Міхаіл Васільевіч Ламаносаў

З пляцоўкі Вікіпедыя
(Пасля перасылкі з Міхаіл Васілевіч Ламаносаў)
Перайсці да: рух, знайсці
Міхаіл Васільевіч Ламаносаў
Lomonosov (3).jpg
Дата нараджэння:

8 (19) лістапада 1711({{padleft:1711|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})

Месца нараджэння:

вёска Мішанінская, цяпер — сяло Ламаносава (каля Халмогораў), Архангелагародская губерня, Рускае царства

Дата смерці:

4 (15) красавіка 1765({{padleft:1765|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:15|2|0}}) (53 гады)

Месца смерці:

Санкт-Пецярбург,
Расійская імперыя

Краіна:

Flag of Russia.svg Расійская імперыя

Навуковая сфера:

прыродазнаўства, хімія, фізіка, мінералогія, гісторыя, філалогія, опта-механіка і інш.

Месца працы:

Акадэмія навук і мастацтваў (c 1747 — Імператарская Акадэмія навук і мастацтваў)

Навуковае званне:

акадэмік Пецярбургскай АН,
член Акадэміі мастацтваў,
ганаровы член Стакгольмскай і Балонскай акадэмій навук

Навуковы кіраўнік:

Іаган Фрыдрых Генкель

Вядомы як:

вучоны-энцыклапедыст, заснавальнік Маскоўскага ўніверсітэта

Міхаіл Васільевіч Ламаносаў на ВікіСховішчы

Міхаіл Васільевіч Ламаносаў (19.11.1711, в. Дзянісаўка, цяпер с. Ламаносава Халмагорскага р-на Архангельскай вобл., Расія — 15.4.1765) — расійскі навуковец-прыродазнавец, энцыклапедыст, хімік і фізік; увайшоў у навуку як першы хімік, які даў вызначэнне фізічнай хіміі, вельмі блізкае да сучаснага, і перадвызначыў шырокую праграму фізіка-хімічных даследаванняў[1][2]; яго малекулярна-кінетычная тэорыя цеплыні шмат у чым апярэдзіла сучаснае ўяўленне пра будову матэрыі — шматлікія фундаментальныя законы, у ліку якіх адзін з пачаткаў тэрмадынамікі[3]; заклаў асновы навукі пра шкло. Астраном, прыборабудаўнік, географ, металург, геолаг, паэт, зацвердзіў падставы сучаснай расійскай літаратурнага мовы, мастак, гісторык, прыхільнік развіцця рускай асветы, навукі і эканомікі. Распрацаваў праект Маскоўскага ўніверсітэта, пасля названага ў яго гонар. Адкрыў наяўнасць атмасферы ў планеты Венеры. Правадзейны член Акадэміі навук і мастацтваў (ад'юнкт фізічнага класа з 1742 года, прафесар хіміі з 1745 года).

Біяграфічныя звесткі[правіць | правіць зыходнік]

Вучыўся ў Славяна-грэка-лацінскай акадэміі ў Маскве (1731-35), у акадэмічным універсітэце ў Пецярбургу (1735), у Германіі (1736-41). 3 1742 у Пецярбургскай АН, прафесар хіміі (з 1745). 3 1748 працаваў у першай у Расіі хімічнай лабараторыі пры АН (створана па яго ініцыятыве), адначасова (з 1756) на заснаванай ім шкляной фабрыцы.

Акадэмік Пецярбургскай АН (1745), член расійскай Акадэміі мастацтваў (1763). Ганаровы член Шведскай (1760) і Балонскай (1764).

