Станіслаў Замбжыцкі
| Станіслаў Апалінарый Замбржыцкі | |
|---|---|
| польск.: Stanisław Apolinary Zambrzycki | |
| Асабістыя звесткі | |
| Дата нараджэння | 1824 |
| Месца нараджэння | |
| Дата смерці | 1 кастрычніка 1907 |
| Месца смерці | |
| Грамадзянства | |
| Бацька | Валенці Замбжыцкі |
| Маці | Юзэфа Ясенская |
| Жонка | Алімпія Чакатоўская |
| Дзеці |
|
| Прафесійная дзейнасць | |
| Род дзейнасці | паэт, этнограф, пісьменнік |
| Мова твораў | польская і беларуская |
Станіслаў Апалінарый Замбжыцкі (польск.: Stanisław Apolinary Zambrzycki; 1824; Вязынка, цяпер Маладзечанскі раён, Мінская вобласць, Беларусь — 1 кастрычніка 1907, Вязынка) — польска-беларускі паэт, этнограф, фалькларыст.
Біяграфія
[правіць | правіць зыходнік]З роду Замбжыцкіх герба «Касцеша», якія валодалі землямі на Меншчыне і на тэрыторыі цяперашняй Літвы. Радавым маёнткам Замбжыцкіх была Вязынка.
Сын Валенція Замбжыцкага і Юзэфы з Ясенскіх, якія памерлі калі Станіслаў быў падлеткам.
У 1877—1880 гадах Станіслаў арыштаваны расійскімі ўладамі. Жонка Амалія здолела вызваліць яго з умовай, што два іх сыны пойдуць у кадэты[1].
Станіслаў Замбжыцкі меў праблемы са здароўем, часткова былі паралізаваны левая рука і нага, і не мог займацца гаспадаркай, таму здаваў свой фальварак у арэнду.
Займаўся краязнаўствам і фальклорам. Пісаў гістарычныя і сатырычныя творы на польскай і беларускай мовах. Захапляўся вывучэннем мясцовых курганаў і першым апісаў гарадзішча ў Вязынцы.[2]
Творы на беларускай мове
[правіць | правіць зыходнік]- Гутарка Сталюка (Hutarka Staluka)
- Суд ката ў Вайтэлях (Sąd kota w Wojtelach)
- Карты (Karty)
Сям’я
[правіць | правіць зыходнік]Быў жанаты з Алімпіяй з Чэкатоўскіх, у будучым хроснай маці Янкі Купалы.
Сужэнцы мелі двух сыноў і дачку Марыю.
Іх сын Юзаф Зыгмунт Лукаш Замбжыцкі (1861—1948) ў шлюбе з Зоф’яй з Віткоўскіх меў чатырох дзяцей, сярод іх Алімпія Свяневіч, вядомая этнографка, даследніца творчасці Адама Міцкевіча[3].
Творчасць
[правіць | правіць зыходнік]- Stanisław Apolinary Zambrzycki. Wiersze, z komentarzem Olimpii Swianiewiczowej, redaktorzy Maria Swianiewicz-Nagięć. — Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2022. — 294 с. — ISBN 978-83-8122-061-3.
Крыніцы
[правіць | правіць зыходнік]- ↑ Мікола Хаўстовіч Летапісец Вязынкі і яе наваколля, с. 175-177.(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 27 лютага 2024. Праверана 24 сакавіка 2024.
- ↑ Янка Купала: Энцыкл. даведнік. — Мн., БелСЭ, 1986. — Артыкул «Замбржыцкі» — С. 239.
- ↑ Н. Тэйлар-Тэрлецка, Пранікненне ці сімбіёз культур? Двор Замбжыцкіх у Вязыні. Навагрудчына ў гістарычна-культурнай спадчыне Еўропы (да 600-годдзя Грунвальдскай бітвы) С. 197.
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Замбжыцкі Станіслаў Валянцінавіч / Г. А. Каханоўскі // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. — Мінск, 1985. — Т. 2.
- Замбжыцкі Станіслаў Валянцінавіч / Г. А. Каханоўскі // Янка Купала: Энцыклапедычны даведнік, Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 1986.
- Генадзь Каханоўскі, Адчыніся, таямніца часу. Мн., 1984.
- Генадзь Каханоўскі, Аўтар знайшоўся // Літаратура і мастацтва. 1979. № 5.
- Мікола Хаўстовіч, Летапісец Вязынкі і яе наваколля Архівавана 27 лютага 2024.. — С. 171—221.
- Н. Тэйлар-Тэрлецка, Пранікненне ці сімбіёз культур? Двор Замбжыцкіх у Вязыні // Навагрудчына ў гістарычна-культурнай спадчыне Еўропы (да 600-годдзя Грунвальдскай бітвы). — Мінск, 2010. — С. 197—202.
- Jan Zambrzycki. Szmat czasu : wspomnienia. — Warszawa: Jan Zambrzycki, 2010. — Т. Wyd. 2. popr. — 286 с. — ISBN 978-83-931146-0-3.