Аркадзь Антонавіч Астаповіч

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Аркадзь Антонавіч Астаповіч
Фатаграфія
Дата нараджэння:

30 верасня 1896(1896-09-30)

Месца нараджэння:

Мінск

Дата смерці:

21 верасня 1941(1941-09-21) (44 гады)

Месца смерці:

пад Арлом

Грамадзянства:

Flag of Russia.svg Расійская імперыяСцяг СССР

Вучоба:

Санкт-Пецярбургскі політэхнічны інстытут імя Пятра Вялікага,
мастацкая школа Імператарскага таварыства заахвочвання мастацтваў (Санкт-Пецярбург),
Харкаўскі дзяржаўны мастацкі інстытут

Commons-logo.svg Працы на Вікісховішчы
Аркадзь Астаповіч на паштовай марцы Беларусі

Аркадзь Антонавіч Астаповіч (30 верасня 1896, Мінск — 21 верасня 1941) — беларускі графік[1]. Вучыўся ў рысавальнай школе Таварыства заахвочвання мастацтваў у Петраградзе (1915-16)[1][2]. Брат З. Астаповіч-Бачаровай(руск.) бел., таксама мастачкі[3].

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў Мінску ў сям'і Антона Антонавіча Астаповіча, калежскага сакратара, потым — тытулярнага саветніка, маці — Марыя Ільінічна — займалася хатняй гаспадаркай і была таленавітай рукадзельніцай[2]. Праз чатыры гады пасля нараджэння сына, у 1890 годзе, сям'я пераехала ў Рэчыцу, а ў 1906 — у Гродна[2].

Пачатковую адукацыю Аркадзь атрымаў у Гродзенскай мужчынскай гімназіі (1906—1914), дзе лічыўся «першым вучнем», скончыўшы яе ў 1914 годзе з залатым медалём[2]. Пасля смерці таты ў лютым 1914 г. сям'я пераехала да сваякоў у Петраград.

Аркадзь з сястрой пасяліліся ў кватэры № 29 на Кацярынінскім канале, дом № 12. І неўзабаве Аркадзь стаў студэнтам Політэхнічнага інстытута на аддзяленні караблебудавання. Адначасова ён пачаў займацца на графічным аддзяленні мастацкай школы Імператарскага таварыства заахвочвання мастацтваў(руск.) бел., дырэктарам якой быў колішні педагог Шагала — Мікалай Рэрых. А непасрэднымі настаўнікамі ў Аркадзя былі Іван Білібін і Альфрэд Эберлінг(руск.) бел., вучань Рэпіна[2].

Доўгага навучання ў школе не атрымалася. Праз паўтара года ён быў мабілізаваны ў армію для паскоранага праходжання курса інжынераў-сапёраў, так што нейкі час давялося паслужыць у сапёрным батальёне. У час рэвалюцыі Астаповіч перайшоў на бок бальшавікоў, апынуўшыся ў часцях Чырвонай Арміі ў Харкаве[2].

У 2-й палове 1922-га Астаповіч дэмабілізуецца і вяртаецца на радзіму бацькі — у вёску Навасёлкі Мінскай губерні, дзе ён жыў і настаўнічаў каля 7 гадоў. Тут жа, у Навасёлках, у 1924-м бярэ шлюб са сваёй стрыечнай сястрой — дачкой мясцовага святара і вясковай настаўніцай Нінай Рыгораўнай Якубовіч, якая была старэйшая за мастака на сем гадоў (памерла ў 1963-м). У іх нарадзіліся сыны Арсен і Валянцін[2].

За пару дзён да ўваходжання немцаў у Мінск Аркадзь Астаповіч пакінуў жонку і двух сыноў у сям'і свайго былога вучня ў вёсцы Каралёў Стан. Потым прайшоў пешкі каля 300 кіламетраў на ўсход і злучыўся з ацалелымі часцямі Чырвонай Арміі. Але толькі тры месяцы паспеў праваяваць у 111-м асобным батальёне 6-й стралковай дывізіі(руск.) бел.. 23 верасня 1941 года, у дзень нараджэння сваёй сястры, мастак загінуў смерцю храбрых у кровапралітнай бітве ля вёскі Рухава-Буды пад горадам Арлом[2][4].

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Аркадзь Астаповіч — майстар лірычнага пейзажу ў даваеннай беларускай графіцы. Зрабіў значны ўклад у развіццё графічнага пейзажу. Аўтар графічных работ (пейзажаў, партрэтаў, кампазіцый). Стварыў шэраг кніжна-часопісных ілюстрацый і жывапісных палотнаў (пейзажы, нацюрморты).

Творам А. Астаповіча ўласцівыя лірызм, непасрэднасць, тонкі нацыянальны каларыт («Сакавік», «Ранняя вясна», 1923; «Першы дзень», 1925; «Зімовы дзень», 1940), вострае ўспрыманне новага («Завадскія карпусы», 1926; «Палёт», « Першыя трактары», 1927)[1].

Упадабаная тэхніка — чорная акварэль у злучэнні з маляўнічай штрыхоўкай чорнай тушшу, а таксама тэхніка лінагравюры.

Творы Астаповіча экспанаваліся на першай, другой, трэцяй, пятай Усебеларускіх выставах, выставе «Выяўленчае мастацтва Беларускай ССР» (Масква, 1940 г.).

У Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь знаходзіцца больш за 200 яго твораў, якія яшчэ ў сярэдзіне 1950-х паступілі ад удавы Аркадзя Антонавіча — Ніны Рыгораўны Астаповіч-Якубовіч[2].

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Аркадзь Астаповіч. Аркадий Астапович. Arkadzy Astapovich / Склад. Н. М. Усава. — Мінск : Беларусь, 2012. — (Серыя «Славутыя мастакі з Беларусі»). — ISBN 978-985-01-1015-2.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 т. 5. Биографический справочник. Мн: Издательство «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. 29 с.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Кропля крыві на аркушы белым
  3. Зинаида Астапович. «Автопортрет». 1923. (руск.) 
  4. Інфармацыя з загаду аб выключэнні з спісаў (руск.)