Навуковая дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

Дыплом прафесара хіміі М.Ламаносава

Вёў навуковыя даследаванні па хіміі, фізіцы, астраноміі, геаграфіі, геалогіі, металургіі. Распрацаваў асновы карпускулярнага (атамна-малекулярнага) вучэння; малекулярна-кінетычную тэорыю цяпла і газаў, тэорыю колераў. Эксперыментальна даказаў закон захавання масы рэчыва ў хімічных рэакцыях (1756), сфармуляваў прынцып захавання матэрыі і руху. Адзін з заснавальнікаў фізічнай хіміі. Абгрунтаваў неабходнасць выкарыстання фізічнага метаду ў хіміі, даў фізічнай хіміі азначэнне, блізкае да сучаснага, напісаў «Увядзенне ў сапраўдную фізічную хімію» (1752). Прапанаваў канструкцыю шэрагу (каля 100) розных прылад, у т.л. аптычных. Адкрыў існаванне атмасферы на Венеры (1761). У працы «Першыя асновы металургіі або рудных спраў» (1763) апісаў уласцівасці металаў і тфакгычныя метады іх атрымання. Выклаў асновы тэорыі геалагічнага развіцця Зямлі і зямной кары. Растлумачыў паходжанне многіх карысных выкапняў і мінералаў. Быў кіраўніком Геаграфічнага дэпартамента. 3 яго ўдзелам складаўся геаграфічны «Атлас Расійскі». Даследаваў марскія льды і даў іх першую класіфікацыю. Выказаў ідэю аб важнасці для Расіі даследавання Паўночнага марскога шляху і асваення Сібіры. У 1755 па ініцыятыве М. Ламаносава створаны Маскоўскі універсітэт.

Напісаў фундаментальныя філалагічныя працы: «Кароткі дапаможнік красамоўства» (1748; першая русійская рыторыка), «Расійская граматыка» (1757; першая руская граматыка), «Прадмова пра карысць кніг царкоўных у расійскай мове» (1758; першая спроба рускай стылістыкі). На дакументальнай аснове склаў «Старажытную расійскую гісторыю ад пачатку расійскага народа да… 1054 года» (ч. 1-2, 1754-58, апубл. 1766), «Кароткі расійскі летапісец з радаводам» (1760), у якіх крытыкаваў нарманскую тэорыю. Вынайшаў і распрацаваў новы спосаб вырабу смальты для мазаік, заснаваў мазаічную майстэрню, у якой ствараліся партрэты, абразы, ландшафты («Вобраз Хрыста», 1753; пано «Палтаўская баталія», 1762-64).

Літаратурная дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

Міхаіл Ламаносаў — адзін з пачынальнікаў новай рускай літаратуры, рэфарматар рускага вершаскладання. У «Лісце аб правілах расійскага вершаскладання» (1739, апубл. 1778) абгрунтаваў сілабатанічную сістэму вершаскладання. Стваральнік новых літаратурных жанраў, у т.л. рускай оды філасофскага і высокага грамадскага гучання («На ўзяцце Хаціна», 1751, і інш.). Аўтар паэмы «Пётр Вялікі» (незавершаная, часткова апубл. 1760-61), трагедый у вершах «Таміра і Селім» (1750), «Дземафонт» (1752) і інш., вершаў на выпадак (надпісы, эпіграмы і г.д.). Яго сатыра «Гімн барадзе» распаўсюджвалася ў спісах (апубл. 1859). Асноўныя рысы паэзіі М. Ламаносава — грамадзянскасць, патрыятызм, пачуццё ўласнай годнасці паэта. Перакладаў Гамера, Вергілія, Авідзія і іншых антычных аўтараў.

Зноскі

  1. Погодин С. А. Ломоносов и химия XVIII века. // Вопросы естествознания и техники, 1962, выпуск 12
  2. Волков В. В., Вонский Е. В., Кузнецова Г. И. Выдающиеся химики мира. — М.: «Высшая школа», 1991. — ISBN 5-06-001568-8
  3. «Теоретические исследования М. В. Ломоносова по химии».— Фигуровский Н. А. Очерк общей истории химии. От древнейших времен до начала XIX века. М,: Издательство Наука, 1969

Бібліяграфія[правіць | правіць зыходнік]

  • Полр. собр. соч. Т.1-11. М; Л., 1950-83;
  • Сб. ст. и материалов. Т. 1-9. М.; Л., 1940-91;
  • Избр. произв. Л., 1990;
  • О воспитании и образовании. М., 1991.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]