Бідх’я Дэві Бхандары

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Бідх’я Дэві Бхандары
непальск.: विद्यादेवी भण्डारी
прэзідэнт Непала
29 кастрычніка 2015 — 12 сакавіка 2023
Папярэднік Рам Баран Ядаў

Нараджэнне 19 чэрвеня 1961(1961-06-19)[1] (62 гады)
Муж Мадан Бхандары[d]
Веравызнанне індуізм
Партыя
Адукацыя
Навуковая ступень бакалаўр
Сайт presidentofnepal.gov.np
Лагатып Вікісховішча Медыяфайлы на Вікісховішчы

Бідх’я Дэві Бхандары (непальск.: विद्यादेवी भण्डारी; нар. 19 чэрвеня 1961, Манэ Бханджыянг, Бхаджпур, Непал) — непальскі дзяржаўны дзеяч, член Камуністычнай партыі Непала, міністр па пытаннях навакольнага асяроддзя і народанасельніцтва Непала з 25 сакавіка па 5 кастрычніка 1997 года, міністр абароны Непала з 25 мая 2009 года па 6 лютага 2011 года, прэзідэнт Непала з 29 кастрычніка 2015 года.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Раннія гады[правіць | правіць зыходнік]

Бідх’я Дэві нарадзілася 19 чэрвеня 1961 года ў вёсцы Амботэ Манэ Бханджыянг ў Бхаджпуры ў Непале[2]. Яна была родам з фермерскай сям’і брахманаў Мітхілы і Рам Бахадура Панда. Бацька працаваў дырэктарам сярэдняй школы, дзед Цілак Бахадур Панда быў сацыяльным работнікам і старшынём сельскай грамады ў Панчаяцкі перыяд[2]. У сям’і ў Бхандары былі сястра і тры браты, адзін з якіх — Г’янендра Бахадур Каркі — стаў бачным членам Непальскага кангрэса.

Адукацыя і пачатак палітычнай дзейнасці[правіць | правіць зыходнік]

У той час як дзяўчаты яе пакалення не мелі магчымасці вучыцца, Бідх’я Дэві па патрабаванні дзеда паступіла ў пачатковую школу Бехерэшвара, а затым у сярэднюю прафесійную школу Бібх’ёдаі, якую скончыла з атэстатам у 1979 годзе. Падчас вучобы ў сёмым класе школе яна даведалася пра палітыку з размоў дзеда і дзядзькі Ханендры Пандэя, актывіста Саюза студэнтаў Непала і Усенепальскага Нацыянальнага свабоднага студэнцкага саюза(ВНССС), якія абмяркоўвалі камуністычнае паўстанне супраць памешчыкаў і ўсіх відаў няроўнасці ў раёне Джхапа пад уплывам барацьбы наксалітаў у Усходняй Індыі і культурнай рэвалюцыі ў Кітаі[3]. Пасля гэтага Бідх’я Дэві пачала палітычную дзейнасць у левым асяроддзі[4][5], і ў восьмым класе ўступіла ў Каардынацыйны камітэт, утвораны пасля джхапальскага паўстання, стаўшы раздаваць лістоўкі, накіраваныя супраць памешчыкаў, хоць яе дзед лічыўся феадалам, але быў больш радыкальны за яе ў палітычным дачыненні[3].

У 1978 годзе Бхандары паступіла ў «Бхаджпур Кампус» на курс гуманітарных навук і ў той жа год у Катманду пачаліся паўстанні студэнтаў, якія распаўсюдзіліся па ўсёй краіне. Пасля гэтага, яна была паслана ў сталіцу, дзе стала членам УНССС, здзейсніла шэраг паездак у аддаленыя вёскі для сустрэчы з мясцовымі актывістамі, а потым абраная на пасаду старшыні яго камітэта ва Усходнім рэгіёне, якую займала з 1979 па 1987 год. У 1978 Годзе ўступіла ў бхаджпурскае аддзяленне Саюза моладзі Камуністычнай партыі Непала (марксісцка-ленінскай) (КПН (МЛ)), пераемніцы Каардынацыйнага камітэта. Скончыўшы са ступенню бакалаўра «Махендра Моранг Кампус» у Біратнагары, афіляваны з Трыбхуванскім універсітэтам у Катманду, яна была абрана скарбнікам ВНССС, а таксама стала ўдзельнічаць у дзейнасці гарадскога камітэта КПН (МЛ) і Усенепальскай жаночай асацыяцыі. У 1980 годзе годзе ўступіла ў члены КПН (МЛ)[5]. Не сутыкнуўшыся з дыскрымінацыяй па прыкмеце полу з-за свайго высокага паходжання[3], Бхандары стала актыўным змагаром за правы меншасцяў і жанчын ва ўмовах наяўнасці ў Непале традыцыйнага грамадства, калі жанчыны ў асноўным занятыя працай дома або на фермах.

