Пскоўская школа дойлідства

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Царква Васіля на Горцы, XV ст.

Пско́ўская шко́ла до́йлідства — адна з мясцовых школ старажытнарускага дойлідства.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Успенская царква ў Мялётаве, XV ст.
Царква Міколы на Усосе, XVI ст.

Склалася ў 13—17 ст. у г. Пскове і яго ўладаннях. Знайшла ўвасабленне ў абарончым, культавым і грамадзянскім будаўніцтве. Адна з першых пабудоў — абарончыя ўмацаванні Пскоўскага крамля. Да помнікаў абарончага дойлідства належаць крэпасць Ізборск[ru] пад Псковам (14 ст.) і ўмацаванні Пскова-Пячорскага манастыра.

Першыя храмы не мелі адметных рыс, іх будавалі з плінфы і каменю ў традыцыях Наўгародскай школы дойлідства (саборы Спаса-Праабражэнскі Міражскага манастыра, Іаана-Прадцечанскі[ru] Іванаўскага манастыра[ru]).

Як самастойная школа выявілася ў 14 ст. Для яе характэрна аднакупальная, трохапсідная кубічная кампазіцыя храма; пашыраны і бесслуповыя цэрквы з сістэмай ступеньчатых скляпенняў. Звычайна плоскія пабеленыя сцены падзяляліся плоскімі лапаткамі на тры часткі з паўкруглымі аркамі ў завяршэнні (царква Успення ў Мялётаве, 1463).

Адметнасць Пскоўскай школы дойлідства — увядзенне ў кампазіцыю храмавага комплексу прытвораў, прыдзелаў, галерэй, шматпралётных званіц: цэрквы Васіля на Горцы[ru] (1413), Міколы на Усосе[ru] (1535), Новаўзнясенская[ru] (16—17 ст.).

У 16—17 стст. у Пскове будавалі вялікія, на некалькі паверхаў, купецкія дамы з таўшчынёй сцен да 2 м. Унутры сцен размяшчалі лесвіцы, міжпаверхавыя пераходы, нішы, тайнікі. Аконныя праёмы мелі выгляд крапасных амбразур, зачыняліся каванымі аканіцамі і кратамі. Фасады звычайна не аздаблялі. З боку двара ставілі характэрны пскоўскі ганак на шырокіх стойках з аркамі (палаты Паганкіных[ru], да 1645).

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Пскоўская школа дойлідства // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2001. С. 107.
  • Спегальский Ю. П. Псков. [2 изд. Л., 1978].
  • Древний Псков: История, искусство, археология: Новые исслед. М., 1988.