Іван Пятровіч Пуліхаў

З пляцоўкі Вікіпедыя
Іван Пятровіч Пуліхаў
Партрэт
Род дзейнасці рэвалюцыянер
Дата нараджэння 5 верасня 1879(1879-09-05)
Месца нараджэння
Дата смерці 11 сакавіка 1906(1906-03-11) (26 гадоў)
Месца смерці
Месца пахавання
Грамадзянства
Партыя
Commons-logo.svg Іван Пятровіч Пуліхаў на Вікісховішчы

Іван Пятровіч Пуліхаў (партыйная мянушка Вася; 5 верасня 1879, Мінск — 26 лютага 1906, Мінск) — рэвалюцыянер, член партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў, член Лятучага атрада Паўночна-Заходняга краю.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў сям’і выслужанага двараніна. Бацька, Пётр Мацвеевіч Пуліхаў, паводле прафесіі тапограф, скончыў Курскае землямернае вучылішча і быў прызначаны межавіком (землямерам) у Мінскае губернскае ўпраўленне земляробства і дзяржаўных маёмасцей, дзе служыў 36 гадоў. Выслужыў дваранства і чын калежскага асэсара, быў узнагароджаны сярэбраным медалём у памяць Аляксандра III. Сталаначальнік. У Мінску ажаніўся, набыў дом з садам. Меў трох сыноў і дачку.

Іван Пуліхаў скончыў няпоўныя 7 класаў рэальнага вучылішча. З’ехаў у Санкт-Пецярбург, дзе экстэрнам здаў экзамен на атэстат і паступіў ва ўніверсітэт. Удзельнік рэвалюцыі 1905—1907 гадоў, за ўдзел у студэнцкіх сходках арыштаваны і высланы да бацькі ў Мінск пад нагляд паліцыі. У Мінску Пуліхаў жыў у здымнай кватэры ў раёне цяперашняй вуліцы Чычэрына, зарабляў рэпетытарствам, значная частка заробку ішла на выдаткі падпольнай эсэраўскай арганізацыі.

Выконваючы «прысуд» падпольнай арганізацыі эсэраў, разам з Аляксандрай Ізмайловіч, 14 студзеня 1906 года арганізаваў замах і кінуў бомбу ў мінскага губернатара Паўла Курлова, але бомба не падарвалася. Пуліхаў і Ізмайловіч былі арыштаваныя і да суда знаходзіліся ў гарадской турме. Для Пуліхава рыхтаваўся пабег, які не адбыўся праз зняволенага Аляксандра Хахлова.

16 лютага 1906 года часовы ваенны суд асудзіў Івана Пуліхава і Аляксандру Ізмайловіч да смяротнага пакарання праз павешанне. 20 лютага 1906 года суд разглядаў касацыйнныя скаргі. Касацыйная скарга бацькі Пуліхава не была задаволеная, Аляксандры Ізмайловіч прысуд замянілі на бестэрміновую катаргу. 26 лютага 1906 года прысуд адносна Івана Пуліхава быў выкананы, Пуліхаў быў павешаны на браме гарадской турмы, палітычныя зняволеныя вывесілі ў вокнах камер чорныя сцягі. Таемна пахаваны ў Мінску на ўсходнім ускрайку Старажоўскіх могілак.

Пакінуў перадсмяротны ліст, у якім расказаў пра абставіны суда і развітаўся з таварышамі[1].

Памяць[правіць | правіць зыходнік]

Магіла Івана Пуліхава на Вайсковых могілках

На Першым Усебеларускім з’ездзе паводле прапановы Анатоля Бонч-Асмалоўскага дэлегаты ўшанавалі памяць Івана Пуліхава ўставаннем[2].

Пра месца пахавання Івана Пуліхава ведаў вартаўнік могілак, праз 20 гадоў ён паказаў на гэта месца колішнім паліткатаржанам, якія з’ехаліся ў Менск. Колішнія паліткатаржане вырашылі ўшанаваць памяць Пуліхава, але грошай не было, таму яны збіралі ахвяраванні на вуліцах Менска. На сабраныя сродкі на магіле Пуліхава быў усталяваны камень з чырвонага граніту. Помнік прастаяў на Старажоўскіх могілках да пачатку іх ліквідацыі ў 1954 годзе.

У 1954 годзе Івана Пуліхава перепахавалі на Вайсковых могілках. Існуе меркаванне, што быў перанесены толькі надмагільны камень. Была ўсталяваная агароджа і надмагільная пліта з ружовага мармуру. Магіла месціцца злева ад уваходу на Вайсковыя могілкі, на камені надпіс пра тое, што ён пастаўлены паліткатаржанамі ў 1928 годзе.

Імем Івана Пуліхава названая вуліца ў Мінску ў раёне колішняй Архірэйскай Слабодкі.

Зноскі

  1. Жылуновіч, Зьміцер. Перадсьмертны ліст Я. Пуліхава // Полымя. 1924. № 2. С. 215—218.
  2. ПЕРВЫЙ НАЦИОНАЛЬНЫЙ… Архівавана 21 студзеня 2021.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Пулихов Иван // История Беларуси: Словарь-справочник. — Мн: Экономпресс, 2000. — ISBN 985-6479-22-3.
  • Бугаенко В. Иван Пулихов — кто он? Именем одного из первых террористов Беларуси названа улица Минска // Вечерний Минск. — 1997. — № . — 10 февраля. — С.
  • Мехаў, У. Л. Слухаецца справа аб замаху…: Дакументальныя нарысы / У. Л. Мехаў. — Мн.: Беларусь, 1972. — 151 с.: іл.
  • Хаўратовіч, І. П. Бястрашны юнак / І. П. Хаўратовіч // Маладосць. — 1965. — № 12. — С.
  • Хаўратовіч, І. Пуліхаў Іван Пятровіч / Іосіф Хаўратовіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 6. — ISBN 985-11-0214-8.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]