Пасля ўсяго толькі двух сустрэч у 1979 і 1980 гадах, Бідх’я Дэві закахалася ў харызматычнага палітыка з іншай касты Мадана Кумара Бхандары, і ў 1982 годзе выйшла за яго замуж[3][4][6]. Узяўшы прозвішча мужа, яна стала добрай жонкай, ахвяраваўшы партыйнай працай дзеля сям’і[3][7], і нарадзіўшы дваіх дачок: Нішакусук (нар. 29 чэрвеня 1982) і Ушакіран (нар. 16 жніўня 1986)[8]. Пасля крушэння панчаяцкай сістэмы і аднаўлення шматпартыйнай дэмакратыі ў 1990 годзе, КПН (МЛ) і КПН (М) аб’ядналіся ў Камуністычную партыю (аб’яднаную марксісцка-ленінскую) (КПН (АМЛ)), старшынёй якой быў абраны Мадан Бхандары, які высунуў асноватворны партыйны прынцып «народнай шматпартыйнай дэмакратыі»[3][4][7]. Тады ж Бідх’я Дэві ўступіла ў КПН (АМЛ)[9]. Яна заўдавела ў 1993 годзе, калі Мадан загінуў у загадкавай аўтакатастрофе ў Дасдхунге (раён Чытван), якая магла быць інсцэніраваным забойствам[3][4][10][11], не дажыўшы да падзення манархіі ў Непале[6].

Кар’ера[правіць | правіць зыходнік]

У 1994 годзе, пасля смерці мужа і вызвалення месца ў парламенце ад выбарчай акругі Катманду-1, Бхандары скарысталася яго палітычным капіталам і ўпершыню перамагла на выбарах, набраўшы больш галасоў чым былы прэм’ер-міністр і прэзідэнт Непальскага кангрэса Крышна Прасад Бхатараі, аднак прабыла членам ніжняй палаты толькі год[5][7][8][9][12]. З 1993 года яна была старшынёй жаночага крыла Усеагульнай Федэрацыі непальскіх прафсаюзаў[5], а ў 1998 годзе на 6-м з’ездзе КПН (АМЛ) стала членам яе Цэнтральнага Камітэта[4]. Прабыўшы прэзідэнтам аддзяленняў у Біратнагары, раёне Моранг і зоне Касі у тым жа годзе была абраная прэзідэнтам Усенепальскай жаночай асацыяцыі[3]. У 1999 годзе яна была зноў абраная ў парламент ад акругі Катманду-2, перамогшы былога спікера Палаты прадстаўнікоў і лідара непальскага кангрэса Даманата Дхунгану[4][5][7].

З 25 сакавіка па 5 кастрычніка 1997 займала пасаду міністра па пытаннях навакольнага асяроддзя і народанасельніцтва і была адзінай жанчынай у кааліцыёным ўрадзе Лакендры Бахадура Чанда, які пратрымаўся сем месяцаў[3][4][9][13].

У 2003 годзе пераабраная у члены ЦК КПН (АМЛ)[9]. У 2006 годзе прыняла ўдзел у мностве дэманстрацый супраць праўлення кароль Г’янендры, якія прывялі да канца яго аўтарытарнага праўлення, скасавання 240-гадовай манархіі і аднаўлення канстытуцыйнай дэмакратыі[10][14]. У тым жа годзе яна стала членам часовага парламента[4]. У той жа год пры падтрымцы некалькіх жанчын-дэпутатаў быў прыняты пададзены Бхандары законапраект, згодна з якім, жанчыны ўпершыню ў гісторыі Непала атрымалі квоту ў памеры 33 % месцаў у парламенце, права на спадчыну маёмасці сваіх бацькоў і права атрымання ў спадчыну дзіцем Грамадзянства маці[3][7]. У 2008 годзе Непал стаў Рэспублікай, прэзідэнтам якой быў абраны Рам Баран Ядаў[6], у той час як Бхандары прайграла выбары на месца ва Устаноўчы сход ад акругі Катманду-4, саступіўшы кандыдату непальскага кангрэса Супрабхе Гімірэ[4][5]. У 2009 годзе на 8-м з’ездзе КПН (АМЛ) яна была абраная адным з трох віцэ-старшыняў партыі[4][9].

