Брчко (акруга)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Акруга Брчко

Brcko Distrikt Bosne i Hercegovine
Distrikt Brcko Bosne i Hercegovine

Брчко дистрикт Босне и Херцеговине
Герб Сцяг
Герб Сцяг
Краіна Flag of Bosnia and Herzegovina.svg Боснія і Герцагавіна
Статус Акруга
Уваходзіць у Рэспубліку Сербскую і Федэрацыю БіГ
Адміністрацыйны цэнтр Брчко
Дата ўтварэння 5 сакавіка 1999
Міжнародны назіральнік Тамір Вейсер
Насельніцтва (2013) 93 028[1]
Шчыльнасць 188,70 чал./км²
Плошча 493 км²
Акруга Брчко на карце
Часавы пояс UTC+2
Код ISO 3166-2 BA-BRC
Тэлефонны код (+387) 49
Паштовыя індэксы 76100
Інтэрнэт-дамен .ba
Афіцыйны сайт
Official District Assembly Website
Official District Prosecutor Web Site
Лагатып Вікісховішча Медыяфайлы на Вікісховішчы
Карта
геаадміністрацыйная карта раёна Брчко.
геаадміністрацыйная карта раёна Брчко.
Межы Дэйтана да ўтварэння акругі Брчка
Брчко

Акруга Брчко — дэ-факта вобласць пад міжнародным кіраваннем вакол горада Брчко на паўночным усходзе Босніі і Герцагавіны. Плошча акругі — 493 км². Колькасць насельніцтва па перапісу 2013 — 93.028 чалавек[1]. З іх каля 40 % сербы, 39 % — баснійцы і 20 % — харваты. Па перапісу 1991 — 87.627 чалавек, у тым ліку 38.617 чалавек — баснійцы (44,06 %), 22.252 чалавек — харваты (25,39 %), 18.128 чалавек — сербы (20,68 %), 5.731 чалавек — югаславы (6,54 %), 2.899 чалавек — астатнія і невядомыя (3,30 %). Дэ-юрэ акруга з’яўляецца часткай як Рэспублікі Сербскай, так і Федэрацыі Босніі і Герцагавіны, аднак апошнімі не кантралюецца. Акруга мае плошчу 208 км² з агульнай колькасцю насельніцтва прыкладна 87 332 жыхароў (ацэнка 2007 г.). Яе сталіца — горад Брчко, з каля 31 500 жыхароў (ацэнка 2007 г.).

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Раён Брчка быў заснаваны пасля арбітражнага працэсу, праведзенага Высокім прадстаўніком ААН па Босніі і Герцагавіне. Аднак у Дэйтанскіх мірных пагадненнях гэты працэс мог вырашаць толькі арбітраж у спрэчцы наконт лініі мяжы паміж суб’ектамі (мяжа). Акруга Брчка была ўтворана ўсёй тэрыторыяй былога муніцыпалітэта Брчка, з якой 48 % (уключаючы горад Брчко) знаходзілася ў Рэспубліцы Сербскай, а 52 % — у Федэрацыі Босніі і Герцагавіны. Пасля вайны Еўрапейскі саюз захаваў дыпламатычную прысутнасць для падтрымання міру ў рэгіёне.

У 2006 годзе ў адпаведнасці з загадам маніторынгавай місіі ААН было адменена ўсё «заканадаўства суб’ектаў у раёне Брчка і на лініі мяжы». Рэзалюцыя, вынесеная кіраўніком Брчко Сьюзан Джонсан, адмяняе ўсе законы аб федэральных утварэннях Босніі і Герцагавіны ў акрузе, а таксама выдаляе лінію мяжы. Рашэнне робіць законы Акругі і законы дзяржавы Боснія і Герцагавіна (у тым ліку законы Сацыялістычнай Рэспублікі Боснія і Герцагавіна) асноўнымі прававымі прынцыпамі ў Акрузе.

Брчко было адзіным элементам Дэйтанскага мірнага пагаднення, які не быў дапрацаваны. Арбітражнае пагадненне было завершана ў красавіку 1996 г., у выніку чаго была створана «акруга», як згадвалася вышэй, якой будзе кіраваць міжнароднае прадстаўніцтва ў асобе амбасадара, прызначанага місіяй АБСЕ.

Першы прадстаўнік АБСЕ ў акрузе Брчка прыбыў у чэрвені 1996 года. Да гэтай даты Арганізацыя па бяспецы і супрацоўніцтву ў Еўропе (АБСЕ) мела сціплае прадстаўніцтва, якім першапачаткова кіраваў Рэндольф Хэмптан. Тым часам, перш чым раён Брчка мог быць прадстаўлены ў адпаведнасці з пагадненнямі пасля арбітражу, былі праведзены мясцовыя выбары і прадастаўлены пакеты гуманітарнай дапамогі пры супрацоўніцтве агенцтваў USAID і [[:en: Генеральны дырэктарат ECHO Еўрапейская грамадзянская абарона і аперацыі па аказанні гуманітарнай дапамогі. Раён быў вядомы як цэнтр розных міжнародных праграм па рэканструкцыі Босніі і Герцагавіны, усе яны праводзіліся ў асноўным замежнымі ўрадамі, у прыватнасці ЗША.

