Якаў Ільіч Веснік

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Якаў Ільіч Веснік
Дата нараджэння 19 жніўня 1894(1894-08-19)
Месца нараджэння
Дата смерці 17 лістапада 1937(1937-11-17) (43 гады)
Месца смерці СССР
Дзеці Яўген Веснік
Прыналежнасць Расія
Расійская Савецкая Федэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка
Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік
Узнагароды і прэміі
Ордэн Леніна Ордэн Чырвонага Сцяга Ордэн Чырвонага Сцяга

Якаў Ільіч Ве́снік[1] (Вясні́к'[2]) (19 жніўня 1894, Пінск, Расійская імперыя — 17 лістапада 1937) — заснавальнік і першы дырэктар «Крыварожсталі(руск.) бел.»[3]. Бацька Яўгена Весніка.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся 19 жніўня 1894 года ў Пінску ў купецкай сям’і. У 19 гадоў, паспеўшы адслужыць у арміі, адправіўся ў Швейцарыю, дзе паступіў у Лазанскі ўніверсітэт. Скончыць яго не паспеў — пачалася сусветная вайна.

У першы ж дзень вайны Якава вызначылі ў Каломенскі 119-ы пяхотны полк[1]. У адным з баёў ва Усходняй Прусіі быў цяжка паранены. Пасля лячэння ў шпіталі адправіўся ў Петраград і, сам таго не ведаючы, наблізіўся да цэнтра маючых адбыцца рэвалюцыйных падзей.

У дні Лютаўскай рэвалюцыі 23-гадовы Якаў Веснік узначальваў атрад чырвонагвардзейцаў[1], у ліпені 1917-га года ён быў ужо камісарам пошты і тэлеграфа Выбаргскага раёна.

Грамадзянская вайна. Служба ў РСЧА[правіць | правіць зыходнік]

З першага дня арганізацыі Чырвонай Арміі Якаў Веснік — у яе шэрагах[1].

Паслужны спіс члена Рэўваенсавета[4]:

15-я армія, РСЧА: — з 10 лістапада — 26 снежня 1920

Рамантычная сямейная гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Адзін з самых важных момантаў свайго жыцця ён перажыў ужо на зыходзе грамадзянскай вайны ў лютым 1921 года на Тыфліскім фронце. Ваенная аперацыя за авалоданне Пойлінскім чыгуначным мостам ледзь не скончылася для Весніка трагічна — у баях ён быў цяжка паранены і цудам пазбег смерці. У гэтага драматычнага эпізоду ёсць і іншы, рамантычны бок. У Бакінскім шпіталі за цяжка параненым Якавам Веснікам старанна даглядала маладзенькая медсястра, чэшка па нацыянальнасці Яўгенія Немечак. Згодна сямейнаму паданню, калі стаяла пытанне: ампутаваць ці не Якаву абедзве нагі, яна прызналася яму ў каханні і паклялася, што, незалежна ад зыходу аперацыі, гатова быць з ім усё жыццё. Пасля лячэння яны пажаніліся.

Мірны час[правіць | правіць зыходнік]

Пасля заканчэння грамадзянскай вайны былы ваенны камісар Якаў Веснік становіцца адным з вядучых кіраўнікоў мірнага будаўніцтва. Ён аднаўляў затопленыя Рыдэраўскія руднікі, працаваў віцэ-прэзідэнтам Амгандлю ў Нью-Ёрку і намеснікам старшыні гадлёвага прадстаўніцтва СССР у Швецыі. Быў галоўным інжынерам будаўніцтва нафтаправода ў Баку і начальнікам пракатных цэхаў «Магнітабуда». У Крывы Рог прыехаў летам 1931 года.

У 1936 годзе дырэктар Крыварожскага металургічнага камбіната Я. І. Веснік быў абвінавачаны ў садзейнічанні контррэвалюцыянерам-трацкістам і выключаны з партыі, аднак за яго ўступілася Палітбюро і партбілет быў яму вернуты[5].

Пасля загадкавай смерці Р. К. Арджанікідзэ (18 лютага) 1937 года рушыла ўслед расправа са сваякамі і знаёмымі наркама. Я. І. Веснік быў арыштаваны па сфабрыкаванай справе 10 ліпеня 1937 года, і ўжо 17 лістапада — расстраляны па сталінскіх спісах[6].

Яго жонка была адпраўлена ў ссылку ў Казахстан, а сын, будучы вядомы акцёр Яўген Веснік, апынуўся пад пагрозай трапіць у дзіцячы дом[7].

Сям’я[правіць | правіць зыходнік]

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

Памяці Я. І. веснік[правіць | правіць зыходнік]

  • Спектакль «Чыстка», Крыварожскі тэатр імя Шаўчэнка, пастаноўка Я. Я. Веснік.
  • Помнік каля будынка кіравання персаналам Крыварожсталі.
  • Вуліца ў Крывым Рогу.
  • Мемарыяльная дошка на доме ў Крывым Рогу, дзе жыў Якаў Веснік.
  • Помнік першаму дырэктару КМЗ Весніку Якаву Ільічу[8]

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Весник Яков Ильич // Биографический справочник — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 112. — 737 с.
  2. Евгений Весник: «…Люблю пьяниц». Совершенно секретно. — «Правильно ударение в моей фамилии делать на втором слоге – Весник!»  Архівавана з першакрыніцы 20 студзеня 2013. Праверана 16 студзеня 2013.
  3. Кривой Рог; Новостной портал
  4. Документы РККА
  5. Политбюро. Механизмы политической власти в 30-е годы (руск.) 
  6. Сталинские списки (руск.) 
  7. Феномен Е. Весника (Материал Вести.ру) (руск.) 
  8. Памятник первому директору КМЗ Веснику Якову Ильичу (руск.)