Крыжакі (раман)

З пляцоўкі Вікіпедыя
(Пасля перасылкі з Крыжакі, раман)
Jump to navigation Jump to search
Крыжакі
польск.: Krzyżacy
Выданне
Копія аўтарскага рукапісу рамана
Жанр гістарычны раман
Аўтар Генрык Сянкевіч
Мова арыгінала польская
Дата напісання 18971900
Дата першай публікацыі 1900
Выдавецтва «Tygodnik Illustrowany»
Пераклад на беларускую Міхаіл Кенька, 1997
Папярэдні «Quo vadis»
Наступны «На полі славы»
Commons-logo.svg Медыяфайлы на Вікісховішчы

«Крыжакі» (польск.: Krzyżacy) — гістарычны раман Генрыка Сянкевіча, упершыню апублікаваны ў друкаваным выданні «Ілюстраваны Тыднёвік» у 18971900 і ў выглядзе кнігі — у 1900 годзе. Час дзеяння ахоплівае дзесяцігоддзе паміж 1399 (год смерці каралевы Ядвігі) і 1410 (Грунвальдская бітва).

Падчас публікацыі раман увасабляў пратэст супраць германізацыі, якую праводзілі прускія ўлады. Сянкевіч пісаў «Крыжакоў» да замацавання сэрцаў (польск.: ku pokrzepieniu serc) палякаў. Ён хацеў, каб яго кніга паказала Польшчу ў часы яе ўздыму і магутнасці.

Сюжэт[правіць | правіць зыходнік]

Гістарычным тлом для крыжакоў абраны перыяд канфлікту ягелонскай Польшчы з Тэўтонскім ордэнам. Падчас напісання рамана аўтар выкарыстоўваў «Хроніку Янка з Чарнікова» (польск.: «Kroniki Janka z Czarnkowa»), «Гісторыю Яна Длугаша» (польск.: «Historii Jana Długosza»), працы такіх гісторыкаў, як Смолка (польск.: Smolka) і Шайноха (польск.: Szajnocha), нямецкія і французскія гістарычныя работы, карты і г. д.

Галоўныя героі рамана — Юранд са Спыхава і яго дачка Дануся, а таксама польскі рыцар Мацько і яго пляменнік Збышка з Багданца. Трагічнае каханне Збышка і Данусі складае меладраматычную лінію кнігі, а барацьба са здрадніцкімі тэўтонцамі мусіла ўзняць дух палякаў, якія знаходзіліся ў няволі.

Кульмінацыяй рамана з'яўляецца пераможная бітва пад Грунвальдам, прадстаўленая, як польска-літоўскі трыумф. Хаду бітвы Сянкевіч узнавіў паводле Яна Длугаша і пад уплывам палатна Яна Матэйкі.

У 1900 годзе кніжнае выданне рамана ўвянчала 20-годні юбілей творчасці пісьменніка.

Раман «Крыжакі» ў сувязі з антынямецкімі настроямі ў Польшчы стаў першай кнігай, выданай у краіне пасля завяршэння Другой сусветнай вайны; раман быў выдадзены ў жніўні 1945 года[1].

Кніга перакладзеная на 25 моў, у тым ліку на беларускую (Міхаіл Кенька (выд. у 1997).

Экранізацыя[правіць | правіць зыходнік]

У 1960 годзе, у 550-ю гадавіну бітвы пад Грунвальдам, рэжысёрам Аляксандрам Фордам паводле рамана быў зняты прыгодніцкі фільм пад назвай «Крыжакі».

Беларускія пераклады[правіць | правіць зыходнік]

  • Крыжакі: Раман: Для ст. шк. ўзросту / Пер. з пол. М. П. Кенькі; [Прадм. і камент. М. П. Кенькі]. — Мн.: Вытвор.-камерц. інавац. прадпрыемства «Асар», 1997. — 719 с. — (Школьная бібліятэка).

Зноскі

  1. H. Markiewicz, Henryk Sienkiewicz, Polski Słownik Biograficzny, t. 37, 1996—1997, s. 214. (польск.) 

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]