Гематалогія

Гематало́гія (ад стар.-грэч.: αἷμα, αἷματος — «кроў» і λόγος -  «думка») — навука пра кроў і крывятворныя органы, іх будову, функцыі, хваробы, а таксама метады іх дыягностыкі, лячэння і прафілактыкі. Цесна звязана з анкалогіяй і трансфузіялогіяй.

Гісторыя

Як навука гематалогія сфарміравалася ў XVII стагоддзі. Сістэматычнае апісанне гематалагічных захворванняў пачалося ў XIX стагоддзі. У прыватнасці, нямецкія вучоныя Р. Вірхаў (1845) і Э. Нойман (1870) апісалі лейкозы, а англійскі ўрач Т. Адысан (1855) і нямецкі А. Бірмер (1872) вылучылі ў асобную клінічную форму злаякасную анемію.

У пачатку XX стагоддзя рускія вучоныя М. І. Арынкін, А. А. Максімаў і А. М. Крукаў распрацавалі унітарную тэорыю кроваўтварэння. У. М. Чарнігаўскі, М. А. Фёдараў і іншыя даказалі, што ў рэгуляцыі кроваўтварэння ўдзельнічаюць гумаральныя фактары (вітаміны, гармоны, мікраэлементы) і цэнтральная нервовая сістэма.

Гематалогія ў Беларусі

Даследаванні ў галіне гематалогіі на Беларусі пачаліся ў 1930-я гады. Сярод піянераў былі Г. Х. Даўгяла, Я. П. Іваноў, В. А. Лявонаў, С. М. Мялкіх, М. П. Паўлава, А. А. Ракіцянская, А. І. Свірноўскі і іншыя.

У сучаснай Беларусі праблемы гематалогіі даследуюцца ў РНПЦ гематалогіі і пералівання крыві, Беларускім інстытуце ўдасканалення ўрачоў і ў Рэспубліканскім дзіцячым анкагематалагічным цэнтры. За час існавання беларускай гематалагічнай школы былі распрацаваны класіфікацыі гемастазіяпатый і ДВС-сіндрому, прапанавана патагенетычная дыягностыка і тэрапія дысемінаванага ўнутрысасудзістага згусання крыві, вывучаны механізмы парушэнняў кроваўтварэння пры дзеянні радыяцыі. Створаны рэспубліканскі рэгістр гемапатый.

У краіне дзейнічае нацыянальная сістэма гематалагічнай службы, якая ўключае гематалагічныя кабінеты і аддзяленні, а таксама Цэнтр трансплантацыі касцявога мозгу.

Літаратура

• Гематалогія // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 5. — С. 147. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 5).