Імбрык Расэла

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці

Імбрык Расэла, які часам называюць нябесным імбрыкам або касмічным імбрыкам, з'яўляецца аналогіяй, упершыню прыдуманай Бертранам Расэлам (1872—1970) для дэманстрацыі ідэі пра тое, што філасофскі цяжар доказу ляжыць на тым, хто робіць навукова нефальсіфікуемыя сцвярджэнні, а не на тых, хто сумняваецца ў гэтых сцвярджэннях, што асаблівым чынам тычыцца рэлігіі.

У сваім артыкуле «Ці ёсць Бог?» («Is There a God?»)[1] Расэл пісаў:

Многія прававерныя кажуць, нібыта гэта справа скептыкаў абвяргаць агульнапрынятыя догмы, а не справа дагматыкаў іх даказваць. Гэта, зразумела, памылка. Калі б я выказаў здагадку, што паміж Зямлёй і Марсам існуе фарфоравы імбрык, які круціцца па эліптычнай арбіце вакол Сонца, ніхто не зможа аспрэчыць маё сцверджанне, асабліва калі я прадбачліва дадам, што імбрык настолькі малы, што нават нашы наймагутнейшыя тэлескопы не ў сілах яго убачыць. Але калі б я затым сказаў, што паколькі маё сцверджанне не можа быць аспрэчана, то сумненне ў ім ёсць недапушчальнае нахабства з боку чалавечага мыслення, усе б палічылі, што я кажу бязглуздзіцу. Аднак, калі б існаванне такога імбрыка пацвярджалася ў старажытных кнігах, падавалася як святая ісціна кожную нядзелю і ўбівалася ў галовы дзяцей у школе, то сумненне ў яго існаванні стала б прыкметай эксцэнтрычнасці і прыцягнула б да скептыка ўвагу псіхіятра ў Эпоху Асветніцтва або інквізітара ў больш раннія часы.

У 1958, Расэл канкрэтызаваў аналогію як прычыну ўласнага атэізму:

« Я павінен называць сябе агностыкам; але, па сутнасці, я атэіст. Я не лічу, што існаванне хрысціянскага Бога больш магчыма, чым існаванне багоў Алімпа або Вальгалы. Возьмем яшчэ адзін прыклад: ніхто не можа даказаць, што фарфоравага імбрыка, які круціцца па эліптычнай арбіце паміж Зямлёй і Марсам, не існуе, але ніхто і не лічыць, што гэта дастаткова верагодна, каб правяраць на практыцы. Я думаю, што хрысціянскі Бог з гэтай жа оперы.[2] »

Контраргументы[правіць | правіць зыходнік]

Адзін з контраргументаў, выстаўлены філосафам Эрыкам Рэйтанам [3], кажа, што вера ў Бога іншая, чым вера ў імбрык, таму што імбрыкі матэрыяльныя, а, значыць, паддаюцца праверцы, і ўлічваючы тое, што мы ведаем пра фізічны свет, у нас няма падстаў думаць, што вера ў імбрык Расэла абгрунтавана ці, прынамсі, ёсць некаторыя падставы думаць, што неабгрунтавана.[4]

Тэолаг Пол Чэмберлен кажа, што сцвярджэнне таго, што «пазітыўныя» праўдзівыя сцверджанні нясуць цяжар доказу, а «негатыўныя» праўдзівыя сцверджанні — не, з'яўляецца лагічнай памылкай.[5] Ён кажа, што «ўсе» праўдзівыя сцверджанні нясуць цяжар доказу, і на ўзор Матухны Гускі ці зубной феі, імбрык нясе большы цяжар не толькі з-за яго адмоўнасці, але і з-за яго несур'ёзнасці, аргументуючы наступным: «Калі мы заменім звычайных, сур'ёзных асоб, такіх як Платон, Нерон, Уінстан Чэрчыль, ці Джордж Вашынгтон гэтымі казачнымі персанажамі, стане ясна, што любы, хто адмаўляе існаванне гэтых персанажаў, нясе цяжар доказу роўны, а ў некаторых выпадках і большы за таго, хто сцвярджае пра іх існаванне.» [5] Гэты контраргумент эквівалентны адмаўленню argumentum ad ignorantiam як лагічнай памылкі.

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

  • Russell's Teapot, гумарыстычны вэб-сайт, які выкрывае розныя рэлігійныя вераванні

Шаблон:Навуковы гумар

Шаблон:Атэізм

Wiki letter w.svg На гэты артыкул не спасылаюцца іншыя артыкулы Вікіпедыі,
калі ласка, карыстайцеся падказкай і пастаўце спасылкі ў адпаведнасці з прынятымі рэкамендацыямі.