Дзмітрый Васільевіч Цыганкін

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Дзмітрый Васільевіч Цыганкін
Дата нараджэння 22 кастрычніка 1925(1925-10-22) (93 гады)
Месца нараджэння с. Макшалей, Чамзінскі раён, Рэспубліка Мардовія
Грамадзянства
Род дзейнасці вучоны
Навуковая сфера фіна-ўгразнаўства
Месца працы Мардоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. П. Агарова
Навуковая ступень доктар філалагічных навук
Навуковае званне прафесар
Альма-матар Мардоўскі педагагічны інстытут імя А. І. Паляжаева
Узнагароды і прэміі

Дзмітрый Васільевіч Цыганкін (эрз.: руск.: Дмитрий Васильевич Цыганкин; нар. 22 кастрычніка 1925, с. Макшалей, Чамзінскі раён, Рэспубліка Мардовія) — савецкі і расійскі філолаг, фіна-ўгразнавец. Доктар філалагічных навук (1978), прафесар (1979), Заслужаны дзеяч навукі Расійскай Федэрацыі (1997).

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Дзмітрый Цыганкін нарадзіўся 22 кастрычніка 1925 года ў сяле Макшалей Макшалейскай воласці Саранскага павета Пензенскай губерні (цяпер — Чамзінскі раён Рэспублікі Мардовія)[1]. Па нацыянальнасці мардвін (эрзя)[2]. Скончыў 7 класаў Макшалейскай сярэдняй школы, дзе выкладанне вялося на эрзянскай мове. Затым вучыўся ў Большамарэсьеўскай сярэдняй школе, у якой выкладанне вялося на рускай мове[3].

У 1943 годзе сышоў на фронт. Браў удзел у вызваленні Оршы, Мінска, Барысава, Віцебска[3]. Пасля заканчэння вайны працягнуў службу ў арміі[1].

У 1950 годзе дэмабілізаваўся і паступіў на гісторыка-філалагічны факультэт Мардоўскага педагагічнага інстытута імя А. І. Паляжаева. У 1954 годзе скончыў інстытут, атрымаўшы спецыяльнасць «Настаўнік рускай мовы і літаратуры, мардоўскай мовы і літаратуры». Працягнуў навучанне ў аспірантуры. У 1958 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Шугураўскі дыялект эрзя-мардоўскай мовы». Выкладаў у Мардоўскім педінстытуце імя А. І. Паляжаева. У 1962 годзе атрымаў званне дацэнта[1]. У 1962—1972 гадах — прарэктар па навучальнай і навуковай працы МДПІ імі А. І. Паляжаева[2], у 1972—1980 гадах — загадчык кафедрай мардоўскіх моў і літаратуры[1]. Чытаў курсы «Гісторыя эрзянскай мовы», «Дыялекталогія эрзянскай мовы», спецкурсы «Анамастыка», «Параўнальная марфалогія фіна-ўгорскіх моў». У 1978 годзе абараніў доктарскую дысертацыю па тэме «Марфалогія назоўнікаў (словазмяненне і словаўтварэнне) у эрзянскіх дыялектах». У 1979 годзе быў зацверджаны ў навуковым званні прафесара[1]. У 1980—1987 гадах — дэкан філалагічнага факультэта МДПІ імя А. І. Паляжаева[2]. З 1991 года — загадчык кафедры эрзянскай мовы[1].

Аўтар звыш 200 навуковых прац: артыкулаў, манаграфій, слоўнікаў, падручнікаў, навучальных дапаможнікаў, праграм для ВНУ і школ[4]. У сферу яго навуковых інтарэсаў уваходзіць фанетыка, лексіка, марфалогія, сінтаксіс, словаўтварэнне, дыялекталогія, тапаніміка і гісторыя мардоўскіх моў[2].

Узнагароды і прэміі[правіць | правіць зыходнік]

Публікацыі[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Биография. Сайт Дмитрия Цыганкина. Праверана 24 сакавіка 2017.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 Цыганкин Дмитрий Васильевич. Мордовский государственный университет имени Н. П. Огарёва. Праверана 23 сакавіка 2017.
  3. 3,0 3,1 Валерий Петрухин Выдающемуся финно-угроведу, известному ученому-языковеду Дмитрию Васильевичу Цыганкину — 90 лет!. «Финно-угорская газета» (30 кастрычніка 2015). Праверана 24 сакавіка 2017.
  4. 4,0 4,1 4,2 Г. С. Самаркина С юбилеем Дмитрий Васильевич!. REGRUSNEWS (20 кастрычніка 2015). Праверана 24 сакавіка 2017.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Жизнь в науке профессора Д. В. Цыганкина : финно-угорское языкознание / Г. С. Цыганкин. — Саранск : Мордовский гос. педагогический институт, 2011. — 249 с.
  • Дмитрий Цыганкин Путь звукометриста по траншеям смерти. ainros.ru. Праверана 24 сакавіка 2017.
Wiki letter w.svg На гэты артыкул не спасылаюцца іншыя артыкулы Вікіпедыі,
калі ласка, карыстайцеся падказкай і пастаўце спасылкі ў адпаведнасці з прынятымі рэкамендацыямі.