Палянаўскі мір

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Межы Рэчы Паспалітай у 1635 годзе

Палянаўскі мірмірны дагавор паміж Рускім царствам і Рэччу Паспалітай, падпісаны 17 (27) мая4 (14) чэрвеня 1634 года ў сяле Семлева на рацэ Палянаўцы, паміж Вязьмай і Дарагабужам. Скончыў Смаленскую вайну 16321634 гадоў.

Прадстаўнікі бакоў[правіць | правіць зыходнік]

Расію на перамовах прадстаўлялі баярын Ф. І. Шарамецеў; акольнічы князь А. М. Львоў; дваранін С. М. Праесцеў і дзякі Р. Нячаеў і В. Пракоф'еў.[1] Рэч Паспалітую прадстаўлялі каронны канцлер біскуп Якуб Задзік, літоўскі гетман Крыштаф Радзівіл.

Тэзісы дагавора[правіць | правіць зыходнік]

  • Пацвярджаліся межы паміж Расіяй і Рэччу Паспалітай па Дэвулінскаму перамір'ю 1618 года, то бок апошняя захоўвала за сабой Чарнігаўскую зямлю з гарадамі Чарнігаў і Ноўгарад-Северскі (уласна заставалася за Польшчай) і Смаленскую зямлю з гарадамі Смаленск, Трубчэўск, Рослаўль і інш. (уласна заставалася за ВКЛ).
  • Расія адмаўлялася ад усіх занятых падчас вайны рускіх земляў, якія былі захоплены Рэччу Паспалітай напачатку XVII стагоддзя. Вынятак складаў горад Серпейск з паветам.
  • Рэч Паспалітая абавязвалася вывесці войскі з меж Расіі.
  • Кароль польскі і вялікі князь літоўскі Уладзіслаў IV адмаўляўся ад прэтэнзій на рускі прастол.
  • Расія павінна была выплаціць Рэчы Паспалітай 200 тысяч рублёў срэбрам[2].
  • Быў зафіксаваны неадкладны абмен палоннымі без выкупу і затрымання, а таксама межаванне граніц (ажыццёўлена 5 камісіямі ў 16351648 гадах).

Падчас перамоў паміж прадстаўнікамі абедзвюх дзяржаў рускай дэлегацыяй былі адпрэчаны:

  • прапанова палякаў дазволіць ім будаваць каталіцкія касцёлы, набываць вотчыны ў Маскоўскай дзяржаве (як і рускім), вольна ўступаць у шлюб падданых абедзвюх дзяржаў;
  • прапанова пра тое, каб рускі цар Міхаіл Фёдаравіч падпісваўся як «цар сваёй Русі», а не «цар усёй Русі».
  • прапанова палякаў пра тое, што «кароль польскі і вялікі гасудар маскоўскі павінны разам імкнуцца, каб быў у іх нарад гарматны, караблі і людзі ваярскія на моры Лівонскім (Балтыйскім) і на моры Вялікім (Чорным) для пашырэння граніц»[3].

Мір быў ратыфікаваны абодвума бакамі ў 1635 годзе.

Значэнне[правіць | правіць зыходнік]

Мір быў падпісаны на нявыгадных для Расіі ўмовах, аднак ёй атрымалася вырашыць дынастычную праблему і ўмацаваць аўтарытэт дынастыі Раманавых.[4] Нягледзячы на тое, што Маскоўская дзяржава панесла цяжкія тэрытарыяльныя страты, яны ў цэлым былі абмежаванымі: польскі кароль запатрабаваў толькі тое, што ўжо было пад яго кантролем.[5] І ўсё ж нават пасля падпісання міру захавалася глеба для будучых вайсковых канфліктаў паміж дзвюма дзяржавамі.

Зноскі

  1. Львова Д. Л. Рускія дыпламатычныя місіі на перамовах з Рэччу паспалітай у 1634 - 1635 гг // Інтэрнэт-часопіс «Ламаносаў».
  2. Leszek Podhorodecki, Wazowie w Polsce, s. 242
  3. С. Соловьев История России т. IX, стр. 12–13.
  4. Палянаўскі мір (па матэрыялах Савецкай вайсковай энцыклапедыі ў 8-мі тамах, тым 5). Праект «Хронас». Архівавана з першакрыніцы 8 лютага 2012. Праверана 9 студзеня 2008.
  5. Геллер М. Я. Глава 4. Россия Московская // История Российской империи — М.: МИК, 1997. — 448 с. — ISBN 5-87902-074-6.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]