Перайсці да зместу

Гарадок (Беластоцкі павет)

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Вёска
Гарадок
польск.: Gródek
Вуліца вёскі
Вуліца вёскі
53°05′43″ пн. ш. 23°40′08″ у. д.HGЯO
Краіна  Польшча
Ваяводства Падляскае
Павет Беластоцкі
Гміна Грудак
Гісторыя і геаграфія
Часавы пояс UTC+1, летам UTC+2
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Паштовы індэкс 16-040
Іншае
0029015
Паказаць/схаваць карты
Гарадок (Беластоцкі павет) (Польшча)
Гарадок (Беластоцкі павет)
Гарадок (Беластоцкі павет)
Гарадок (Беластоцкі павет) (Падляскае ваяводства)
Гарадок (Беластоцкі павет)
Гарадок (Беластоцкі павет)

Гарадо́к[1][2], часам Гру́дак[3] (польск.: Gródek) — вёска ў Польшчы, за 33 км на ўсход ад Беластока, на рацэ Супраслі. Уваходзіць у склад Беластоцкага павета Падляскага ваяводства, сядзіба вясковай гміны Грудак

Вялікае Княства Літоўскае

[правіць | правіць зыходнік]

Гарадок узнік у XV стагоддзі як замак Вялікага Княства Літоўскага, у Гарадзенскім павеце Троцкага ваяводства. Першы пісьмовы ўспамін пра Гарадок датуецца 1498 годам, калі Аляксандр Хадкевіч фундаваў тут манастыр. У 1500 годзе гэты манастыр быў перанесены вышэй па плыні ракі ў Супрасль.

У сярэдзіне XVI стагоддзя Гарадок стаў мястэчкам. У XVII—XVIII стагоддзях мястэчка знаходзілася ў валоданні Пацаў, Сапегаў, Радзівілаў.

Пад уладай Расійскай імперыі

[правіць | правіць зыходнік]

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Гарадок апынуўся ў складзе Прусіі, у Беластоцкім дэпартаменце. У 1807 годзе згодна з Тыльзіцкім мірным дагаворам паміж Расіяй і Францыяй, мястэчка апынулася ў Беластоцкім павеце Беластоцкай вобласці Расійскай імперыі.

У 1897 годзе афіцыйны статус Гарадка быў паніжаны да вёскі.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Гарадок абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР[4]. Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года Гарадок апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Беластоцкім ваяводстве.

З пачаткам Другой сусветнай вайны 15 верасня 1939 года Гарадок акупавалі войскі Трэцяга Рэйха, але праз тыдзень вёску перадалі СССР згодна з пактам Молатава-Рыбентропа. У лістападзе 1939 года Гарадок увайшоў у склад БССР, у Беластоцкую вобласць. З чэрвеня 1941 да верасня 1944 года вёска зноў знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. 16 жніўня 1945 года ўлады СССР перадалі Гарадок Польскай Народнай Рэспубліцы.

  • XIX стагоддзе: 1878 год — 1793 чал.[5];
  • XXI стагоддзе: 2011 год — 2599 чал.
  • Гарадоцкі цэнтр культуры (Gródecki Ośrodek Kultury)
  • Таварыства сяброў Гарадоцкай зямлі (Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Gródeckiej)
  • У Гарадку ладзіцца штогадовы фестываль беларускай альтэрнатыўнай і рок-музыкі «Басовішча». Іншыя культурныя падзеі: «Сяброўская бяседа», «Спатканні абрадавых калектываў» («Spotkania zespołów obrzędowych»), «Дні Гарадка» («Dni Gródka»).
  • Газета «Wiadomości Gródeckie — Haradockija Nawiny»
  • Замкавая гара
  • Касцёл Найсвяцейшага сэрцы Ісуса (1933—1936)
  • Могілкі: праваслаўныя, іўдзейскія
  • Царква могілкавая Покрыва Багародзіцы (1862; драўляны зруб)
  • Царква Раства Багародзіцы (1946—1947)

Страчаная спадчына

[правіць | правіць зыходнік]
  • Сінагогі
  • Царква

Вядомыя асобы

[правіць | правіць зыходнік]
  1. niva.bialystok.pl Гарадок. www.google.com. Праверана 28 студзеня 2026.
  2. Вялікі гістарычны атлас Беларусі : у 4 т. / Дзяржаўны камітэт па маёмасці Рэспублікі Беларусь, Рэспубліканскае унітарнае прадпрыемства «Белкартаграфія»; рэдкалегія: В. Л. Насевіч (галоўны рэдактар) [і інш.]. — Мінск: Белкартаграфія. — Т. 1 / [рэд. Л.У. Шклярэвіч]. — 244, [3] с., іл. с. — ISBN 978-985-508-060-3. С. 123.
  3. Вялікі гістарычны атлас Беларусі : у 4 т. / Дзяржаўны камітэт па маёмасці Рэспублікі Беларусь, Рэспубліканскае унітарнае прадпрыемства «Белкартаграфія»; рэдкалегія: В. Л. Насевіч (галоўны рэдактар) [і інш.]. — Мінск: Белкартаграфія. — Т. 2 / [складзены і падрыхтаваны да друку ў 2012 г. ; спецыяльны змест распрацавалі: Я. К. Анішчанка і інш.]. — 1 атлас (347, [4] с.) : каляр., карты, тэкст, іл., паказальнік с. — ISBN 978-985-508-245-4. С. 97.
  4. 150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі / Уклад. Іван Саверчанка, Зміцер Санько. — Вільня: Наша Будучыня, 2002.— 238 с. ISBN 9986-9229-6-1.
  5. Jelski A. Gródek (1) // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom II: Derenek — Gżack (польск.). — Warszawa, 1881. S. 817.