arXiv.org

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
arXiv
ArXiv web.svg
URL: arXiv.org
Камерцыйны: Не
Тып сайта: Навуковы
Мова(ы): Англійская
Пачатак працы: 14 жніўня 1991
Цяперашні стан: Online

arXiv.org — найбуйнейшы бясплатны архіў электронных публікацый навуковых артыкулаў і іх прэпрынтаў па фізіцы, матэматыцы, астраноміі, інфарматыцы і біялогіі.

Апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Большасць публікацый архіва даступна ў зыходным выглядзе ў фармаце ΤΕΧ (і яго варыянтах), але можна таксама запампаваць дакументы, якія генеруюцца аўтаматычна ў фарматах PostScript і PDF. Частка артыкулаў выкладваецца аўтарамі ў фарматах, адрозных ад ΤΕΧ (а менавіта, PDF, PostScript і HTML).

Існуе магчымасць аформіць e-mail-падпіску на спіс новых артыкулаў з іх анатацыямі. Можна падпісацца або на ўсе артыкулы, або на артыкулы толькі па цікавай тэматыцы, напрыклад: вылічальный геаметрыі, дыскрэтнай матэматыцы і інш.

Пры даданні ў архіў публікацыя аўтаматычна дадаецца ў базу цытавання Citebase. Гэта дазваляе ацаніць індэкс цытавання, гэта значыць фармальную прыкмету значнасці артыкула.

Артыкулы, якія выкладваюцца аўтарамі ў архіў, не праходзяць працэдуру навуковага рэцэнзавання (і ў сувязі з гэтым, строга кажучы, не лічацца навуковымі публікацыямі). Мадэратары архіва могуць удакладніць і перакласіфікаваць кірунак (раздзел архіва), у якім з'явіцца артыкул. У студзені 2004 года ў архіве была ўведзена сістэма папярэдняга пацверджання (англ.: endorsement), у адпаведнасці з якой аўтар, які накіроўвае артыкул, павінен мець статус «даручальніка» (endorser) ці артыкул мусіць быць рэкамендаваны іншым даручальнікам; статус даручальніка атрымліваюць аўтаматычна аўтары з прызнаных акадэмічных устаноў. Гэта сістэма дазваляе паменшыць колькасць псеўданавуковых публікацый.

Артыкулы архіва могуць быць зменены іх аўтарамі; пры гэтым, як правіла, застаюцца даступнымі і раннія варыянты.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Архіў быў створаны Полам Джынспаргам[1] у 1991 годзе ў Лос-Аламаскай нацыянальнай лабараторыі і першапачаткова прызначаўся для фізічных артыкулаў, але паступова ўзніклі раздзелы, прысвечаныя іншым навукам.

Старое даменнае імя архіва — xxx.lanl.gov было зменена таму, што некаторыя праграмы-фільтры блакіравалі доступ да сайта, успрымаючы xxx як указанне на парнаграфічны змест. Тым не менш старое даменнае імя працягвае падтрымлівацца нароўні з асноўным — arxiv.org. Існуе некалькі дзясяткаў люстэркаў архіва (у тым ліку было люстэрка і ў Расіі, але ў красавіку 2012 года яно было закрыта).[Да 1]

У наш час архіў спансуецца і абслугоўваецца Карнельскім універсітэтам ЗША, часткай чыёй бібліятэкі і лічыцца.

Статыстыка[правіць | правіць зыходнік]

Да канца лістапада 2011 года ў архіве змяшчалася больш за716 688 публікацый за ўвесь перыяд існавання[2], а сярэднямесячнае папаўненне публікацыямі ў 2011 годзе па кірунках склала:

  • Physics: 5709 (65,56 %)
    • astro-ph (Astrophysics/Астрафізіка): 1105 (19,79 %)
    • cond-mat (Condensed Matter/Фізіка кандэнсаванага стану): 1123 (20,11 %)
    • gr-qc (General Relativity and Quantum Cosmology/Агульная тэорыя адноснасці і квантавая касмалогія): 331 (5,93 %)
    • hep-ex (High Energy Physics — Experiment/Фізіка высокіх энергій — эксперымент): 213 (3,81 %)
    • hep-lat (High Energy Physics — Lattice/Фізіка высокіх энергій на рашотцы): 78 (1,40 %)
    • hep-ph (High Energy Physics — Phenomenology/Фізіка высокіх энергій — фенаменалогія): 532 (9,53 %)
    • hep-th (High Energy Physics — Theory/Фізіка высокіх энергій — тэорыя): 457 (8,18 %)
    • math-ph (Mathematical Physics/Матэматычная фізіка): 326 (5,84 %)
    • nlin (Nonlinear Sciences/Нелінейная дынаміка): 124 (1,42 %)
    • nucl-ex (Nuclear Experiment/Ядзерная фізіка — эксперымент): 101 (1,81 %)
    • nucl-th (Nuclear Theory/Ядзерная фізіка — тэорыя): 189 (3,38 %)
    • physics (іншыя раздзелы фізікі): 696 (12,46 %)
    • quant-ph (Quantum Physics/Квантавая фізіка): 434 (7,77 %)
  • math (Mathematics/Матэматыка): 1943 (22,31 %)
  • CoRR (Computer Science — Computing Research Repository/Камп'ютарныя навукі — рэпазітар): 738 (8,47 %)
  • q-bio (Quantitative Biology/Матэматычная біялогія): 113 (1,30 %)
  • q-fin (Quantitative Finance/Фінансавая матэматыка): 46 (0,53 %)
  • stat (Statistics/Статыстыка): 159 (1,83 %)
  • Усяго: 8708 (100 %)[3]/

Такім чынам, кожны месяц дадавалася ў сярэднім 8000—9000 артыкулаў, з якіх асноўная маса даводзіцца на фізіку і матэматыку.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Каментарыі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Артыкулы ў arXiv выкладваюць навукоўцы, якія працуюць у розных краінах свету. Большасць артыкулаў напісана на англійскай мове. Можна апублікаваць артыкул і на любой мове, пры ўмове, што загаловак і анатацыя напісаны на англійскай мове.

Зноскі

  1. Электронны arXiv навукі
  2. arXiv.org (англ.) . — Open access to 716,688 e-prints in Physics, Mathematics, Computer Science, Quantitative Biology, Quantitative Finance and Statistics. Праверана 15 жніўня 2012.
  3. arXiv.org (англ.) . — Паводле даных статыстыкі па кожным раздзеле на афіцыйным сайце. Праверана 15 жніўня 2012.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]