З 25 мая 2009 года па 6 лютага 2011 Годзе займала пасаду міністра абароны ва ўрадзе Мадхава Кумара Непала[4][5]. У гэты перыяд яна ўступіла ў канфлікт з прэм’ер-міністрам ад уласнай партыі, выступіўшы супраць уключэння 6,500 камбатантаў-мааістаў у склад узброеных сіл Непала[15][16]. Пасля гэтага, выступала супраць урада Аб’яднанай Камуністычнай партыі (мааісцкай) (АКПН (М)) прэм’ер-міністра Бабурама Бхатараі[17], а таксама спробаў падзяліць людзей па этнічным і геаграфічным лініях ў імя федэралізму[18].

У 2013 годзе выбралася ва Устаноўчы сход па сістэме прапарцыянальнага прадстаўніцтва[4][5]. У 2014 годзе на 9-м з’ездзе КПН (АМЛ) была пераабраная яе віцэ-старшынёй, а старшынёй стаў яе блізкі паплечнік Кхадга Прасад Шарма Олі[4][5].

Пасада прэзідэнта Непала[правіць | правіць зыходнік]

Пасля сямігадовай працы і прыняцця новай канстытуцыі 20 верасня 2015 года, якая зрабіла Непал свецкай рэспублікай і ў якой дзякуючы намаганням Бхандары былі замацаваны палажэнні пра забеспячэнне правоў жанчын, а таксама аб тым, што адну трэць месцаў у парламенце, а таксама пасады прэзідэнта або віцэ-прэзідэнта павінны займаць жанчыны, былі прызначаныя новыя выбары[10][11][19]. 11 кастрычніка Кхадга Прасад Шарма Олі быў абраны на пасаду Прэм’ер-міністра Непала і сфармаваў кааліцыйны ўрад[20][21], а 16 кастрычніка на пасаду старшыні парламента Непала была абраная Ансары Гхарці Магар, якая стала першай жанчынай на гэтай пасадзе[22][23].

26 кастрычніка на сустрэчы Пастаяннага камітэта КПН (АМЛ) у Балуватары, Бхандары была вылучана ў кандыдаты ў прэзідэнты Непала пры падтрымцы 14 іншых парламенцкіх партый, уключаючы партнёраў па кааліцыі АКПН (М) і нацыянальную дэмакратычную партыю[8][24][25][26]. У 5 гадзін раніцы 29 кастрычніка старшыня парламента Ансары Гхарці Магар абвясціла пра абранне Бхандары на пасаду Прэзідэнта Непала шляхам тайнага галасавання, якое прайшло з 11 гадзін раніцы 28 кастрычніка да 2 гадзін ночы 29 кастрычніка. На пасяджэнні з 597 заканадаўцаў 601-мясцовага парламента прысутнічала 549 дэпутатаў, 48 адсутнічалі, а 8 бюлетэняў былі прызнаныя несапраўднымі. За Бхандары прагаласавала 327 дэпутатаў, што на 28 пунктаў больш за парог абрання велічынёй у 299 галасоў, у выніку чаго яна перамагла Кул Бахадур Гурунга з непальскага кангрэса 214 галасамі[5][12][24][25][27][28][29].

Пасля гэтага, ля аддзялення партыі ў вёсцы Манэ Бханджыянг сабраліся мясцовыя жыхары з запаленымі свечкамі для таго, каб адсвяткаваць абранне Бхандары[2], а сама яна ў той жа час добраахвотна падала ў адстаўку з пасады члена парламента і з пасады віцэ-старшыні Партыі, падзякаваўшы ўсім за падтрымку і адзначыўшы, што «я была абраная першым прэзідэнтам-жанчынай як у інклюзіўным, так і ў прапарцыйным прынцыпах, і мы рэалізавалі канстытуцыю»[28][30][31]. З абраннем яе павіншавалі Пасол Індыі Ранджыт Рай[32] і пасол Кітая Ву Чунтай[33], а таксама прэс-сакратар Савета нацыянальнай бяспекі ЗША Нэд Прайс[34]. Віншаванні прыйшлі ад Прэзідэнта Індыі Пранаба Мукерджы[35], старшыні КНР Сі Цзіньпіна[36], прэзідэнта Мальдываў Абдулы Яміна[37], Прэзідэнта Беларусі Аляксандра Лукашэнкі[38]. Прэм’ер-міністр Кхадга Прасад Шарма Олі сказаў, што абранне Бхандары стала доказам важнасці ролі жанчын у палітыцы, старшыня АКПН (М) Пушпа Камал Дахал як сябра ўрадавай кааліцыі адзначыў важнасць моманту ў рамках павагі канстытуцыяй правоў усіх суполінасцей, а прэзідэнт непальскага кангрэса Сушыл Каірала назваў выбары праявай дэмакратычнага працэсу[12].

