатковай абароны прызначаны для падвышэння ўзроўня абароны ад сучасных кумулятыўных і бранябойных падкалібарных снарадаў пры мінімальна магчымым павелічэнні масы танка. Камплект дадатковай абароны складаецца з пасіўнай (накладной) бранявой абароны і ўбудаванай дынамічнай абароны (УДА). ВДЗ складаецца з насавога модуля і бартавых экранаў, усталяваных на корпусе танка, а таксама модульных секцый, змесцаваных па вонкавым перыметры лэбавых і бартавых участкаў вежы і кантэйнераў, усталяваных на даху вежы.

Маса камплекта дадатковай абароны з элементамі дынамічнай абароны складае 3,5 т. Усталёўка камплекта ДА на адным танку сіламі экіпажа займае каля 6 гадзін. Элементы ДА, усталяваныя на танку, падчас яго эксплуатацыі ў адмысловым абслугоўванні не маюць патрэбы. Накладная браня ўсталёўваецца на лэбавых і бартавых участках вежы. УДА усталёўваецца на лэбавых, бартавых участках і даху вежы.

Для падвышэння абароны экіпажа пры ўзгаранні ўсярэдзіне баявога аддзялення танка і МТА ўсталёўваецца хуткадзейная сістэма пажаратушэння, якая забяспечвае аўтаматычнае пажаратушэнне у заселеным аддзяленні на працягу 150 мс.

Рухомасць[правіць | правіць зыходнік]

Рухавік

На танк усталёўваецца пяціцыліндравы дызельны рухавік 5ТДФМ аб'ёмам 13,6 літра і магутнасцю 850 л.с.[38] Рухавік — двухтактны, шматтопліўны (працуе на бензіне, газе, паліве для дызельных рухавікоў ці іх сумесі ў любой прапорцыі), з наддувам, прамакропкавым прадзьмухам, непасрэдным упырскам паліва, з гарызантальным размяшчэннем цыліндраў і процілегла рухомымі поршнямі. У параўнанні з 5ТДФ, папярэднім варыянтам рухавіка, на 21,4 % узрасла ўдзельная магутнасць, дасягнуўшы 62,5 л.с./літр пры тых жа габарытах (Д х Ш х У, мм: 1413 х 955 х 581) і масе (1040 кг).[2]

Мадэрнізаваны рухавік, распрацаваны на казённым прадпрыемстве «Харкаўскае канструктарскае бюро па рухавікабудаванню» (КП ХКБД), мае не толькі павялічаную магутнасць але і значна надзейней папярэдніка. Усталёўка мадэрнізаванага рухавіка 5ТДФМ патрабуе замены штатнага паветраачышчальніка на новы і дапрацоўкі выпускной сістэмы. Таксама прадугледжана магчымасць усталёўкі рухавіка 6ТД-1 магутнасцю 1000 л.с.[39]

Запас паліва — 1270 л (730 літраў ва ўнутраных баках і 540 літраў у вонкавых). Ёмістасць дадатковых бочак — 370 літраў.

Хадавая частка

Хадавая частка «Булата» аналагічная такі ў Т-64Б. Мадэрнізаваны танк захаваў энергаёмістую і мяккую падвеску Т-64Б, якая забяспечвае камфорт экіпажа і дакладную стральбу з ходу. Для гусеніц танка былі таксама распрацаваны і выпрабаваны асфальтаходныя чаравікі (АХЧ), не патрабавальных дапрацоўкі дэталяў гусеніцы. Дадзеныя асфальтаходныя чаравікі з элементамі мацавання пастаўляюцца асобна.

