Гаспар-Гюстаў дэ Карыяліс

Гаспар-Гюстаў Карыяліс
Гаспар-Гюстаў Карыяліс
	Gaspard-Gustave de Coriolis
Дата нараджэння	22 мая 1792[…]
Месца нараджэння	Парыж, Kingdom of France[d];
Дата смерці	19 верасня 1843[…] (51 год)
Месца смерці	Парыж, Ліпеньская манархія;
Месца пахавання	могілкі Манпарнас;
Грамадзянства	Францыя;
Род дзейнасці	матэматык, фізік, інжынер, выкладчык універсітэта
Навуковая сфера	матэматыка, фізіка
Месца працы	Вышэйшая політэхнічная школа[d]; Нацыянальная школа мастоў і дарог[d]; Цэнтральная школа Парыжа[d]; Вышэйшая політэхнічная школа[d];
Альма-матар	Нацыянальная школа мастоў і дарог[d] (красавік 1811); Вышэйшая політэхнічная школа[d] (1810);
Вядомы як	сіла Карыяліса, ; тэарэма Карыяліса
Член у	Парыжскае філаматычнае таварыства[d] (); Французская акадэмія навук (); Турынская акадэмія навук[d] (); Акадэмія Станіслава[d] ();
Узнагароды	72 names on the Eiffel Tower[d]
	Медыяфайлы на Вікісховішчы

Гаспар-Гюстаў дэ Карыялі́с (фр.: Gaspard-Gustave de Coriolis; 21 мая 1792— 19 верасня 1843) — французскі матэматык, інжынер і навуковец. Больш за ўсё вядомы працай, прысвечанай вывучэнню эфекту Карыяліса. Таксама вядомы тэарэмай аб паскарэннях у абсалютным і адносным рухах, званай тэарэма Карыяліса.

Біяграфія

Скончыўшы Політэхнічную школу (1808), а затым (1812) Школу мастоў і дарог (фр.),ён некаторы час працаваў на будоўлях.

З 1816 года пачаў выкладаць у Політэхнічнай школе, дзе неўзабаве стаў прафесарам, а затым дырэктарам вучэбнай часткі школы. У 1829 годзе Гаспар-Гюстаў Карыяліс стаў прафесарам Школы мастацтваў (фр.).

28 студзеня 1836 года становіцца членам Парыжскай Акадэміі Навук.

Публікацыі

З яго твораў найбольш вядомыя:

«Calcul de l'effets des machines»,
«Traité de mécanique des corps solides»
«Théorie mathématique du jeu de billard»

Памяць

Спіс найвялікшых вучоных Францыі, змешчаны на першым паверсе Эйфелевай вежы;
Кратар на Месяцы
Канадскае навукова-даследчае судна (англ.)

Гл. таксама

Сіла Карыяліса
Параметр Карыяліса
Карыялісавы расходамеры

Зноскі

1 2 MacTutor History of Mathematics archive — 1995. Праверана 22 жніўня 2017.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473'></a>
1 2 Gaspard Gustave de Coriolis // Brockhaus Enzyklopädie — F.A. Brockhaus, 1796.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19446818'></a>
1 2 3 www.accademiadellescienze.it Праверана 1 снежня 2020.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107212659'></a>
1 2 3 4 MacTutor History of Mathematics archive — 1995.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473'></a>
↑ Find a Grave — 1996.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>
↑ La France savante / пад рэд. B. Delmas, R. Mathis — 2009.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q673718'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2926731'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q55740543'></a>
↑ Encyclopædia Universalis — Encyclopædia Britannica Inc., 1968.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2743906'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1340194'></a>
↑ https://philomathique.paris/
↑ https://www.academie-stanislas.org/wp-content/uploads/2023/02/coriolis.pdf

Літаратура

Карыяліс Гаспар-Гюстаў // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).
Кориолис // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

[_2df3bb5621425069-1] 1 2 MacTutor History of Mathematics archive — 1995. Праверана 22 жніўня 2017.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473'></a>

[_c114127a19b09be5-2] 1 2 Gaspard Gustave de Coriolis // Brockhaus Enzyklopädie — F.A. Brockhaus, 1796.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19446818'></a>

[_6e236b839d85ffe8-3] 1 2 3 www.accademiadellescienze.it Праверана 1 снежня 2020.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107212659'></a>

[_b06508188dbe9ca1-4] 1 2 3 4 MacTutor History of Mathematics archive — 1995.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473'></a>

[_5ea131302db0dd9c-5] Find a Grave — 1996.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>

[_2176df1185fdbe08-6] La France savante / пад рэд. B. Delmas, R. Mathis — 2009.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q673718'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2926731'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q55740543'></a>

[_721ce85a9d3cc67c-7] Encyclopædia Universalis — Encyclopædia Britannica Inc., 1968.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2743906'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1340194'></a>

[_6a735923b9800fa2-8] ttps://philomathique.paris/

[_04039402494ce162-9] ttps://www.academie-stanislas.org/wp-content/uploads/2023/02/coriolis.pdf

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]