Клімент Охрыдскі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Клімент Охрыдскі
Climent of Ohrid.jpg
Дата нараджэння

каля 840

Месца нараджэння
Дата смерці

27 ліпеня 916

Месца смерці
Шануецца:

у Праваслаўных цэрквах

У ліку:

роўнаапостальных

Дзень памяці:

27 ліпеня і 25 лістапада (па юліянскім календары)

Заступнік:

Охрыд

Атрыбуты:

Глаголіца, кірыліца

Працы:

Хвалебныя словы

Клімент Охрыдскі (ст.-слав: Климєнтъ Охрїдьскъ, грэч.: Κλήμης Αχρίδαςкаля 830 — 27 ліпеня 916) — македонскi і агульнаславянскі асветнік, святы, жыў у горадзе Охрыд у Першым Балгарскім царстве (цяпер на тэрыторыі Македоніі). Клімент, адзін з вучняў Св. Кірыла і Мяфодзія, у Балгарыі і Македоніі пачыіаецца сярод святых «сямілічбеннікаў», да якіх адносяць святых Кірыла і Мефодыя і іх вучняў — Саву, Гаразда, Ангеларыя, Клімента, і Навума. У гонар «сямілічбеннікаў» у Балгарыі асвечаны шматлікія храмы.

Жыццяапісанне[правіць | правіць зыходнік]

Паходзіў з населенай славянамі тэрыторыі Македоніі. Разам са сваімі настаўнікамі ўдзельнічаў у місіях да хазараў і ў Вялікую Маравію. Пасля смерці св. Мяфодзія і выгнання Сватаплукам яго паслядоўнікаў, адыходзіць разам з астатнімі вучнямі з Вялікай Маравіі на кароткі час у Бялград да балгарскага васала князя Радзіслава, які іх праз некаторы час з іншымі вучнямі Кірыла і Мяфодзія (напр., св. Навумам) адсылае ў тагачасную балгарскую сталіцу Пліску, дзе яны стварылі слаўную Плісацка-прэслаўскую кніжную школу. У хуткім часе балгарскі ўладар паслаў Клімента ў Македонію распаўсюджваць славянскую літургію і падараваў яму палацы ў Дэвалі (Албанія) і Охрыдзе (Рэспубліка Македонія). Тут Св. Клімент заснаваў кніжную школу і ў 893 годзе быў прызначаны епіскапам.

Сваю літаратурную дзейнасць Клімент распачаў неўзабаве пасля смерці св. Кірыла (Канстанціна), паміж 870 і 880 гадамі, калі было напісана «Жыццё Канстанцінава». Некаторыя навукоўцы мяркуюць, што гэты арыгінальны твор старажытнай літаратуры стварыў менавіта Св. Клімент, не без дапамогі Св. Мяфодзія. Неўзабаве пасля смерці Мяфодзія было складзена і «Жыццё Мяфодзія», чыім аўтарам верагодна таксама з'яўляецца Клімент.

Акрамя гэтага Кліменту належыць аўтарства шэрага тэкстаў на хрысціянскія святы, якія ўхваляюць апосталаў, мучанікаў, прарокаў і святых, словы пра Багародзіцу, Яна Хрысціцеля. У сярэдневяковым сачыненні охрыдскага архіепіскапа Дзмітрыя Хамаціяна згадваецца, што святы Клімент навучыў на «четмо и писмо» больш за 3000 вучняў. Ён вучыў балгарскіх дзяцей не толькі пісьму і чытанню, але таксама і матэматыцы, астраноміі і агародніцтву. Многія навукоўцы прытрымліваюцца меркавання, што заснаваную Кліментам Охрыдскую школу можна параўнаць па свайму значэнню з Магнаўрскай школай у Канстантынопалі.

Паводле сучасных меркаванняў навукоўцаў, менавіта Св. Клімент Охрыдскі стварыў кірылічную азбуку, таму што для навучэнцаў Охрыдскай літаратурнай школы глаголіца, створаная Кірылам і Мяфодзіем, была занадта складанай.

Згодна з сярэдневяковымі летапісамі святы быў пахаваны ў заснаваным ім манастыры ў Охрыдзе. Падчас турэцкага рабства царква была разбурана і труну перанеслі ў кафедральны сабор «Святая Багародзіца Перывлептас», дзе да XVII стагоддзя знаходзілася кафедра Охрыдскай балгарскай архіепіскапіі. Потым яна была ліквідавана і далучана да Іпекскай сербскай архіепіскапіі. Яго астанкі доўгі час захоўваліся там, а цяпер — у адноўленай царкве «Святы Клімент», на гары Плаошнік у Охрыдзе, дзе ён быў першапачаткова пахаваны. Галава святога захоўваецца ў манастырэ св. Іаана Прадцечы каля грэчаскага горада Верыя, а частка парэшткаў была перадана ў Храм святых сямілічбенікаў (у Сафіі).

Ушанаванне памяці[правіць | правіць зыходнік]

У Балгарыі і Македоніі ў гонар святога названы шматлікія школы, вуліцы і дзяржаўныя ўстановы. Самая вялікая царква ў Скоп'е носіць імя святога Клімента. У гонар Клімента Охрыдскага названы Сафійскі дзяржаўны ўніверсітэт, а таксама бліжэйшая да яго станцыя метро. Таксама імем святога названа балгарская антарктычная станцыя «Святы Клімент Охрыдскі» Выява Клімента Охрыдскага была размешчана на балгарскай паштовай марцы 1990 года.

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Истрин В. А. История письма. — М., 1965.
  • Горшков А. И. Старославянский язык. — М.: Астрель, 2002.
  • Милев А. Гръцките жития на Климент Охридски. — София: Издателство на Българската академия на науките, 1996. — перкалад на балагрскую мову двух грэчаскіх жыцій Клімента
  • Туницкий Н. Л. Св. Климент, епископ словенский: Его жизнь и просветительская деятельность. — Сергиев Посад: Тип. Св.-Тр. Сергиевой лавры, 1913. — 290 с.
  • Ундольский В. М., Лавров П. А. Климент, епископ словенский. — М., 1895.
  • Крашенинникова, Ольга Александровна. Древнеславянский Октоих св. Климента, архиепископа Охридского. — М.: Языки славянских культур, 2006. — 386 с. — (Studia philologica). — 600 экз. — ISBN 5-9551-0158-6.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон:Сямічысленікі