Даніл Аляксандравіч

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці

Даніл Аляксандравіч (12614 сакавіка 1303, Масква) — першы удзельны князь маскоўскі c 1263, фактычна з 1276; малодшы сын князя Аляксандра Яраславіча Неўскага; родапачынальнік маскоўскай лініі Рурыкавічаў: маскоўскіх князёў і цароў.

Дата нараджэння[правіць | правіць зыходнік]

Даніл быў названы так у гонар святога Даніла Столпніка, памяць якога адзначаецца 11 снежня, такім чынам, князь Даніл нарадзіўся ў лістападзе-снежні. Лаўрэнцеўскі летапіс згадвае год нараджэння Даніла, «родися Олександру сынъ, и наре[да]ша имя яму Данилъ», пад годам 6769 (1261).

Юныя гады[правіць | правіць зыходнік]

Маскоўскія князі (12761598)
Даніл Аляксандравіч
Юры Данілавіч
Іван Каліта
Сямён Горды
Іван II Красны
Дзмітрый Данскі
Васіль I
Васіль II Цёмны
Іван III
Васіль III, жонка Алена Васільеўна
Іван IV Грозны
Фёдар I Іаанавіч
Юры Дзмітрыевіч Звенігародскі
Васіль Касы
Дзмітрый Юр'евіч Шамяка

Цвярская грамата 1408 года распавядае аб выхаванні цвярскім князем Яраславам Яраславічам, братам Аляксандра Неўскага, маленькага Даніла і аб кіраванні на працягу сямі гадоў прызначанай Данілу Масквой цівунамі вялікага князя Яраслава, пакуль ён займаў вялікакняжацкі пасад ва Уладзіміры: з 1264 года да сваёй смерці ў 1271 годзе.

Палітыка[правіць | правіць зыходнік]

Даніл удзельнічаў у барацьбе сваіх братоў князёў Дзмітрыя Пераяслаўскага і Андрэя Гарадзецкага за Уладзімірскае вялікае княжанне і за права княжыць у Ноўгарадзе. Непазбежна далучаемы да міжусобіцы князёў, князь Даніл Аляксандравіч паказаў сябе міратворцам.

У 1282 годзе разам з цвярскім князем Святаславам Яраславічам ён аб'яднаў Маскоўскія войскі з войскамі брата свайго Андрэя, які змагаўся за вялікае княжанне Уладзімірскае супраць іншага брата, Дзімітрыя; але пры першай сустрэчы ў Дзмітраве бакі склалі мір, і кроў не пралілася. З 1283 года дзейнічаў на боку князя Дзмітрыя, які стаў вялікім князем уладзімірскім.

У 1293 Масква была ўзятая войскам татарскага царэвіча Тудана. Пасля смерці князя Дзімітрыя (1294) Даніл Аляксандравіч узначаліў маскоўска-пераяслаўска-цвярскі саюз супраць князя Андрэя. Калі Андрэй стаў вялікім князем уладзімірскім, у 1296 годзе адкрыліся сваркі паміж рускімі князямі; але і Андрэй прызнаў тады правасць князя Даніла, а епіскапы уладзімірскі Сімяон і сарскі Ізмаіл упэўнілі на з'ездзе князёў ва Уладзіміры спыніць сварку мірам. Калі жа ўслед за тым Андрэй жадаў з войскам сваім авалодаць Пераяслаўлем-Залескім, Даніл, князь маскоўскі, разам з цвярскім князем Міхаілам сустрэў Андрэя з моцнаю раццю, — і пасля перамоў у іншы раз складзены быў мір.

Пашырэнне ўладанняў[правіць | правіць зыходнік]

Аб узрослым палітычным уплыве Масквы сведчыў ўдзел князя Даніла Аляксандравіча ў барацьбе за Вялікі Ноўгарад (1296), куды ён быў запрошаны княжыць. У 1300 Даніл Аляксандравіч паспяхова ваяваў з Разанню, захапіўшы Каломну (1301). Пасля смерці князя Івана Дзмітрыевіча Пераяслаўскага (1302) далучыў Переяславль да Маскоўскага княства.

Кананізацыя і памяць[правіць | правіць зыходнік]

У 1652 годзе адбылося здабыццё мошч князя, у 1791 годзе ён быў кананізаваны для мясцовага шанавання Рускай Царквой як Святы верны князь Данііл Маскоўскі. Дні яго памяці адзначаюцца 4 (17) сакавіка і 30 жніўня (12 верасня, дзень здабыцця мошч).

Імя Даніла носіць заснаваны ім Данілаў манастыр у Маскве, размешчаныя паблізу ад манастыра Данілаўская плошча, Данілаўская і Новаданілаўская набярэжныя, Данілаўскі вал, а таксама горад Данілаў у Яраслаўскай вобласці.

У 1997 годзе на плошчы Серпухаўскай заставы ў Маскве ўсталяваны помнік князю Данілу Маскоўскаму працы скульптараў А. Каровіна і У. Макравусава, архітэктара Д. Сакалова. Азначэннем Свяцейшага Патрыярха Пімена і Святога Сінода ад 28 снежня 1988 г заснаваны Ордэн святога вернага князя Даніла Маскоўскага 3-х ступеняў.