Паўднёвачэшскі край

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Паўднёвачэшскі край
Jihočeský kraj
Герб
South Bohemian Region CoA CZ.svg
Сцяг
Flag of South Bohemian Region.svg
Краіна Чэхія
Статус Край
Уключае 7 адміністрацыйных акруг
Адміністрацыйны цэнтр Чэске-Будзеёвіцы
Вялікія гарады Чэске-Будзеёвіцы, Чэскі-Крумлаў
Афіцыйная мова чэшская
Насельніцтва (2005) 626 870 чалавек
Шчыльнасць 62 чал./км²
Плошча 10 056 км²
Вышыня над узр-м мора
 - Найвышэйшая кропка
 - Сярэдняя вышыня

 1 378 м
 330 м
Часавы пояс +1
Код ISO 3166-2 CZ-ST
Код аўта. нумароў C
Афіцыйны сайт
Commons-logo.svg Паўднёвачэшскі край на Вікісховішчы
Заўвагі: 
Злінскі край Прага Сярэднечэшскі край Паўднёвачэшскі край Пльзенскі край Карлаварскі край Усцецкі край Ліберэцкі край Кралавеградзецкі край Пардубіцкі край Край Высачына Паўднёвамараўскі край Оламаўцкі край Мараўскасілезскі крайКраі Чэхіі

Паўднёвачэшскі край на карце

Паўднёвачэшскі край (чэшск.: Jihočeský kraj) — адміністрацыйная адзінка Чэшскай рэспублікі, размешчаны на поўдні гістарычнай вобласці Багемія і ахоплівае таксама невялікую частку гістарычнай тэрыторыі Маравіі. На поўдні край мяжуе з Германіяй і Аўстрыяй (працягласць мяжы складае 323 км), на захадзе — з Пльзенскім краем, на поўначы — з Сярэднечэшскім краем і на ўсходзе — з Высачынскім і Паўднёвамараўскім краем. Адміністрацыйным цэнтрам і самым вялікім горадам рэгіёна з'яўляецца Чэске-Будзеёвіцы.

Геаграфія края[правіць | правіць зыходнік]

Плошча Паўднёвачэшскага края складае 10 057 квадратных кіламетраў, што адпавядае 12,8 % плошчы краіны. Межы Паўднёвачэшскага края супадаюць з натуральнымі межамі горных масіваў. У цэнтры яго размешчана Паўднёвачэшская катлавіна, якую атачаюць з поўдня і захаду горы Шумава, з паўночнага захаду Брды, з поўначы Сярэднечэшскае ўзвышша, з паўночнага ўсходу і ўсходу Чэшска-мараўскае ўзвышша і з паўднёвага ўсходу — Наваградскія горы. Лясы займаюць траціну тэрыторыі края, 4 % займаюць водныя паверхні, галоўным чынам, сажалкі. Край размешчаны на вышыні 400—600 метраў над узроўнем мора. Самы высокі пункт — гара Плехі (1 378 метраў над узроўнем мора) на тэрыторыі горнага масіву Багемскі лес, самы нізкі пункт — паверхня Орліцкага вадасховішчы ў раёне Пісек (330 метраў над узроўнем моры).

Па тэрыторыі края працякае галоўная рака Чэхіі Влтава, яе прытокі Отава, Малшэ і драбнейшыя рэкі. На поўдні размешчана вадасховішча Ліпна, утворанае ў выніку будаўніцтва плаціны на Влтаве (гэта самая вялікая плаціна ў Чэхіі), на поўначы — Орліцкае вадасховішча ля плаціны Орлік на Влтаве. Вадасховішча Ржымава(чэшск.) бел. забяспечвае вадой большую частку рэгіёна.

На тэрыторыі края размешчана каля 7 000 сажалак, агульная плошча якіх складае больш чым 30 000 гектараў.

Прыродныя багацці Паўднёвачэшскага края — гэта іглічныя лясы ў Багемскім лесе, горны масіў Грац. У рэгіёне маюцца карысныя выкапні: будаўнічы пясок, друз, гліна, а таксама торф, вапнавы шпат і графіт.

У Паўднёвачэшскім краі размешчаны нацыянальны парк і ландшафтны запаведнік Шумава плошчай 1 676,88 квадратных кіламетраў, Тржэбаньскі ландшафтны запаведнік (700 квадратных кіламетраў), а таксама ландшафтны запаведнік Бланскі лес (212 квадратных кіламетраў).

