Галеаца Чыяна

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Галеаца Чыяна
італ.: Galeazzo Ciano
Galeazzo Ciano01.jpg

minister of Foreign Affairs of the Kingdom of Italy[d]
11 чэрвеня 1936 — 6 лютага 1943
Папярэднік Беніта Мусаліні
Пераемнік Беніта Мусаліні
Undersecretary of State of the Council of Ministers of the Kingdom of Italy[d]
6 верасня 1934 — 26 чэрвеня 1935
minister of Popular Culture of the Kingdom of Italy[d]
26 чэрвеня 1935 — 11 чэрвеня 1936
Пераемнік Dino Alfieri[d]
national councillor to the Chamber of Fasci and Corporations[d]
23 сакавіка 1939 — 2 жніўня 1943

Нараджэнне 18 сакавіка 1903(1903-03-18)[1][2][…]
Смерць 11 студзеня 1944(1944-01-11)[4][1][…] (40 гадоў)
Імя пры нараджэнні італ.: Gian Galeazzo Ciano
Бацька Costanzo Ciano[d]
Жонка Edda Mussolini[d]
Партыя
Член у
Навуковая ступень laurea[d][5]
Дзейнасць дыпламат, палітык, юрыст, аўтар дзённіка
Аўтограф Galeazzo Ciano Signatur.jpg
Бітвы
Узнагароды
ордэн Белага арла Knight Grand Cross in the Order of the Holy Sepulchre Knight Grand Cross of the Order of Saints Maurice and Lazarus knight of the Order of Saints Maurice and Lazarus срэбны медаль «За ваенную адвагу» Knight Grand Cross of the Order of Pius IX‎ ордэн Залатой шпоры Collar of the Order of Isabella the Catholic‎ Knight Grand Cross of the Order of Saint Stephen of Hungary Knight grand cross of the order of the crown of Italy Order of the Most Holy Annunciation Order of the German Eagle Мальтыйскі ордэн
Commons-logo.svg Галеаца Чыяна на Вікісховішчы

Джан Галеаца Чыяна (італ.: Gian Galeazzo Ciano, граф Картэлаца і Букары; 18 сакавіка 1903, Ліворна — 11 студзеня 1944) — італьянскі палітык і дыпламат перыяду фашызму, зяць Мусаліні, граф.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Атрымаўшы юрыдычную адукацыю, служыў аташэ ў Рыа-дэ-Жанейра, дзе пазнаёміўся і ў 1930 годзе абвянчаўся з дачкой Мусаліні Эдай. Вярнуўшыся праз некалькі гадоў у Італію, атрымаў пасаду міністра прэсы і прапаганды. Прыняў удзел у эфіопскай кампаніі на пасадзе камандзіра эскадрыллі бамбардзіроўшчыкаў. У 1936 годзе вярнуўся ў Італію, услаўлены ў друку як «герой», і прызначаны на пасаду міністра замежных спраў (да яго гэту пасаду займаў сам Мусаліні, аднак фактычна знешнюю палітыку вызначаў умераны дыпламат Сувіч, чые высілкі па наладжванні адносін з Францыяй і Англіяй былі зведзены на нішто эфіопскай кампаніяй). На гэтай пасадзе Чыяна арганізаваў продаж сакрэтных шыфраў Італіі іншым краінам (па сцвярджэнні прафесара Эміля Дрэйцэра «зяць Мусаліні ніякага стаўлення да продажу італьянскіх дыпламатычных шыфраў не меў»[6].)

Па меры збліжэння Мусаліні з нацысцкай Германіяй Чыяна ўсё больш расчароўваецца ў яго палітыцы. З 1943 года вядзе актыўную дзейнасць па выхадзе Італіі з вайны, у выніку чаго страчвае пасаду міністра замежных спраў і прызначаецца паслом у Ватыкане. 24 ліпеня 1943 года на Вялікім фашысцкім савеце падтрымаў рэзалюцыю аб зняцці Мусаліні ад пасады.

Новы ўрад маршала Бадолья адмовіўся ад паслуг Чыяна, і апошні разам з сям'ёй бег у Германію. Гэта было сур'ёзнай памылкай, паколькі немцы не забыліся пра яго дзейнасць па разрыву саюза з Германіяй. Чыяна быў схоплены і выдадзены ўладам «Італьянскай сацыяльнай рэспублікі». Пад ціскам Гітлера і пры поўнай абыякавасці Мусаліні быў прысуджаны да смяротнага пакарання смерцю і расстраляны байцамі Чорных Брыгад.

Жонка Чыяна, Эда, захавала яго дзённікі 1939—1943 гг, дзе даволі падрабязна апісаны вядучыя палітычныя фігуры фашысцкай Італіі і нацысцкай Германіі. Дзённік упершыню апублікаваны ў Нью-Ёрку (1946, у скарачэнні), а цалкам — толькі ў 2002 годзе.

След у мастацтве[правіць | правіць зыходнік]

Адлюстраваны ў шэрагу фільмаў, у тым ліку «Мусаліні і я» (1985), дзе яго ролю выканаў Энтані Хопкінс.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: платформа адкрытых дадзеных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.
  2. 2,0 2,1 Galeazzo Ciano // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. Galeazzo Ciano Conte di Cortellazzo // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. 4,0 4,1 4,2 Чиано Галеаццо // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
  5. https://storia.camera.it/deputato/galeazzo-ciano-19030318 Праверана 29 красавіка 2019.
  6. Ещё раз о судьбе Дмитрия Быстролетова

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Чиано Галеаццо, Дневник фашиста. 1939—1943. М.: Издательство «Плацъ», Серия «Первоисточники новейшей истории», 2010, 676 с. ISBN 978-5-903514-02-1
  • Galeazzo Ciano, Diary 1937—1943, Preface by Renzo De Felice (Professor of History University of Rome) and original introduction by Sumner Welles (U.S. Under Secretary of State 1937—1943), translated by Robert L. Miller (Enigma Books, 2002), ISBN 1-929631-02-2
  • The Ciano Diaries 1939—1943: The Complete, Unabridged Diaries of Count Galeazzo Ciano, Italian Minister of Foreign Affairs, 1936—1943 (2000) ISBN 1-931313-74-1
  • Ciano’s diplomatic papers: being a record of nearly 200 conversations held during the years 1936-42 with Hitler, Mussolini, Franco; together with important memoranda, letters, telegrams etc / edited by Malcolm Muggeridge; translated by Stuart Hood, London: Odhams Press, (1948)
  • Giordano Bruno Guerri — Un amore fascista. Benito, Edda e Galeazzo. (Mondadori, 2005) ISBN 88-04-53467-2
  • Ray Moseley — Mussolini’s Shadow: The Double Life of Count Galeazzo Ciano, (Yale University Press, 1999) ISBN 0-300-07917-6
  • R.J.B. Bosworth — Mussolini (Hodder Arnold, 2002) ISBN 0-340-73144-3
  • Michael Salter and Lorie Charlesworth — «Ribbentrop and the Ciano Diaries at the Nuremberg Trial» in Journal of International Criminal Justice 2006 4(1):103-127 doi:10.1093/jicj/mqi095
  • Fabrizio Ciano — Quando il nonno fece fucilare papà («When Grandpa had Daddy Shot»). Milano: Mondadori, 1991.