Чуя (прыток Катуні)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Чуя
руск.: Чуя, паўднёваалт.: Чуй-Суу
Чуя223.jpg
Характарыстыка
Даўжыня 320 км
Плошча басейна 11 200 км²
Басейн Катунь → Об → Карскае мора
Басейн рэк Паўночны Ледавіты акіян
Расход вады 43[1] м³/с (каля вусця)
Вадацёк
Выток
 · Месцазнаходжанне хрыбет Чыхачова
 · Вышыня 2 931[1] м
 · Каардынаты 49°42′26,64″ пн. ш. 89°34′44,39″ у. д.HGЯO
Вусце Катунь
 · Месцазнаходжанне за 367 км ад вусця
 · Каардынаты 50°23′38,40″ пн. ш. 86°40′22,7″ у. д.HGЯO
Размяшчэнне
Краіна Flag of Russia.svg Расія
Рэгіён Рэспубліка Алтай
Чуя (прыток Катуні) (Рэспубліка Алтай)
выток
выток
вусце
вусце
Commons-logo.svg Чуя на Вікісховішчы

Чу́я (руск.: Чу́я[2], паўднёваалт.: Чуй-Суу) — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Рэспубліцы Алтай, правы прыток ракі Катунь (басейн ракі Об).

Даўжыня ракі 320 км. Плошча вадазбору 11 200 км². Утвараецца зліццём рэк Правая Багуты і Левая Багуты на заходніх схілах хрыбта Чыхачова на вышыні 2931[1] м над узроўнем мора. Працякае па Чуйскай і Курайскай катлавінам, праз азёры Багуты і Адай. У вярхоўі рака мае горны характар, з парогамі і вадаспадамі. У межах Чуйскай і Курайскай катлавін Чуя набывае раўнінны характар, далей зноў горны. Ніжэй вусця ракі Мажой працякае ў каньёне, перасякаючы горны хрыбет. Тут на адрэзку 17 км маецца 54 перакаты (Мажойскі каскад)[1]. Жыўленне ракі снегавое, дажджавое і падземнае. Сярэдні расход вады ў межах Чуйскай катлавіны каля 10[1] м³/с, каля вусця — да 43[1] м³/с. Замярзае ў канцы кастрычніка — пачатку лістапада, вызваляецца ад лёду ў красавіку — маі.

Прытокі: Левая Багуты, Чагангол, Ташанта, Уландрык, Бар-Бургазы, Тархата, Елангаш, Тыдтугем, Балтырган, Кызыл-Таш, Ак-Туру (Актру), Таджылу (Тажылу), Маша-Юл, Сардыма, Бегельбаш, Еара-Су, Ярбалык, Эстула, Айгулак, Сар-Чульджук (Сарчульжук), Атакты і інш.[3] У басейне ракі знаходзіцца возера Кындыкты-Куль[3].

Па даліне Чуі пралягае федэральная траса М25 (Чуйскі тракт)[1].

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Рулёва С. Н., Алексеевский Н. И. Чуя // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»(руск.) 
  2. Большой энциклопедический словарь: В 2-х т. / Гл. ред. А. М. Прохоров. — М.: Сов. энциклопедия, 1991. — Т. 2. — С. 646. — 768 с. — 2 000 000 экз. — ISBN 5-85270-044-4 (т. 2.).(руск.) 
  3. 3,0 3,1 Река Чуя (Юстыд, Богуты) // Государственный водный реестр РФ(руск.) 

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Чуя // Большой энциклопедический словарь: В 2-х т. / Гл. ред. А. М. Прохоров. — М.: Сов. энциклопедия, 1991. — Т. 2. — С. 646. — 768 с. — 2 000 000 экз. — ISBN 5-85270-044-4 (т. 2.).(руск.) 

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]