Джавана Гарцоні

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Джавана Гарцоні
Фатаграфія
Дата нараджэння: 1600[1][2][…]
Месца нараджэння:
Дата смерці: 1670[1][3][…]
Месца смерці:
Род дзейнасці: мастак, батанічны ілюстратар
Жанр: нацюрморт
Заступнікі: Медычы
Commons-logo.svg Працы на Вікісховішчы

Джавана Гарцоні (італ.: Giovanna Garzoni; 1600, Асколі-Пічэна — 1670, Рым) — італьянская мастачка эпохі барока.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзілася ў гарадку Асколі-Пічэна, рэгіён Марке. Дата нараджэння — 1600 год — выводзіцца з аўтографа на малюнку 1616 года, дзе пазначана, што аўтару 16 гадоў[5]. Бацькі Джаваны родам з Венецыі; сярод сям’і былі рамеснікі, ювеліры і мастакі[5][6]. Магчыма, першым настаўнікам дзяўчыны быў яе дзядзька П’етра Гайя (італ.: Pietro Gaia), які належаў да школы Джакама Пальма Малодшага[7]. У ранніх творах Джаваны адчуваецца ўплыў гэтага мастака.

У 1620-х гадах Джавана жыла ў Венецыі з братам Матэа і наведвала школу каліграфіі Джакама Роньі (італ.: Giacomo Rogni)[5]. У 1622 годзе выйшла замуж за венецыянскага мастака Тыберыа Цінеллі. Аднак шлюб працягваўся толькі год, магчыма, прычынай разводу паслужыў дадзены Джаванай зарок цноты[6][7].

У 1630 годзе Джавана разам з братам пераехала ў Неапаль, дзе працуе пад заступніцтвам Фернанда Афан дэ Рыбера і Энрикеса, трэцяга герцага дэ Алькала-дэ-лас-Гасулес[5]. Тым жа часам яна знаёміцца і пачынае ліставанне з калекцыянерам, мецэнатам і эрудытам Касіяна даль Паца, які дапамагае маладой мастачцы знайсці заказы ў Рыме, куды Джавана пераехала ў 1631 годзе.

Віктар Амадэй I, герцаг савойскі (мініяцюра), 1635
Крысціна Французская, герцагіня савойская, 1635

Аднак у Рыме мастачы была непрацяглы час, у 1632 годзе перасялілася ў Турын, па запрашэнні Крысціны Французскай, герцагіні савойскай[5]. Пры двары піша ў асноўным партрэты і мініяцюры, у тым ліку самай герцагіні і герцага Віктара Амадэя I. Захаваліся таксама сведчанні пра яе «піргаміны з выявамі кветак, садавіны і жывёл»[6]; да турынскага перыяду належыць найраннейшы з цяпер вядомых нацюрмортаў Гарцоні[5].

У 1637 годзе памірае герцаг, заступнік Джаваны, яна пакідае Турын. Пра жыццё Гарцоні ў 1637—1642 гадах вядома вельмі мала; думаюць, што ў тыя гады мастачка наведала Францыю, магчыма, і Англію[6][5]. Творы французскіх, англійскіх і галандскіх мастакоў, бачаныя ў падарожжы, уплылі на яе пазнейшы стыль.

У 1640-х гадах Джавана пераехала ва Фларэнцыю, дзе жыла да 1651 года. Тут яе заказчыкамі былі фларэнтыйскія арыстакраты, у тым ліку Медычы. Сярод яе твораў — партрэты, мініяцюры, карціны на міфалагічныя і біблейскія сюжэты, кампазіцыі з кветак і садавіны, батанічныя замалёўкі, а таксама копіі карцін вядомых мастакоў[6]. У Фларэнцыі Гарцоні пазнаёмілася з творчасцю Якопа Лігоццы[en], аўтара шматлікіх замалёвак флоры і фауны, зробленых на заказ Медычы, заступнікаў навукі. Напэўна, творы гэтага майстра натхнілі Гарцоні на стварэнне ўласных твораў падобнага стылю[8].

У 1651 годзе Гарцоні — ужо прызнаны мастак — пераехала ў Рым. У яе не было нястачы ні заказаў, ні грошай, адзін з біёграфаў сцвярджаў нават, што яна магла папрасіць за свае творы «кожную цану, якую пажадае»[8][9]. Напэўна, тым час яна стала членам рымскай гільдыі мастакоў, Акадэміі Святога Лукі, хоць не захавалася дакументаў, якія пацвярджаюць яе членства, вядома, што Гарцоні наведвала паседжанні Акадэміі[5].

Джавана Гарцоні памерла ў Рыме паміж 10 і 15 лютага 1670 года. Яшчэ ў 1666 годзе яна запісала ўсю сваю маёмасць Акадэміі св. Лукі, пры ўмове свайго пахавання ў яе царкве Святых Лукі і Марціны[en][6]. Умову выканалі, але надмагілле з’явілася толькі ў 1698 годзе.

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Нацюрморт з міскай лімонаў (тэмпера, піргамін), 1640
Кітайская ваза з цюльпанамі і іншымі кветкамі, каля 1641—1652

Джавана Гарцоні вядома, найперш, нацюрмортамі і батанічнымі замалёўкамі. Яна была адной з першых жанчын, працавалых у гэтым жанры[8]. Яе творы, створаныя пераважна гуашшу ці тэмперай на піргаміне, дзівяць дбайнай прапрацоўкай дэталяў і тонкасцю штрыха[8][7].

У 1650-х гадах Гарцоні выяўляе шматлікія вазы з кветкамі, дэманструючы выдатнае пачуццё кампазіцыі. Відавочна таксама, што мастачка добра знаёма з марфалогіяй кветк, усе яе творы вылучаюцца абсалютнай натуралістычнай дакладнасцю[5].

У 1660-я гады, на заказ Фердынанда II Медычы, Гарцоні стварае каля дваццаці мініяцюр, якія паказваюць блюды з садавінай і гароднінай. Нягледзячы на пэўную аднастайнасць шматкроць паўтаранага матыву, Гарцоні здолела разнастаіць свае творы, уносячы ў кампазіцыі дадатковыя элементы — кветкі, птушак, насякомых. Апроч гэтага, віртуознасць мастачкі выяўляецца ў майстэрскім ужыванні святлаценю і іншых эфектаў[5].

Характэрная рыса многіх работ Гарцоні — своеасаблівае спалучэнне батанічнай замалёўкі, для якой важная найперш дакладнасць і дэталёвасць малюнка, з уласна жывапіснымі прыёмамі[5][9]. Гэтым яе творчасць адрозніваецца ад натуралістычных замалёвак Лігоццы, з якім яе нярэдка параўноўваюць, але таксама і ад большасці мастакоў — аўтараў нацюрмортаў, для якіх навуковая дакладнасць намаляваных аб’ектаў была другаснай.

Галерэя[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Міжнародны ідэнтыфікатар стандартных найменняў Праверана 13 кастрычніка 2015.
  2. Giovanna Garzoni — 2008.
  3. 3,0 3,1 Giovanna Garzoni
  4. Giovanna ° Garzoni
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 Treccani
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Trkulja, 2008
  7. 7,0 7,1 7,2 Enciclopedia delle donne
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Getty Museum
  9. 9,0 9,1 CLARA

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Silvia Meloni Trkulja. Giovanna Garzoni e «il grande teatro della natura» // Giovanna Garzoni. Nature morte. — Milano: L’ippocampo, 2008. — ISBN 978-88-95363-33-2.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]