Магілёўскае таварыства ўрачоў

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Магілёўскае таварыства ўрачоў
Краіна
Адміністрацыйны цэнтр
Тып арганізацыі навуковая арганізацыя[d]
Заснаванне
Дата заснавання 1862
Ліквідацыя
Дата скасавання 1917

Магілёўскае таварыства ўрачоў, Таварыства ўрачоў Магілёўскай губерні — першае медыцынскае навуковае таварыства Беларусі. Існавала ў 1862—1917 гадах.

Гісторыя стварэння[правіць | правіць зыходнік]

Заснавана па ініцыятыве старшага ўрача К. А. Пабо. 18 медыкаў Магілёўскай губерні выступілі з ініцыятывай стварэння навуковай супольнасці вясной 1862 года. Падтрыманы губернатарам праект статута таварыства быў адпраўлены на зацвярджэнне ў МУС. 10 мая 1862 года статут атрымаў адабрэнне з боку Медыцынскага савета, а 7 чэрвеня яго зацвердзіў міністр унутраных спраў. Першым прэзідэнтам таварыства лекараў быў абраны інспектар Магілёўскага медыцынскага ўпраўлення А. Я. Грабоўскі, сакратаром — штатны ардынатар пры падведамных Прыказу Магілёўскіх богаўгодных установах[1] М. М. Мандэльштам, які пасля стаў прэзідэнтам таварыства.

Таварыства ўрачоў Магілёўскай губерні спыніла сваю дзейнасць ў 1917 годзе[2].

Мэты і дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

Ставіла за мэту садзейнічаць развіццю медыцынскай навукі і практыкі, грамадскай гігіены і іншае. Ажыццяўляла санітарны кантроль за гарадской тэрыторыяй, арганізавала курсы санітараў і дэзінфектараў, бясплатны прыём хворых, праводзіла народныя чытанні. Па рэкамендацыі таварыства ў 1892 годзе ў час эпідэміі халеры быў адкрыты халерны барак, 7 бясплатных чайных, праводзілася бясплатная выдача лекаў.

З усіх медыцынскіх таварыстваў, якія існавалі ў межах сучаснай Беларусі, нароўні з Таварыствам мінскіх лекараў, магілёўскае выяўляла найбольшую ініцыятыву. У 1865—1866 гадах было праведзена 10 пасяджэнняў па самых розных пытаннях. Дзейнасць таварыства перарывалася два разы: з 1876 па 1882 год i з 1884 года да ўзнаўлення працы 9 кастрычніка 1887 года ўжо пад назвай «Таварыства ўрачоў Магілёўскай губерні», якое стала працаваць яшчэ больш інтэнсіўна, вяло пратаколы сваіх пасяджэнняў. У розны час яго ўзначальвалі Л. А. Маліноўскі  (руск.), С. А. Ліпінскі, Т. І. Музыкантаў, А. Ф. Мадэстаў, Л. А. Лявіцкі, І. М. Вятвінскі[2][3].

У 1911 годзе правяло дзень «белай кветкі»  (руск.) (збор сродкаў на барацьбу з сухотамі) і стварыла мясцовы аддзел Усерасійскай лігі барацьбы з сухотамі. Імкнулася ахапіць урачэбнай дапамогай і сельскае насельніцтва.

Члены таварыства правялі медыкатапаграфічнае і статыстычнае даследаванне Магілёва. Гэтыя работы выкананы як манаграфіі і абаронены як доктарскія дысертацыі. Л. І. Галынец усебакова вывучыў умовы жыцця, асаблівасці фізічнага развіцця асобных сацыяльных груп насельніцтва Магілёва ў залежнасці ад эканамічных, кліматычных і гігіенічных умоў, прыйшоў да высновы аб нізкім адукацыйным узроўні жыхароў. І. М. Вятвінскі апублікаваў дысертацыю «Аб паталагічных зменах у сардэчных вузлах чалавека пры дыфтэрыі і септыцэміі  (каз.)» (СПб., 1891), С. А. Ліпінскі — «Матэрыял для фармакалогіі марской цыбулі (уплыў сцылітаксіну  (англ.) на сэрца і сасудзістую сістэму)» (СПб., 1881). Вынікам стараннага вывучэння санітарнага стану Магілёва (водазабеспячэнне, цесната насельніцтва, выдаленне бруду і іншае) з'явілася дысертацыя В. В. Кошалева[4]. Ён жа падрабязна асвятліў ход халернай эпідэміі 1893 года ў горадзе і меры, што прымаліся супраць яе[2]. Прывёў дадзеныя аб неўспрымальнасці арганізма да хваробы пры пэўных умовах, выказаўся за неабходнасць пастаянных санітарных і думскіх лекараў, за санітарны добраўпарадкаванне Магілёва, правільную рэгістрацыю захворвання і смяротнасці, паляпшэнне водазабеспячэння[2].

У пачатку XX ст. выйшла праца магілёўскага санітарнага лекара К. Ю. Канановіча, дзе ён прапанаваў шэраг мер, накіраваных супраць заразных хвароб: правядзенне вадаправода, прылада каналізацыйнай сістэмы, установа пасады думскага лекара, пабудова дэзінфекцыйнай камеры і ізаляцыйных кватэр і іншае[2]. Значным фактычным статыстычных матэрыялам напоўнена манаграфія К. Ю. Канановіча. У ёй коратка апісана гісторыя сельскай медыцынскай часткі ў губерні, паказаў на крайні недахоп лячэбных і санітарных устаноў. Прапановы К. Ю. Канановіча ляглі ў аснову многіх рэкамендацый першага з'езда ўрачоў Магілёўскай губерні, які адбыўся ў 1907 годзе[2].

Таварыства выдавала свае «Пратаколы» і «Працы», абменьвалася імі з іншымі медыцынскімі таварыствамі Расійскай імперыі, а таксама дасылала іх у Швейцарыю для рэферыравання ў замежных часопісах.

Зноскі

  1. Памятная книжка Могилёвской губернии на 1863 год. С. 75 (руск.)
  2. а б в г д е Общество врачей Могилевской губернии (руск.)
  3. «Могилевская губерния» (Государственные религиозные и общественные учреждения 1772—1917) Минск «Беларусь» 2014 Авторы: Е. К. Анищенко, З. В. Антонович, В. В. Врублевский
  4. «Медико-топографическое описание г. Могилёва на Днепре» (1901)

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Малчанаў, А. Магілёўскае таварыства ўрачоў / Акім Малчанаў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 5. М — Пуд / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1999. — 592 с.: іл. — С. 15. — ISBN 985-11-0141-9.
  • Молчанов, А. П. К истории научных медицинских обществ в Белоруссии // Научные медицинские общества БССР: Сборник справочных сведений. — Мн., 1981.