Страуснік

Страуснік
Страуснік усходні (Matteuccia orientalis)
Навуковая класіфікацыя
Дамен:  Эўкарыёты Царства:  Расліны Аддзел:  Папарацепадобныя Клас:  Папараці Парадак:  Мнаганожкі Сямейства:  Анаклеевыя Род:  Страуснік
Міжнародная навуковая назва
Matteuccia Tod. (1866), nom. cons.
Сінонімы
Pteretis Raf., nom. rej. Pterilis Raf. Pterinodes Siegesb. ex Kuntze Riediea Mirb. Struthiopteris Willd., nom. illeg.
Тыпавы від
Matteuccia struthiopteris (L.) Tod. — Страуснік звычайны
Сістэматыка на Віківідах Выявы на Вікісховішчы ITIS   17595 NCBI   3276 EOL   72930 IPNI   331114-2

Стра́уснік, Папараць, Страусапёр (Matteuccia) — род папарацей сямейства Анаклеевыя (Onocleaceae).

Апісанне

Шматгадовая травяністая расліна з тоўстым кароткім карэнішчам і прыкаранёвай разеткай лісця. Лісце (ваі) чаргаванае, простае, дыморфнае (бывае вегетатыўнае і спараноснае). Вегетатыўнае лісце — зялёнае, 2‑перыста-раздзеленае, стэрыльнае, даўжынёй да 1,5–1,7 м, ліставая пласцінка эліптычная. Спараноснае — спачатку зялёнае, пазней цёмна-карычневае, перыста-рассечанае (па форме нагадвае страусавае пяро, адсюль назва), утвараецца ў сярэдзіне вегетацыі і застаецца да вясны наступнага года. Спараноснае лісце ў 2–3 разы карацейшае за вегетатыўнае і звонку абружана ім. Сорусы акруглыя, размешчаны ў адзін радок і прыкрыты краем ліставой пласцінкі, індузій чашападобны. Споры бобападобныя, зялёныя (маюць хларафіл), хутка губляюць усходжасць. Размнажаецца спорамі і доўгімі сталонамі, якія адыходзяць ад карэнішча. Зарастак (гаметафіт) слаявінны, фотасінтэзуючы.

Пашырэнне

3 віды пашыраны ва ўмераным поясе Паўночнага паўшар’я. На тэрыторыі Беларусі страуснік звычайны (Matteuccia struthiopteris) трапляецца пераважна ў цэнтральным, усходнім і паўночным рэгіёнах па берагах лясных рэк і ручаёў, у пойменных лясах, на балоцістых лугах і нізінных балотах. Часта вырошчваецца ў якасці дэкаратыўнай расліны.

Прымяненне

Дэкаратыўная, харчовая расліна (выкарыстоўваецца маладое лісце, скручанае ўліткападобна), прымяняецца ў народнай медыцыне і як інсектыцыд.

Літаратура

• Скуратовіч А. М. Стра́уснік, страусапёр // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 202. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
• Фомин А. В. Род 5. Страусопер — Struthiopteris Haller // Флора СССР. В 30-ти томах / Главный редактор акад. В. Л. Комаров; Редактор тома М. М. Ильин. — М.—Л.: Издательство Академии Наук СССР, 1934. — Т. I. — С. 29. — 302 + XVI с. — 5 000 экз.

Спасылкі

• СТРАУСНІК на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларуская энцыклапедыя»
• Страусник — род Matteuccia: інфармацыя пра таксон у праекце «Плантариум» (вызначальнік раслін і ілюстраваны атлас відаў). (руск.)
• Matteuccia (Страусник) у базе біяразнастайнасці на сайце інфармацыйна-аналітычнай сістэмы «ООПТ России». (руск.)