Першапачаткова тэрыторыя знаходзілася пад кіраваннем міжнароднай супольнасці. Раён Брчко быў афіцыйна створаны 8 сакавіка 2000 года, пасля таго як стала ясна, што абодва суб'екты не могуць вырашыць, якую тэрыторыю аддаць кожнаму з бакоў. Урад складаецца з роўных частак трох этнічных груп. У дадатак да ўласнай адміністрацыі, рэгіён атрымлівае сваю пошту, падатковае і паліцэйскае заканадаўства.

Да жніўня 2012 года выбарным чыноўнікам на месцах дапамагаў міжнародны наглядальнік. Наглядчык надзяляўся шырокімі паўнамоцтвамі, у тым ліку правам абвяшчаць абавязковыя для выканання рашэнні. Ён адказвае за садзейнічанне вяртанню бежанцаў, прасоўванне дэмакратычнага і шматэтнічнага ўрада і аднаўленне эканомікі. АБСЕ і EUFOR захавалі сваю прысутнасць у раёне пасля прыпынення нагляду, а дэлегацыя Еўрапейскага саюза стварыла семінар у Брчко. Мандат Вярхоўнага прадстаўніка застаецца нязменным.

Статут у Федэрацыі[правіць | правіць зыходнік]

Акруга Брчка, хоць тэарэтычна знаходзіцца пад кіраваннем абодвух суб'ектаў баснійскай федэрацыі, на практыцы з'яўляецца трэцім суб'ектам Рэспубліка Боснія і Герцагавіна, які мае тыя ж правы, што і Сербская Рэспубліка Боснія і Федэрацыя Босніі і Герцагавіны.

Брчко знаходзіцца пад непасрэдным кіраваннем Федэрацыі, але раён разглядаецца як свабодная тэрыторыя, гэта значыць пад кіраваннем абодвух суб’ектаў федэрацыі, або нават як агульная тэрыторыя паміж імі ў форме кандамініюм .

Межы[правіць | правіць зыходнік]

Брчка мяжуе на поўдні і паўночным захадзе з Федэрацыяй Босніі і Герцагавіны, на ўсходзе і захадзе з Сербскай Рэспублікай Боснія, на поўначы з Рэспублікай Харватыя і на паўночны ўсход з Рэспубліка Сербія.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

1971 год
Насельніцтва складала 74 771 жыхара, размеркаваныя наступным чынам:
1991 год
Перад вайной у муніцыпалітэце Брчка пражывала 87 332 жыхары, у тым ліку:
1997 год
Насельніцтва тэрыторыі раёна складае 33 623 жыхары, у тым ліку:

Афіцыйны перапіс насельніцтва не праводзіўся з 1991 года, таму некаторыя дадзеныя, прадстаўленыя тут, з’яўляюцца толькі прыблізнымі.

2006 год
Колькасьць насельніцтва раёну складала 78 863 чалавекі, якія разьмяркоўваліся наступным чынам:
2013 год
перапіс 1961г
перапіс 1971г
перапіс 1981г


перапіс 1991г
перапіс 2013г

Месцы[правіць | правіць зыходнік]

Акруга Брчка мае 59 населеных пунктаў: {{слупкі|нумар=5|

Урад і палітыка[правіць | правіць зыходнік]

У Скупшчыне раёна Брчка 29 месцаў. Месцы для кожнай партыі размяркоўваюцца наступным чынам:

Па нацыянальнасці:

Наглядчыкі[правіць | правіць зыходнік]

Для акругі Брчко быў прызначаны «міжнародны наглядчык». Ён таксама намеснік Высокага прадстаўніка. Пасада прыпынена ў 2012 годзе. Пасаду займалі наступныя «кантралёры»:

  1. Злучаныя Штаты Амерыкі Роберт Уільям Фарранд, 7 сакавіка 1997 - 2 чэрвеня 2000
  2. Злучаныя Штаты Амерыкі Гэры Л. Мэцьюз, 2 чэрвеня 2000 - 14 сакавіка 2001
  3. Германія Герхард Сонтхайм, 14 сакавіка 2001 - 20 красавіка 2001 (прамежкавы)
  4. Злучаныя Штаты Амерыкі Генры Лі Кларк, 20 красавіка 2001 - 1 кастрычніка 2003
  5. Германія Герхард Сонтхайм, 1 кастрычніка 2003 - 16 студзеня 2004 (прамежкавы)
  6. Злучаныя Штаты Амерыкі Сьюзан Рокуэл Джонсан, 16 студзеня 2004 - 1 кастрычніка 2006
  7. Злучаныя Штаты Амерыкі Рафі Грэгарыян, 1 кастрычніка 2006 - 2 жніўня 2010
  8. Германія Герхард Сонтхайм, 2 жніўня 2010 - 22 верасня 2010 (прамежкавы)
  9. Злучаныя Штаты Амерыкі Радэрык Мур, 22 верасня 2010 - ?

Мэры[правіць | правіць зыходнік]

Ва ўладзе ў акрузе былі наступныя старасты:

  1. Міодраг Паіч (серб.) 1993 - 13 лістапада 1997
  2. Борка Рэльіч (серб.) 13 лістапада 1997 - 15 красавіка 1999
  3. Сініша Кісіч (сербская) 15 красавіка 1999 - 12 лістапада 2003
  4. Іван Крндэль (харвацкая) 12 лістапада 2003 - 3 снежня 2003
  5. Бранка Дамянац (сербская) 3 снежня 2003 - 8 снежня 2004
  6. Мірсад Джапо (басняк) 8 снежня 2004 - 12 лютага 2009
  7. Драган Паіч (серб.) 12 лютага 2009 - ?

Вядомыя асобы[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі