Явапай

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Явапай
(Yavapé)
Yuma Apache-Yavapai Men.jpg
1889 г.
Агульная колькасць 8300 (2020 г.)
Рэгіёны пражывання ЗША
Мова явапай
Рэлігія шаманізм, культ продкаў, хрысціянства
Блізкія этнічныя групы махавэ, марыкопа, квечан, какопа

Явапай (саманазва: Yavapé, літаральна «людзі сонца») — індзейскі народ на паўднёвым захадзе ЗША. Агульная колькасць (2020 г.) — 8 300 чалавек.

Явапай лічацца нашчадкамі носьбітаў культуры патаян, якія мігрыравалі ў XIV ст. на ўсход ад ракі Каларада. Асноўнымі заняткамі былі збіральніцтва, сезоннае паляванне, земляробства. Гандлявалі з махавэ, квечан і апачы.

Не мелі палітычнага адзінства. Падзяляліся на некалькі рэгіянальных груп:

  • Yavapé (непасрэдна явапай)
  • Ɖo:lkabaya (заходнія явапай)
  • Wipukepaya (паўночна-заходнія явапай)
  • Guwevkabaya (паўднёва-усходнія явапай)

Знутры груп вылучаліся асобныя роды, што вялі паўкачавы лад жыцця.

З канца XVI — пачатка XVII ст. былі ўсталяваны кантакты з іспанцамі. Моцна пацярпелі ад эпідэмічных захворванняў, асабліва сухотаў, што прывяло да значнага скарачэння насельніцтва да сярэдзіны XIX ст. У 1863 г. на землях явапай было адкрыта золата. Шматлікія амерыканскія перасяленцы парушалі межы груп і ўступалі ў канфлікты.

У 18751937 гг. федэральныя ўлады ЗША перасялілі явапай у рэзервацыі на захадзе Арызоны. Асноўнымі сучаснымі заняткамі з'яўляюцца рамяство і абслугоўванне турыстаў. Явапай захавалі традыцыйныя танцы, гістарычныя і міфічныя паданні.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]