29 кастрычніка Бхіндары была прыведзена да прэзідэнцкай прысягі Вярхоўным суддзёй Каляном Шрэстхай ў рэзідэнцыі «Пашыта Нівас» у Катманду[39][40]. Пасля гэтага ў суправаджэнні ганаровай варты і пры ўдзеле прэм’ер-міністра Кхадгі Прасада Шармы Олі, віцэ-прэзідэнт Пармананда Джа і спікера парламента Ансары Гхарці адбылася цырымонія перадачы паўнамоцтваў і развітання з адыходзячым прэзідэнтам Рам Баран Ядава, якая скончылася 21-зарадным гарматным салютам Арміі Непала[41][42]. Такім чынам, ва ўзросце 54 гадоў Бхандары стала другім прэзідэнтам і вярхоўным галоўнакамандуючым, а таксама першай жанчынай, якая заняла гэтыя пасады[10][11][27], пры тым, што прэзідэнт з’яўляецца цырыманіяльнай пасадай, а прэм’ер-міністр — лідарам нацыі[43]. 31 кастрычніка 2015 года другім віцэ-прэзідэнтам быў абраны Нанда Кішор Пун[44].

Асабістае жыццё[правіць | правіць зыходнік]

Мае свой дом у Нью-Банешворы ў Катманду[41].

