Дабрылава Евангелле

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Dobrilovo Gospel.jpg
Дабрылава Евангелле. 1164 год
ст.-рус.: Добрилово Евангелие
Матэрыял пергамен, чарніла
Памеры 24,5 × 19,7 см
Расійская дзяржаўная бібліятэка, Масква

Дабрылава Евангелле (руск.: Добрилово Евангелие) — старажытнарускі кірылічны ілюмінаваны рукапіс Евангелля-апракаса, створаны ў 1164 годзе. Адзін з нешматлікіх дакладна датаваных старажытнарускіх рукапісаў. Паводле запісу ў кнізе, яе перапісаў пісец Дабрыла (ст.-рус.: Добрило), адкуль і назва.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Рукапіс мае паўднёварускае паходжанне і мог быць напісаны ў Галіцка-Валынскім княстве. У XIX—XX пачатку стагоддзяў з'явіліся здагадкі аб наўгародскім паходжанні Евангелля, якія не лічацца пераканаўчымі[1].

На перадапошнім аркушы рукапісу пісцом пакінуты «выхадны» надпіс:

"

У год 6672 напісаны былі кнігі гэтыя месяца жніўня ў 6 дзень мною, грэшным рабом і дзяком Святых апосталаў Канстанцінам, а па-свецку Дабрылам, Сямёну папу Святога Іаана Прадцечы. А браты ж і айцы, калі ж дзе крыва, вы паправіўшы чытайце, а не кляніце. Як радуецца жаніх нявесце, так радуецца пісец, бачачы апошні ліст.

"

Ранняя гісторыя Дабрылава Евангелля і абставіны, пры якіх яно трапіла ў царскую бібліятэку, невядомыя.

У годзе 1572/1573, пра што быў зроблены запіс на другім аркушы рукапісу, з бібліятэкі цара Івана Грознага Евангелле было ўкладзена ў нейкую пустынь, названую ў імя архідыякана Стэфана. Гэту пустынь даследчыкі ідэнтыфікуюць з наступнымі манастырамі: Барысаглебскі-Стэфанаўскі на Кідзекшы, Стэфанаўскі на Лугу каля Пскова, Серадакаротны Стэфанаўскі манастыр у Ціхвінскім павеце ці Спаская Архідыяканская пустынь Ісадскага манастыра ў Ніжагародскай губерні[2].

У 1822 годзе Дабрылава Евангелле было набыта ў Гомелі калекцыянерам М. П. Румянцавым:

"

Я атрымаў поўнае Евангелле на пергамене ў два слупкі. На адным перадавым лісце сказана, што яно пры цары Іаане Васільевічу дана ўкладам у такую-та царкву; але само Евангелле, здаецца, больш старажытнае... Цаны яшчэ не назвалі, але я думаю, што яго набуду.

Пісьмо М. П. Румянцава К. Ф. Калайдовічу, 13 кастрычніка 1822 года
"

З заснаванага ім Румянцаўскага музея кніга затым паступіла ў Дзяржаўную бібліятэку СССР ім. В. І. Леніна (з 1992 года — Расійская дзяржаўная бібліятэка).

Характарыстыка[правіць | правіць зыходнік]

Рукапіс уяўляе сабой кодэкс на пергаменце, які складаецца з 270 лістоў памерам 24,5 × 19,7 см, тэкст напісаны ўставам у два слупкі.

Евангелле ўпрыгожана чатырма мініяцюрамі з выявай евангелістаў, змешчаных у інтэр'еры аднакупальных храмаў. Яны належаць да характэрнага для рускага мастацтва XII стагоддзя прымітыўна-пластычнага стылю[2]. На думку мастацтвазнаўцы В. С. Паповай, гэтыя мініяцюры «нясуць асаблівае хараство шырокага малюнка і свабоднага пісьма правінцыйнага майстра»[3]. Зыходзячы з надпісаў на мініяцюрах вынікае, што яны былі выкананы запрошаным майстрам, а не пісцом Дабрылам. Іншым майстрам таксама выкананы і кінаварныя загалоўкі.

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Тихомиров Н. Б. Каталог русских и славянских пергаменных рукописей XI—XII вв., хранящихся в ОР ГБЛ. Ч. 2: XII в. // Зап. ОР ГБЛ. М., 1965. Вып. 27. С. 124—125
  2. 2,0 2,1 2,2 Добрилово Евангелие: «Яко же радуется жених о невесте, тако радуется писец, видя последний лист» (руск.) . Российская государственная библиотека. Праверана 6 сакавіка 2016.
  3. Попова О. С. Византийские и древнерусские миниатюры. М., 2003. С. 266

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон:Старажытнарускія рукапісы