Яўген Жыхар

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Яўген Жыхар
Аўген Жыхар
Род дзейнасці: Камандзір апошняга атраду «Чорнага ката»
Дата нараджэння: 1925
Месца нараджэння: в. Парыж, (па іншых звестках — вёска Навасёлкі), Навагрудскае ваяводства, Польская Рэспубліка
Дата смерці: студзень 1955
Месца смерці: хутар за 7 кіламетраў ад Паставаў (па іншых звестках — в. Карповічы, Дунілавіцкі раён), Віцебская вобласць, БССР
Бацька: Іван

Яўген Жыхар — дзеяч беларускага нацыянальна-вызвольнага руху. Сябра «СБМ», «БНП» і «Чорнага ката». Камандаваў партызанскім атрадам на Пастаўшчыне.[1].

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў 1925 г. у в. Парыж Дзісенскага павета Навагрудскага ваяводства ў Польскай Рэспубліцы (па іншых звестках ў в. Навасёлкі; цяпер Віцебская вобласць). Паходзіў з сялянскай сям’і. Навучаўся ў Пастаўскай семінарыі. Настаўнік паводле адукацыі. У 1944 годзе ўступіў у таемную Беларускую незалежніцкую партыю, туды яго прыйняў Віктар Сікора[2]. У час акупацыі Беларусі трапіў у «Дальвіц», дзе прайшоў поўны курс навучання. Пасля расфармавання батальёну пад сваім прозвішчам уступіў у Чырвоную Армію. Пасля дэмабілізацыі вярнуўся ў Беларусь, дзе ўладкаваўся настаўнікам у Верацееўскую пачатковую школу (Дунілавіцкі раён).

У 1946 г. Пасля спробы яго арыштаваць Яўген Жыхар уцёк у лес і стварыў партызанскі атрад. Першапачаткова яго атрад займаўся забойствамі міліцыянтаў, камуністаў і партыйных актывістаў. Толькі ў 1948 годзе Жыхар увайшоў у кантакт з арганізацыяй «Чорны кот» Міхала Вітушкі, і яго атрад быў вылучаны ў асобную баявую адзінку арганізацыі. Цягам 19461955 Жыхар разам з атрадам здзейсніў 23 тэракты, 42 абрабаванні і 9 нападаў на сельсаветы.

З 1952 г. па снежань 1954 г. ягоны атрад быў адзіным прадстаўніком «Чорнага ката» ў Беларусі. Большасць байцоў загінула ў лістападзе — снежні 1954 г. у баях з войскамі МДБ, рэшткі па загадзе Жыхара сышлі на Захад праз Польшчу. Органы дзяржаўнай бяспекі СССР працавіта шукалі Жыхара.

Смерць[правіць | правіць зыходнік]

У крыніцах падаецца наступная версія смерці Яўгена Жыхара: у студзені 1955 г. ён быў знойдзены ў сялянскай хаце на хутары за 7 кіламетраў ад Паставаў, адмовіўся здацца і пачаў бой з супрацоўнікамі МДБ, а калі скончыліся набоі, то застрэліўся апошнім патронам — куля патрапіла ў твар і моцна яго знявечыла.

Паводле звестак гісторыка Ігара Валахановіча, загадчыка цэнтральнага архіва КДБ Беларусі, Жыхар загінуў калі опергрупа ў складзе маёра Блінова, капітана Самалётава, лейтэнанта Ганчарова, асабіста Цішчанкі і старшыні мясцовага калгаса Савацеева заспела ў доме грамадзянкі Вайцяховіч у вёсцы Карповічы Дунілавіцкага раёна невядомага мужчыну: той пачаў адстрэльвацца і быў забіты, а пры ім знайшлі дакументы на імя Жыхара Яўгена Іванавіча 1925 г.н., ураджэнца вёскі Навасёлкі Мядзельскага раёна.

Іван Адамовіч, жыхар вёскі Дзеркаўшчына, які 17 мая 1951 г. быў асуджаны на шэсць гадоў за «неданасіцельства» на Жыхара, ставіць пад сумнеў версію загібелі Яўгена Жыхара: «Людзі з Дзеркаўшчыны, Ласкаўшчыны, Квачоў, якія пераехалі ў 1950-я ў Польшчу жыць, бачылі там Жыхара і пісалі аб гэтым сюды ў лістах… Не веру, каб дыверсант так лёгка пракалоўся. Вам жа кажуць: Жыхар быў вялікім прахадзімцам, а гібель ніяк не ўкладаецца ў гэты вобраз. Мо спачывае дзесьці на ціхіх могілках Гданьскага Памор’я, куды ўцяклі з савецкага раю, тысячы заходніх беларусаў».

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. http://slounik.org/32054.html Біяграфія Яўгена Жыхара
  2. http://jivebelarus.net/history/new-history/return-of-bnp.html?page=4#lnk5 Вяртаньне БНП. Асобы і дакумэнты Беларускай Незалежніцкай Партыі. Інтэрвію з камандзірам "Лясных Братоў" (Віктар Сікора)