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Паўднёвачэшскі край з'яўляецца рэгіёнам з самай малаважнай шчыльнасцю насельніцтва у Чэшскай рэспубліцы. У 2005 годзе годзе ў краі пражывала 626 870 жыхароў, шчыльнасць насельніцтва складала 62 жыхара на 1 квадратны кіламетр. З 7 адміністрацыйных раёнаў найбольшую шчыльнасць насельніцтва мае раён Чэске-Будзеёвіцы (110 жыхароў на 1 квадратны кіламетр). Адміністрацыйны цэнтр края горад Чэске-Будзеёвіцы з'яўляецца таксама самым вялікім горадам рэгіёна. У ім пражываюць трохі больш за 95 000 жыхароў. У гарадах жыве прыкладна траціна насельніцтва, у той час як 4,3 % жывуць у сельскіх населеных пунктах з колькасцю жыхароў менш 200. Усяго ў краі размешчана 623 муніцыпальных утварэнняў. У склад края ўваходзіць 7 адміністрацыйных раёнаў — Чэске-Будзеёвіцы, Табар, Пісек, Страконіцы, Йіндржыхуў-Градзец, Прахаціцы і Чэскі-Крумлаў.

Найбольш буйныя гарады края (колькасць жыхароў паказана па стане на 31 снежня 2005 года):

Эканоміка[правіць | правіць зыходнік]

Паўднёвачэшскі край з'яўляецца аграрным рэгіёнам, аснову эканомікі якога складае сельская гаспадарка, рыбаводства і лясная гаспадарка. У сельскай гаспадарцы пераважае вырошчванне збожжавых культур, кармавых раслін і бульбы. У жывёлагадоўлі развіта гадоўля буйной рагатай скаціны і свінняў. Доля сельскагаспадарчых прадпрыемстваў края ў агульнай вытворчасці сельскагаспадарчай прадукцыі Чэхіі складае 11 %. Гадоўля рыбы ў шматлікіх сажалках рэгіёна мае даўнія традыцыі. У Паўднёвачэшскім краі знаходзіцца палова ўсёй рыбнай гаспадаркі краіны.

Найбольш буйныя прамысловыя прадпрыемствы засяроджаны вакол адміністрацыйнага цэнтра — Чэске-Будзеёвіцы, а таксама гарадоў Страканіцы і Табар. Доля Паўднёвачэшскага края ў агульным аб'ёме прамысловай вытворчасці Чэхіі складае 5 %. У рэгіёне развіты харчовая прамысловасць, транспартная індустрыя, машынабудаванне, швейная прамысловасць і будаўнічая прамысловасць.

Паўднёва-заходней гарады Тын-над-Влтавай размешчана атамная электрастанцыя Тэмелін (Temelin).

Па стане на 2003 год у краі было зарэгістравана 141 000 прадпрыемстваў, у тым ліку 101 000 прадпрыемстваў малога бізнесу і 8600 сельскагаспадарчых прадпрыемстваў.

Транспарт[правіць | правіць зыходнік]

Будаўніцтва аўтамагістралі D 3 вядзецца з Прагі праз Чэске-Будзеёвіцы да аўстрыйскай мяжы, хуткасная траса R 4 злучае Прагу і Пісек, яшчэ адна значная аўтамагістраль праходзіць з захаду на ўсход і злучае сталіцу Аўстрыі Вену з горадам Пльзень (хуткасная траса R 20 / E 49). З поўначы на поўдзень рэгіён перасякае чыгуначная магістраль, якая злучае Прагу з Чэске-Будзеёвіцы і аўстрыйскім Лінцам, з захаду на ўсход — чыгуначная лінія Чэске-Будзеёвіцы — Пльзень.

Славутасці края[правіць | правіць зыходнік]

Ахоўванымі гістарычнымі помнікамі з'яўляюцца гістарычныя цэнтры гарадоў:

Акрамя таго, у краі размешчана вялікая колькасць замкаў і іншых турыстычных аб'ектаў, такіх як замак Глыбока-над-Влтавай (Hluboká nad Vltavou), замак Чэскі-Крумлаў (Český Krumlov), замак ля вады Блатна (Blatná), замак Чэрвена Льгота (Červená Lhota), замак Орлік (Orlík), замак Звікаў (Zvíkov), а таксама гістарычная вёска Голешавіцы (аб'ект сусветнай спадчыны) як прыклад сельскай архітэктуры XVII стагоддзя, вядомай як «сялянскае барока».

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон:Раёны Паўднёвачэшскага края