Крыжакі (раман)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Літаратурны твор
Крыжакі
польск.: Krzyżacy
Выданне
Копія аўтарскага рукапісу рамана
Жанр: гістарычны раман
Аўтар: Генрык Сянкевіч
Мова арыгінала: польская
Дата напісання: 18971900
Дата першай публікацыі: 1900
Выдавецтва: «Tygodnik Illustrowany»
Пераклад на беларускую: Міхаіл Кенька, 1997
Папярэдні: «Quo vadis»
Наступны: «На полі славы»
link=s: :pl:s:Krzyżacy [[:s:
pl:s:Krzyżacy|Тэкст твора]] ў Вікікрыніцах

«Крыжакі» (польск.: Krzyżacy) — гістарычны раман Генрыка Сянкевіча, упершыню апублікаваны ў друкаваным выданні «Ілюстраваны Тыднёвік» у 18971900 і ў выглядзе кнігі — у 1900 годзе. Час дзеяння ахоплівае дзесяцігоддзе паміж 1399 (год смерці каралевы Ядвігі) і 1410 (Грунвальдская бітва).

Падчас публікацыі раман увасабляў пратэст супраць германізацыі, якую праводзілі прускія ўлады. Сянкевіч пісаў «Крыжакоў» да замацавання сэрцаў (польск.: ku pokrzepieniu serc) палякаў. Ён хацеў, каб яго кніга паказала Польшчу ў часы яе ўздыму і магутнасці.

Сюжэт[правіць | правіць зыходнік]

Гістарычным тлом для крыжакоў абраны перыяд канфлікту ягелонскай Польшчы з Тэўтонскім ордэнам. Падчас напісання рамана аўтар выкарыстоўваў «Хроніку Янка з Чарнікова» (польск.: «Kroniki Janka z Czarnkowa»), «Гісторыю Яна Длугаша» (польск.: «Historii Jana Długosza»), працы такіх гісторыкаў, як Смолка (польск.: Smolka) і Шайноха (польск.: Szajnocha), нямецкія і французскія гістарычныя работы, карты і г. д.

Галоўныя героі рамана — Юранд са Спыхава і яго дачка Дануся, а таксама польскі рыцар Мацько і яго пляменнік Збышка з Багданца. Трагічнае каханне Збышка і Данусі складае меладраматычную лінію кнігі, а барацьба са здрадніцкімі тэўтонцамі мусіла ўзняць дух палякаў, якія знаходзіліся ў няволі.

Кульмінацыяй рамана з'яўляецца пераможная бітва пад Грунвальдам, прадстаўленая, як польска-літоўскі трыумф. Хаду бітвы Сянкевіч узнавіў паводле Яна Длугаша і пад уплывам палатна Яна Матэйкі.

У 1900 годзе кніжнае выданне рамана ўвянчала 20-годні юбілей творчасці пісьменніка.

Раман «Крыжакі» ў сувязі з антынямецкімі настроямі ў Польшчы стаў першай кнігай, выданай у краіне пасля завяршэння Другой сусветнай вайны; раман быў выдадзены ў жніўні 1945 года[1].

Кніга перакладзеная на 25 моў, у тым ліку на беларускую (Міхаіл Кенька (выд. у 1997).

Экранізацыя[правіць | правіць зыходнік]

У 1960 годзе, у 550-ю гадавіну бітвы пад Грунвальдам, рэжысёрам Аляксандрам Фордам паводле рамана быў зняты прыгодніцкі фільм пад назвай «Крыжакі».

Беларускія пераклады[правіць | правіць зыходнік]

  • Крыжакі: Раман: Для ст. шк. ўзросту / Пер. з пол. М. П. Кенькі; [Прадм. і камент. М. П. Кенькі]. — Мн.: Вытвор.-камерц. інавац. прадпрыемства «Асар», 1997. — 719 с. — (Школьная бібліятэка).

Зноскі

  1. H. Markiewicz, Henryk Sienkiewicz, Polski Słownik Biograficzny, t. 37, 1996—1997, s. 214. (польск.) 

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]