Міхал Крыспін Паўлікоўскі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да навігацыі Перайсці да пошуку
Міхал Крыспін Паўлікоўскі
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння 25 кастрычніка 1893(1893-10-25)
Месца нараджэння
Дата смерці 30 мая 1972(1972-05-30) (78 гадоў)
Месца смерці
Альма-матар
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці журналіст, празаік, мемуарыст
Мова твораў польская
Узнагароды
залаты крыж Заслугі

Міхал Крыспін Паўлікоўскі (1893 — 1972) — польскі празаік, журналіст і мемуарыст. Адносіўся да палітычнай групоўкі «віленскіх кансерватараў». Атрымаў празванне «храніст Вялікага Княства Літоўскага».

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Паходзіў з каталіцкага сярэднезаможнага шляхецкага роду Паўлікоўскіх, які ў XVIII ст. меў маёнткі ў Менскім ваяводстве. Яго бацька Казімір быў адвакатам, старшынёй Крэдытнага таварыства ў Мінску. Стрыечны брат Юзафа Мацкевіча[1].

Скончыў Мінскую гімназію (1913). У 1913—1917 гадах вучыўся на юрыста ў Пецярбургу.

Пасля заняцця Мінска польскімі войскамі ў 1919 годзе некаторы час быў сакратаром у камендатуры горада і супрацоўнікам Грамадзянскага ўпраўленне Усходніх зямель. У 1920 годзе служыў у якасці добраахвотніка ў 19-й лётнай зскадры, адкуль быў звольнены па хваробе. Вярнуўся да чыноўніцкай працы, на гэты раз у Брэсце. У 1923 годзе скончыў юрыдычны факультэт Варшаўскага ўніверсітэта.

Восенню 1924 года перабраўся ў Вільню, дзе працаваў у ваяводскім урадзе.

Карэспандэнт віленскай газеты «Słowo» — галоўнай газеты «віленскіх кансерватараў».

Быў заўзятым паляўнічым, доўгі час быў сакратаром, а потым віцэ-прэзідэнтам Паляўнічага таварыства Усходніх зямель і Паляўнічага таварыства Віленскага ваяводства, а ў 1934 увайшоў у склад кіраўніцтва Польскага саюза паляўнічых таварыстваў.

З 1938 года працаваў у Торуні, дзе кіраваў адным з аддзелаў у ваяводскім урадзе. Пасля пачатку Другой сусветнай вайны разам з іншымі супрацоўнікамі быў эвакуіраваны да Дубна. На кароткі час быў арыштаваны савецкімі ўладамі. Пасля вызвалення накіраваўся ў Вільню і там супрацоўнічаў з «Gazeta Codzienna» Юзафа Мацкевіча. У маі 1940 года перабраўся ў Швецыю, дзе чакаў на французскую візу, але быў змушаны застацца, паколькі Францыя была акупіравана нацысцкімі войскамі. У Швецыі пачаў выдаваць «Wiadomości Polskie». У 1943 годзе ўжо ў Лондане, як супрацоўнік Міністэрства адбудовы і публічнай адміністрацыі.

У 1949 годзе пераязджае ў ЗША, дзе выкладае польскую і рускую мову ва Універсітэце Берклі. У 1962 годзе выходзіць на пенсію.

У 1966 годзе адзначаны за сваю літаратурную актыўнасць узнагародай Саюза польскіх пісьменнікаў на чужыне.

Памёр у 1972 годзе падчас адпачынку на Гавайскіх астравах, дзе і быў пахаваны.

Аўтар кніг «Sumienie Polski: rzecz o Wilnie i kraju wileńskim» (Лондан, 1946), «Dwa światy» (Лондан, 1952), «Dzieciństwo i młodość Tadeusza Irteńskiego» (Лондан, 1959)[2].

У сваіх успамінах Паўлікоўскі піша: «Маёнтак быў, як правіла, прыхільны да беларушчыны. З селянінам размаўлялі па-беларуску. Правільная і беглая беларуская гаворка была як бы своеасаблівым стылем. Заахвочванне беларускай мовы, фальклору і звычаю і клопат пра іх лічыліся адзіным плённым, і прытым легальным, спосабам змагання з русіфікацыяй»[3]. Успаміны Паўлікоўскага былі не толькі заўважаны, але і неадназначна ацэнены беларускай эміграцыяй. Так, Вітаўт Тумаш пісаў Юрку Віцьбічу, што там «народу беларускага, сялянства наагул няма, ён [Паўлікоўскі] яго быццам і ня бачыў… апісвае толькі польскія маёнткі ды менскія публічныя дамы»[4].

Зноскі

  1. Юрэвіч Л. Мэмуары… С. 22.
  2. Юрэвіч Л. Мэмуары… С. 87.
  3. Pawlikowski, M.K. Mińszczyzna… С. 301.
  4. Юрэвіч Л. Мэмуары… С. 24—25.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Pawlikowski, M.K. Mińszczyzna, Pamiętnik Wileński / M.K. Pawlikowski; Polska Fundacja Kulturalna. — Londyn, 1972.
  • Mackiewicz, J. Michał K. Pawlikowski // Wiadomości. № 34 (1377), 1972.
  • Юрэвіч, Л. Мэмуары на эміграцыі: крыніцазнаўчае дасьледаваньне. ― Мінск, 2005.