Т-64БВ і варыянты яго мадэрнізацыі[правіць | правіць зыходнік]

Сцяг СССР Т-64БВ[40] Сцяг Украіны Т-64БМ «Булат»[4][39] Сцяг Украіны Т-64Е[41]
Год 1985 2005 2010
Распрацоўнік ХКБМ ХКБМ ХБТРЗ
Баявая маса, т 42,4 45,0 42,7
Экіпаж 3 3 3
Калібр і марка гарматы 125-мм 2А46М-1 125-мм КБАЗ 125-мм КБАЗ
Сістэма кіравання агнём 1А33-1 «Об» 1А45 «Иртыш» 1А33-1 «Об» (мадэрнізаваная)
Прыцэл-далямер 1Г42 1Г46М 1Г42М
Стабілізатар асноўнага ўзбраення 2Э42 2Э42М 2Э42
Кіраванае ўзбраенне «Кобра» «Камбат» «Камбат»
Боекамплект, стрэлаў 36 36 37
Хуткастрэльнасць, выстр./мін 6-8 6-8 6-8
Дадатковае ўзбраенне 7,62-мм ПКТ
12,7-мм НСВТ
7,62-мм КТ-7,62
12,7-мм КТ-12,7
7,62-мм ПКТ
12,7-мм НСВТ
ГШ-23Л
АГС-17
Дынамічная абарона «Кантакт» «Нож» «Дуплет»
Актыўная абарона не не КОЭП «Варта», КАЗ «Заслон»
Рухавік 5ТДФ (700 л.з.) 5ТДФМ (850 л.з.) 5ТДФЕ (850 л.з.)
Удзельная магутнасць, л. з./т 16,5 18,9 19,9
Максімальная хуткасць, км/г 60 60 65
Запас ходу па паліве без дадатковых бочак, км 500 385 500

На ўзбраенні[правіць | правіць зыходнік]

1-а танкова бригада.jpg

Flag of Ukraine.svg Украіна — 85 Т-64БМ «Булат», па стане на сакавік 2014 года[42] (78 з іх знаходзіліся на ўзбраенні 1-й асобнай танкавай брыгады «Лясныя ваўкі»[43], астатнія — у 169-м навучальным цэнтры сухапутных войскаў «Дзясна»[44] і Акадэміі сухапутных войскаў імя гетмана Пятра Сагайдакавага). Акрамя таго, 10 верасня 2014 года на ўзбраенне арміі і Нацыянальнай гвардыі былі перададзены 10 танкаў Т-64БМ1М (спрошчаны і патаннёны варыянт Т-64БМ «Булат», распрацаваны на экспарт для ўзброеных сіл Дэмакратычнай Рэспублікі Конга)[45].

Flag of Donetsk People's Republic.svg ДНР — як мінімум адзін трафейны Т-64БМ[46][47][48][49]

Баявое ўжыванне[правіць | правіць зыходнік]

Узброены канфлікт на ўсходзе Ўкраіны (2014) — Т-64БМ «Булат» актыўна выкарыстоўваецца ўкраінскай арміяй, зафіксаваны выпадкі знішчэння танкаў гэтага тыпу. Паведамляецца, што першая машына гэтага тыпу была падбіта 13 чэрвеня 2014 года ў баях за Луганскі аэрапорт[50], хоць украінскі бок афіцыйна прызнаў знішчэнне аднаго Т-64БМ 17 чэрвеня 2014 гады ў раёне н.п. Станіца Луганская[51]. Па іншых дадзеных, падчас баявых дзеянняў было знішчана не менш за 15 танкаў гэтага тыпу, пры гэтым не меней дзесяці танкаў не падлягаюць аднаўленню (у выніку дэтанацыі боекамплекта ў іх адарваны вежы і разбураны карпусы)[52]. Апроч гэтага ў 1-й асобнай танкавай брыгады былі адбіты чатыры машыны[53].

У масавай культуры[правіць | правіць зыходнік]

Стэндовы мадэлізм[правіць | правіць зыходнік]

Т-64БМ вузка прадстаўлены ў стэндавым мадэлізме. Зборныя пластыкавыя мадэлі-копіі Т-64 розных мадыфікацый у тым ліку мадыфікацыі БМ у маштабе 1:35 выпускаюцца фірмай Скіф (Украіна).

