Уладзіслаў Брахоцкі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Уладзіслаў Брахоцкі
Uładzisłaŭ Brachocki. Уладзіслаў Брахоцкі (1856-61).jpg
POL COA Prawdzic.svg
Герб «Праўдзіц»[d]
маршалак шляхты Навагрудскага павета
1858 — 1863
 
Нараджэнне 24 студзеня 1810(1810-01-24) ці 30 мая 1816(1816-05-30)
Смерць 10 снежня 1896(1896-12-10)
Дынастыя Род Брахоцкіх
Бацька Рох Брахоцкі[d]
Маці Аляксандра з Алендскіх[d]
Жонка Алена з Дыбоўскіх[d]

Уладзіслаў Казімір Іпаліт Брахоцкі (30 мая 1816 — 10 снежня 1896) — арыстакрат, удзельнік паўстанняў 1831 і 1863-1864 гадоў.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Паходзіў са шляхецкага роду Брахоцкіх герба «Праўдзіц», сын Роха і Аляксандры Алендскай. Меў братоў Антонія (1824—1885) і Аляксандра. памешчык Наваградскага павета Мінскай губерні, разам з братамі суўладальнік маёнткаў Морына і Гаўя, а таксама маёнтка Вераскава Навагрудскага павета, які перайшоў яму ад жонкі пасля шлюбу. Каталік паводле веравызнання.

Вучыўся ў Віленскім універсітэце. 22 мая 1829 года атрымаў чын калежскага сакратара.

22 студзеня 1831 года падпісаў адрас ад імя таварыства «Згуртаванне братоў» да варшаўскага сейма. У паўстанні 1831 года дзейнічаў пад кіраўніцтвам свайго дзядзькі Валенція Брахоцкага, затым паручнік 13-га ўланскага палка, у складзе якога дайшоў да Варшавы. У бітве пры Альшынцы Грахоўскай[pl] пад ім забіла каня[1]. У Варшаве 8 жніўня 1831 года ўдзельнічаў у Гродзенскім сейміку па абранні дэпутатаў на сейм.

5 кастрычніка 1831 года прыбыў з Мацеем Рыбінскім у Прусію. Маёнткі трапілі пад секвестр. Знаходзіўся за мяжой тры гады, пасля звяртаўся да ўладаў з просьбай аб літасці. У працэсе разгляду справы ягонага ўдзелу ў паўстанні быў прызнаны непаўнагадовым, што ставіць пад сумнеў дату ягонага нараджэння 24 студзеня 1810 года, прыведзеную ў Польскім біяграфічным слоўніку. У якасці пакарання быў скіраваны на прымусовую ўрадавую службу пры віленскім генерал-губернатары М. Даўгарукаве.

Праз тры гады пакінуў службу і пасяліўся ў родавым маёнтку Гаўя ў Навагрудскім павеце. З 1856 года на падставе запрашэння Яўстаха Тышкевіча становіцца членам дабрачынцам Віленскай археалагічнай камісіі. У перыяд 1858—1863 гадоў з’яўляўся апошнім маршалкам Навагрудскага павета.

Уладзіслаў выступаў катэгарычна супраць алкаголю, таму на сваіх землях знішчыў усе пітныя ўстановы. Запрасіў віленскіх манашак для дапамогі ў Наваградскіх шпіталях хворым[2]. У 1860 годзе стаў адным з ініцыятараў заснавання Навагрудскай бібліятэкі, выступаючы таксама яе ганаровым куратарам. У 1861 годзе ахвяраваў гэтай бібліятэцы 64 выданні ў 111 тамах і, акрамя гэтага, выдаў сродкі на яе заснаванне і ўтрыманне. Зборы бібліятэкі, канфіскаваныя пасля паўстання 1863 года, былі перавезеныя ў Вільню. Падчас прыезду Уладзіслава Міцкевіча вясной 1861 года ў Навагрудак Брахоцкі быў арганізатарам сустрэчы, зладжанай у ягоны гонар.

У паўстанні 1863 года належаў да наваградскай паўстанцкай арганізацыі. Сярод паўстанцаў знаходзіўся таксама ягоны родны брат Антоні, маршалак Ашмянскага павета, сасланы ва Уфімскую губерню. Акрамя гэтага, у ягоным маёнтку пры дапамозе жонкі Алены Дыбоўскай хаваліся паўстанцы. З 24 мая 1863 года трапіў пад следства Мінскай следчай камісіі. Быў асуджаны за тое, што не паведаміў уладам пра прапанову Канстанціна Кашыца ўзначаліць выступленне ў Навагрудскім павеце, а таксама за фінансавую дапамогу паўстанцам, на патрэбы якіх выдаў грошы з кіраванага ім маёнтка Умястоўскай. Па канфірмацыі галоўнакамандуючага войскамі Віленскай ваеннай акругі ад 13 студзеня 1864 года Брахоцкі быў асуджаны на ўтрыманне пад пільным паліцэйскім наглядам і кантрыбуцыю з маёнтка на 10 %. 22 студзеня 1864 года быў высланы на жыхарства ў Пермскую губерню. У 1865 годзе атрымаў дазвол на часовы прыезд у Навагрудскі павет.

У 1867 годзе Брахоцкі ўжо жыў у Рызе, а ў 1873 годзе знаходзіўся ў Адэсе, дзе атрымаў дазвол вярнуцца на радзіму. Як пазначае Р. Афтаназы, у 1874 годзе Брахоцкі вярнуўся ў Вераскава і заставаўся там да канца жыцця, займаючыся гаспадаркай. У 1873 годзе амаль адразу пасля вяртання з ссылкі памерла Алена Брахоцкая[3][2]. Пахавана была недалёк ад маёнтка каля капліцы ў Вераскаве[2].

Памёр у Вераскаве. Паколькі дзяцей у Алены і Уладзіслава Брахоўскіх не было, то пасля 1896 года маёнтак пераходзіць да пляменніка Уладзіслава — Уладзіслава Тамаша Брахоцкага[2].

З каштоўных збораў, якімі валодалі Брахоцкія, амаль нічога не захавалася. Большасць з іх знікла яшчэ перад 1939 годам. Згадваецца толькі пра срэбраны посуд з гербам Дыбоўскіх і партрэты самога Брахоцкага ды ягонай жонкі Алены Дыбоўскай. У Нацыянальнай бібліятэцы Варшавы захоўваецца ягоны фотаздымак, зроблены ў 1885—1890 ггадах у віленскай майстэрні «Братоў Чыж».

Сям’я[правіць | правіць зыходнік]

Жанаты з Аленай Дыбоўскай (1823—1878), дачкой старшыні Навагрудскага гродскага суда Тамаша Дыбоўскага і Антаніны Маркевіч (пам. 18 сакавіка 1875). Дзяцей не меў.

Зноскі

  1. Андрэй Брахоцкі
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 ВЕРАСКАВА (Гарадзенская вобласць)
  3. Паводле дакументаў, на 1878 год Брахоцкі быў удаўцом.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]