Зноскі

  1. Bidya Devi Bhandari // Brockhaus Enzyklopädie Праверана 9 кастрычніка 2017.
  2. а б в Bhojpur locals celebrate election of their daughter to post of President. The Himalayan Times (28 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 29 кастрычніка 2015. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  3. а б в г д е ё ж з і Bidhya Bhandari. Profile. Women of Nepal. Архівавана з першакрыніцы 24 лютага 2014. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  4. а б в г д е ё ж з і к л м Who is Bidya Devi Bhandari?. The Himalayan Times (28 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 5 снежня 2015. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  5. а б в г д е ё ж з і Bidya Devi Bhandari elected first woman President of Nepal. The Kathmandu Post (28 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 25 снежня 2018. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  6. а б в Bidhya Devi Bhandari: Meet Nepal's first woman president. International Business Times (29 кастрычніка). Архівавана з першакрыніцы 30 кастрычніка 2015. Праверана 30 кастрычніка 2015.
  7. а б в г д The first woman President. Nepali Times (28 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 29 кастрычніка 2015. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  8. а б в First female president of Nepal. One Click Nepal (26 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 30 кастрычніка 2015. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  9. а б в г д Cablegate: Nepal's Cabinet Ministers - Biographic Information. Scoop (28 июля 2009). Архівавана з першакрыніцы 22 снежня 2015. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  10. а б в г Nepal gets first woman President. The Hindu (28 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 27 лютага 2020. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  11. а б в Bidhya Devi Bhandari elected Nepal's first female president. BBC News (29 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 2 кастрычніка 2019. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  12. а б в Bhandari first woman president of Nepal. The Himalayan Times (29 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 5 снежня 2015. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  13. Cabinet Expansion. The Rising Nepal (25 марта 1997). Праверана 30 кастрычніка 2015.
  14. Bidhya Devi Bhandari: Communist activist elected Nepal’s first female President. The Independent (29 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 25 лютага 2017. Праверана 30 кастрычніка 2015.
  15. Enemies within. Nepali Times (22 января 2010). Архівавана з першакрыніцы 17 лістапада 2015. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  16. Oli’s rank upgrade boon for party: Bhandari. The Kathmandu Post (31 декабря 2011). Архівавана з першакрыніцы 21 лістапада 2015. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  17. NC, UML in opposition is a bad sign: Bhandari. The Kathmandu Post (25 кастрычніка 2011). Архівавана з першакрыніцы 22 снежня 2015. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  18. Govt will fall in 2-3 weeks: Bhandari. The Kathmandu Post (26 августа 2013). Архівавана з першакрыніцы 22 снежня 2015. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  19. Nepalese parliament elects first female president. The Guardian (29 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 4 мая 2017. Праверана 30 кастрычніка 2015.
  20. KP Sharma Oli is Nepal’s new Prime Minister. The Himalayan Times (11 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 7 лютага 2016. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  21. CPN-UML chairman elected as 38th prime minister of Nepal. Синьхуа (11 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 15 кастрычніка 2015. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  22. Onsari Gharti Magar elected first woman Speaker. The Kathmandu Post (16 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 17 кастрычніка 2015. Праверана 30 кастрычніка 2015.
  23. Onsari first woman Speaker in Nepal’s history. The Himalayan Times (16 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 2 снежня 2015. Праверана 30 кастрычніка 2015.
  24. а б Nepal gets first female head of state(недаступная спасылка). Setopati (28 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 30 кастрычніка 2015. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  25. а б Bidhya Bhandari becomes the 1st female President of Nepal(недаступная спасылка). The State Daily (28 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 28 кастрычніка 2015. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  26. Who is Bidya Devi Bhandari? What are the 10 things you need to know about her?. India Today (28 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 12 снежня 2017. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  27. а б Bidya Devi Bhandari elected first female President of Nepal. The Himalayan Times (28 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 29 кастрычніка 2015. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  28. а б Bhandari is Nepal’s 1st female president. The Jakarta Post (29 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 30 кастрычніка 2015. Праверана 30 кастрычніка 2015.
  29. Президентом Непала стала коммунистка. КПРФ (28 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 1 лістапада 2015. Праверана 4 лістапада 2015.
  30. President Bhandari quits all responsibilities of UML, Parliament. The Himalayan Times (29 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 5 снежня 2015. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  31. Newly elected Prez Bhandari releases herself of party duties. The Kathmandu Post (29 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 29 кастрычніка 2015. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  32. Indian envoy Rae congratulates Nepal’s new Prez Bidya Devi Bhandari. The Himalayan Times (29 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 4 верасня 2019. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  33. China greets Bhandari. The Himalayan Times (29 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 5 снежня 2015. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  34. Statement by NSC Spokesperson Ned Price on the Election of A New Government in Nepal. Белый дом (28 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 31 кастрычніка 2015. Праверана 4 лістапада 2015.
  35. President of India congratulates Ms. Bidhya Devi Bhandari on her election as President of Nepal. Президент Индии (29 кастрычніка 2015). Праверана 4 лістапада 2015.
  36. Xi Jinping Sends Message Congratulating Bidhya Devi Bhandari on Assuming Office as New President of Nepal. Министерство иностранных дел Китайской Народной Республики (2 лістапада 2015). Архівавана з першакрыніцы 27 лютага 2016. Праверана 4 лістапада 2015.
  37. President Yameen congratulates President-elect of Nepal(недаступная спасылка). Президент Мальдив (29 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 31 кастрычніка 2015. Праверана 4 лістапада 2015.
  38. Александр Лукашенко поздравил Бидхью Деви Бхандари с избранием на должность Президента Непала. Президент Белоруссии (2 лістапада 2015). Архівавана з першакрыніцы 10 ліпеня 2018. Праверана 4 лістапада 2015.
  39. Bhandari sworn in as first woman president. The Kathmandu Post (29 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 29 кастрычніка 2015. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  40. Nepal's first female president sworn in. Синьхуа (29 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 2 лістапада 2015. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  41. а б President Bhandari to shift to Sheetal Niwas today. The Himalayan Times (29 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 5 снежня 2015. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  42. New President Bhandari takes oath of office and secrecy(недаступная спасылка). DC Nepal (29 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 6 лютага 2016. Праверана 29 кастрычніка 2015.
  43. Bidhya Devi Bhandari elected Nepal's first female president. Special Broadcasting Service[en] (30 кастрычніка 2015). Архівавана з першакрыніцы 30 кастрычніка 2015. Праверана 30 кастрычніка 2015.
  44. Nanda Bahadur Pun elected Vice-President of Nepal. The Himalayan Times. Архівавана з першакрыніцы 9 студзеня 2016. Праверана 1 лістапада 2015.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]