Крыніцы[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Рухавік 5ТДФ
  2. 2,0 2,1 Двухтактныя турбопоршневые рухавікі ваенных гусенічных машын // афіцыйны сайт казённага прадпрыемства “Харкаўскае канструктарскае бюро па двигателестроению”
  3. Танк "Булат" на сайце вытворцы
  4. 4,0 4,1 4,2 Танкі // афіцыйны сайт міністэрства абароны Ўкраіны
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 Танкі просяць абароны // часопіс «Defence Express», № 10, кастрычнік 2014. стар.20-21
  6. 6,0 6,1 М. Саенка, В. Чобітак. Т-64БМ «Булат» — апошняя мадэрнізацыя Т-64 // «Бронесайт», ліпень 2005
  7. «у бюджэце закладзена 40 млн грн. на мадэрнізацыю асноўнага баявога танка Т-64 БМ „Булат“»
    Ваеннае барахло попытам не карыстаецца // газета «Сегодня», № 278 (1623) ад 6 снежня 2003
  8. Павел Федосенка. Харкаўскія «Булаты» перададуць у войска // «Сёння. UA» ад 26 кастрычніка 2010
  9. Наталля Амірханян. Дзесяць танкаў «Булат» адправяць у Чарнігаў // «Камсамольская праўда ва Ўкраіне» ад 13 снежня 2011
  10. Пара па танках! // газета Сёння № 204 (2146) ад 10 верасня 2005
  11. Павел Федосенка. Харкаў перасадзіў украінскіх вайскоўцаў на новыя танкі // «Сёння. UA» ад 28 кастрычніка 2010
  12. Аляксей Грышчанка. Харкаўскі завод імя Малышава ў канцы снежня адгрузіць 10 танкаў «Булат» // «Status Quo» ад 1 снежня 2011
  13. 13,0 13,1 Аляксей Грышчанка. 10 танкаў «Булат» для ўкраінскай арміі паспяхова прайшлі завадскія выпрабаванні // «Status Quo» ад 13 снежня 2011
  14. Колектив 1-ї окремої танкової бригади зустрів 10 модернізованих танків «Булат» / афіцыйны сайт міністэрства абароны Ўкраіны ад 28 снежня 2011
  15. Завод імя Малишева перадаўшы армії 10 танків «Булат» // УНИАН ад 22 снежня 2011
  16. Мадэрнізаваныя ўкраінскія танкі накіравалі ў Чарнігаўскую вобласць // УНИАН ад 28 сакавіка 2014
  17. До Чернігова прибули нові танкі «Булат»: вартість однієї машини — 7,2 мільйона
  18. З пачатку года выяўлена 56 фактаў злачынстваў і парушэнняў з ваеннай маёмасцю // УНИАН ад 17 чэрвеня 2013
  19. Афіцэр выкраў 36 танкавых прыбораў начнога бачання // УНИАН ад 16 жніўня 2013
  20. На Рівненщині триває відновлення військової техніки і озброєння // афіцыйны сайт міністэрства абароны Ўкраіны ад 7 чэрвеня 2014
  21. Прэзідэнт узяўшы долю ў церемонії передачі підрозділам Збройних Сіл техніки і озброєння // афіцыйны сайт міністэрства абароны Ўкраіны ад 6 снежня 2014
  22. Сілавікі атрымалі новыя танкі, БТР і шрубалёты // «Карэспандэнт. NET» ад 8 снежня 2014
  23. «Як адзначыў гендырэктар заводу імя Малышава Мікалай Бялоў, сёння прадпрыемства перадало войскам першую партыю адрамантаваных „Булатаў“, якія прыбылі раней з зоны баявых дзеянняў. „Яны ўяўляюць сабою глыбокую мадэрнізацыю танка Т-64, якія на ўзбраенні нашай арміі з 2004 года. Пасля эксплуатацыі ў зоне АТО ў верасні яны прыйшлі да нас на завод, усяго сёння мы перадаём больш за дзесяць машын“, — адзначыў ён»
    Парошэнка пад Харкавам перадаў вайскоўцам новыя танкі і верталёты. ФОТА // «Харкаўскія весткі» ад 8 снежня 2014
  24. За тыдзень УСУ атрымалі больш за тысячу бронекамізэлек і 12 станцый оптыка-электроннага прыгнечання // «УНИАН» ад 15 снежня 2014
  25. Танкавы прыцэльны комплекс «Рось» (1А43У)
  26. Дзённы прыцэл наводчыка «Промінь» (1Г46М)
  27. Танкавы начны прицельний комплекс «Шугавея-E» (Т01-К01ЕR)
  28. Танкавыя цеплавізійныя прыцэльныя комплексы «Шугавея-Матис», «Шугавея-Катрын»
  29. Прывад стабілізатара ствала
  30. Прыцэльна-наглядальны комплекс «Агат» (ПНК-4СР)
  31. 31,0 31,1 Прыцэл зенітны ПЗУ-7, ПЗУ-7М
  32. ГП НПК «Фотоприбор»
  33. Блок «Д» для 1Г46 уваходзіць у сістэму «Иртыш» да танкаў Т-72, Т-84, Т-90 + Выпраменьвальнік да блока «Д» для 1Г46 уваходзіць у сістэму «Иртыш» да танкаў Т-72, Т-84, Т-90
  34. Танкавая гармата КБА3 калібра 125 мм
  35. КБА-3
  36. Мадэрнізацыя асноўнага баявога танка Т-64
  37. Стрэл з процітанкавай кіраванай ракетай «КАМБАТ»
  38. Рухавік 5ТДФМ на сайце ГП «Завод ім. В. А. Малышава»
  39. 39,0 39,1 БМ БУЛАТ — мадэрнізацыя танка Т-64Б
  40. ТТХ танкаў Т-64
  41. Т-64Е: новае жыццё старога танка
  42. Юры Ларын. Гендырэктар заводу Малышава: Па агнявой моцы танкаў Расія нічога новага за 20 гадоў не вынайшла // УНИАН ад 8 верасня 2014
  43. Юры Бараш. Поле бою. Досвед ужывання цяжкай і лёгкай бронетэхнікі экс-савецкай вытворчасці ў зоне антытэрарыстычнай аперацыі // часопіс «Defence Express», № 11, лістапад 2014. стар.2-7
  44. У «Дзясне» пад патранатам Міністра абароны адбыліся ваенна-спартовыя спаборніцтвы «Абаронца Айчыны» // УНИАН ад 23 лютага 2013
  45. T-64BM1M nie dla Kongo // "Altair" ад 11 лістапада 2014
  46. Апалчэнцам атрымалася захапіць украінскі танк "Булат" // "Ваенны інфарматар" ад 31 жніўня 2014
  47. Апалчэнцы захапілі яшчэ адзін найновы ўкраінскі танк Т-64БМ "Булат" // "Навіны ДНР" ад 23 верасня 2014
  48. Механік Уралыч аднаўляе трафейныя танкі Т-64БМ "Булат" // "Навіны ДНР" ад 27 лістапада 2014
  49. Апалчэнцы едуць на толькі што адціснутым танку Т-64БМ «Булат» // "Навіны ДНР" ад 28 лістапада 2014
  50. Аляксандр Сітніц. Танкі Ўкраіны: чым ваююць нацбаты // «Вольная прэса» ад 26 лістапада 2014
  51. Падарваць гранату ва ўкраінскім танку, які патрапіў у засаду баявікоў, мог механік — штаб АТО // «Сёння. UA» ад 20 чэрвеня 2014
  52. Спіс знішчанай бронетэхнікі
  53. Спіс трафейнай бронетэхнікі

Літаратура і крыніцы[правіць | правіць зыходнік]

  • Владислав Морозов. Бронетанковая техника на юго-востоке Украины // «Техника и вооружение», № 12, 2014. стр.8-18

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Відэа